Openbaring 5

De Tekst

Johannes ziet in de hemelse troonzaal een verzegelde boekrol in de rechterhand van Hem die op de troon zit. Niemand blijkt waardig de zegels te openen, en Johannes huilt. Dan klinkt het: de Leeuw uit Juda heeft overwonnen. Maar wat hij ziet is geen leeuw, het is een Lam, geslacht, staande tussen de troon en de oudsten. Dat Lam neemt de boekrol, en heel de schepping breekt los in lofzang.

De Kern

Het centrum van dit hoofdstuk is een paradox die je niet mag wegredeneren. De macht over de geschiedenis, want dat is wat die boekrol vertegenwoordigt, wordt gegeven aan een Lam dat geslacht is. Niet ondanks de wonden, maar mét de wonden. Het Lam staat, levend, maar draagt het litteken van de slacht voor altijd met zich mee. Hier ontdekt het christelijk geloof zijn eigenaardige hart: de overwinning ziet eruit als nederlaag, de troon staat boven Golgotha. Wie dit beeld serieus neemt, kan nooit meer denken dat God regeert zoals keizers regeren. Hij regeert anders, vanuit een offer, en juist daarom heeft Hij recht op het geheel van de geschiedenis.

De Rode Draad

De Leeuw uit Juda komt uit Genesis 49, waar Jakob over zijn zoon Juda spreekt als heerser met de scepter. De Wortel van David verwijst naar de messiaanse beloften aan David, een koning uit zijn lijn die altijd zal regeren. Johannes hoort dus oude beloftes oprijzen. Maar wat hij ziet, is het Lam, en daarmee echoot ook Jesaja 53 mee, de lijdende knecht die als een schaap ter slachting werd geleid, en het paaslam uit Exodus, het bloed dat redding bracht. In dit ene wezen komen Juda, David, paaslam en lijdende knecht samen. Heel de Schrift loopt op deze figuur uit, en pas hier wordt zichtbaar hoe die draden zijn geweven.

De Spiegel

Wat doe je als de boekrol gesloten blijft? Als je niet ziet hoe je leven verder moet, hoe je huwelijk verder moet, hoe dit land verder moet? Johannes huilt, en dat is geen zwakte maar eerlijkheid. Het hoofdstuk neemt die tranen serieus. Er wordt niet gezegd: niet huilen, je moet meer geloven. Er wordt gezegd: kijk wie de boekrol opent. Misschien is jouw moeite niet dat God niets doet, maar dat je een leeuw verwacht waar Hij als Lam komt. Dat je kracht en snelle oplossingen zoekt, terwijl Hij regeert via offer, geduld en wonden. Durf je een Heer te aanbidden die overwint door zich te laten slachten?

Het Profiel

De eerste hoorders waren gemeenten onder druk van Rome. Ze kenden keizers die zichzelf goddelijk lieten noemen, die overwonnen met legioenen en met de afbeelding van een gekroonde adelaar of leeuw op hun standaarden. In die context hoorden zij: er is een andere troon. En de macht daar berust niet bij wie het meeste bloed laat vloeien, maar bij wie zijn eigen bloed liet vloeien. Voor christenen die werden uitgesloten van de markt omdat ze niet wilden offeren aan de keizer, voor wie soms hun leven verloren, was dit geen poëzie. Dit was de bevestiging dat zij aan de goede kant van de geschiedenis stonden, ook als die geschiedenis er nu uitzag als verlies.

De Vraag

Waarom moest het via een geslacht Lam? Waarom kon de boekrol niet gewoon worden geopend door de Almachtige zelf, zonder die weg van bloed? Het hoofdstuk geeft geen filosofisch antwoord. Het laat alleen zien dat dit de manier is waaróp God het deed, en dat juist hierom de schepping uitbarst in lofzang. Misschien moeten we het zo laten staan: God koos niet voor de kortste weg, maar voor de weg waarop wij erbij konden komen. Een Lam dat geslacht is, kan gekend worden door wie zelf geslagen is. Een hoge God op een verre troon zou onbenaderbaar blijven. Maar deze paradox blijft schuren, en moet schuren. Wegredeneren maakt haar kleiner dan ze is.

De Intertekst

Het lied dat de oudsten zingen, vers 9 en 10, echoot Exodus 19: "u zult voor mij een koninkrijk van priesters zijn". Wat aan Israël bij de Sinaï werd beloofd, wordt hier vervuld in mensen uit elke stam en taal en volk. Daarnaast staat Daniël 7 op de achtergrond, waar boekrollen worden geopend bij het oordeel en de mensenzoon heerschappij ontvangt. Johannes ziet wat Daniël zag, maar nu met een gezicht: het is het Lam. En tenslotte Filippenzen 2, waar Paulus zingt dat Hij die zich vernederde tot de dood aan een kruis, daarom de naam boven alle namen ontving. Dezelfde beweging, dezelfde logica.

Reflectie

Waar in mijn leven verwacht ik een leeuw terwijl God als Lam wil komen?

Wat zou er veranderen als ik werkelijk geloofde dat de wonden van Christus nooit verdwijnen, ook niet op de troon?