Psalmen 24:1

De Tekst

"Van de HEERE is de aarde en al wat zij bevat, de wereld en wie er wonen." David opent Psalm 24 met een claim die alles omvat: elk stuk grond, elk mens, elk dier, elk mineraal. Niets valt buiten Gods eigendom. Wat volgt in de psalm (de vraag wie mag opklimmen naar zijn heilige plaats) staat of valt met dit fundament.

De Kern

Deze ene zin ontmantelt een illusie waar wij van leven: dat wij bezitters zijn. David zegt niet dat God veel bezit, of het meeste, of de belangrijkste dingen. Hij zegt: alles. En dan voegt hij eraan toe: ook de bewoners. Wij worden in één adem genoemd met de aarde die van God is. Wij horen bij de inventaris. Dat is geen vernedering maar een herordening. Als God eigenaar is, dan is elk gebruik van wat wij "het onze" noemen in feite beheer namens een ander. Ons huis, ons salaris, ons lichaam, onze kinderen, onze tijd, niets daarvan is oorspronkelijk van ons. Wij hebben het in bruikleen.

De Rode Draad

Deze belijdenis loopt als een ondergrondse stroom door de hele Schrift. Bij de schepping spreekt God alles tot bestaan; wat gesproken wordt behoort aan de spreker. In Leviticus 25 zegt God over het land Israël: "want het land is van Mij, want u bent vreemdelingen en bijwoners bij Mij." Zelfs het beloofde land bleef pachtgrond. Paulus grijpt Psalm 24:1 twee keer aan in 1 Korinthe 10, als hij schrijft over vlees dat op de markt gekocht wordt: eet het gerust, want van de Heere is de aarde. Alles wat Christus later zegt over rentmeesterschap, over talenten die worden uitgedeeld en waarover rekenschap gevraagd wordt, rust op dit eerste vers. De Eigenaar komt terug.

De Spiegel

Dan wordt het ongemakkelijk. Als de aarde van God is, dan is mijn hypotheek niet mijn belangrijkste financiële feit. Dan mag ik niet zeggen: "Ik doe met mijn geld wat ik wil", want het geld is niet mijn geld. Dan is de vraag bij een salarisverhoging niet allereerst wat ik nu ga kopen, maar wat God met deze extra middelen wil doen door mij heen. Dan mag ik mijn lichaam niet uitputten alsof het mijn wegwerpartikel is, en ook niet vergoddelijken alsof het mijn identiteit is. Dan is mijn tijd geen persoonlijk bezit dat ik verdedig tegen de aanspraken van anderen, maar geleende uren. Dan zijn mijn kinderen geen project, geen verlengstuk van mijn ego, maar mensen die aan God toebehoren en die ik voor even mag helpen groeien. En dan is die collega die mij irriteert, die buurman met de andere politieke overtuiging, die vluchteling in het nieuws, niet iemand over wie ik zomaar mag oordelen. Ook zij horen bij "wie er wonen". Ook zij zijn van Hem.

De Intertekst

Haggaï 2:9 laat God zeggen: "Van Mij is het zilver en van Mij is het goud." Dat is geen dreigement maar een geruststelling voor mensen die een tempel moeten herbouwen zonder middelen. Job komt na alle verliezen tot een vergelijkbare belijdenis: "De HEERE heeft gegeven en de HEERE heeft genomen." Wie erkent dat alles van God is, kan het ook weer loslaten zonder verscheurd te worden. Contrasteer dat met de rijke dwaas in Lukas 12, die spreekt over "mijn graan, mijn schuren, mijn goederen, mijn ziel". Zes keer "mijn" in drie verzen. God noemt hem een dwaas, niet omdat hij rijk is, maar omdat hij vergeten is van wie het allemaal was.

De Hoofdpersoon

De HEERE zelf staat in dit vers zonder omhaal centraal. Geen argument, geen bewijsvoering, geen retorische opbouw. Alleen een claim. Dat past bij de God die zich in de hele Psalm 24 vertoont als Koning der ere, die door de poorten binnenkomt. Een eigenaar hoeft zijn eigendom niet te bevechten; hij benoemt het. En let op wat er niet staat: God is niet alleen Schepper (dat zou een historisch feit zijn), Hij is Eigenaar (dat is een blijvende relatie). Hij heeft de aarde niet losgelaten na haar te maken. Hij heeft haar niet aan ons uitgeleverd. Hij houdt haar vast, ook nu, ook wanneer wij haar plunderen of verwaarlozen.

Het Profiel

Voor Israël, omringd door volken die elk hun eigen godheid aan een eigen territorium koppelden, was dit een revolutionaire belijdenis. Baäl had Kanaän, Marduk had Babel, maar de HEERE had alles. Dat betekende ook: er is nergens grond waar Hij geen aanspraak op maakt. Voor de pelgrim die deze psalm zong op weg naar Jeruzalem, klonk het als een correctie op elke lokale afgoderij. Voor de boer die zijn oogst binnenhaalde, was het een herinnering dat de tienden niet een gift aan God waren, maar een teruggave. Wij zijn dat besef grotendeels kwijtgeraakt, en horen daarom in dit vers vooral een stichtelijke gedachte waar de eerste hoorders een economische en politieke omwenteling in herkenden.

Reflectie

Waarvan zeg ik "dit is van mij" op een manier die eigenlijk niet klopt met Psalm 24:1?

Als God morgen zou vragen om verantwoording over wat ik dit jaar beheerd heb, welk deel van mijn leven zou ik het minst graag openslaan?