Psalmen 25

De Tekst

Psalm 25 is een gebed van David, opgebouwd als acrostichon: elke regel begint met een volgende letter van het Hebreeuwse alfabet. Hij richt zijn ziel op God, vraagt om onderwijzing in Gods wegen, belijdt de zonden van zijn jeugd, en pleit op Gods goedheid en verbond. De psalm beweegt tussen persoonlijke nood, vijanden buiten, en de vertrouwelijke omgang met God die aan wie Hem vrezen zijn geheimen toevertrouwt. Aan het slot verbreedt het gebed zich: verlos Israël uit al zijn benauwdheden.

De Kern

Wat deze psalm bijeenhoudt is een merkwaardige combinatie: David vraagt om onderwijs én om vergeving in één adem. Vers 7 en vers 8 staan naast elkaar: "Denk niet aan de zonden uit mijn jeugd… Goed en waarachtig is de HEERE, daarom onderwijst Hij zondaars in de weg." Dat is theologisch geen toevalligheid. David begrijpt dat kennis van Gods wegen geen intellectuele oefening is die je los van je schuld kunt bedrijven. Je leert God pas kennen als vergeven zondaar. De weg waarop Hij onderwijst, begint bij het punt waar Hij niet meer aan je zonden denkt. Genade gaat vooraf aan gehoorzaamheid, en gehoorzaamheid is de vrucht ervan, niet de voorwaarde.

De Rode Draad

Het woord dat deze psalm doortrekt is verbond (Hebreeuws: berit), en het duikt op in vers 10 en 14. Gods "paden" zijn "goedertierenheid en trouw voor wie Zijn verbond en Zijn getuigenissen in acht nemen." Hier klopt het hart van de Schrift: God bindt zich aan mensen, en die binding is de bodem onder elk gebed. David bidt niet in het luchtledige, hij bidt binnen de belofte aan Abraham, Mozes, en aan zichzelf. Wat in Christus openbaar wordt, ligt hier al aangelegd: het verbond dat niet steunt op de kwaliteit van de mens ("de zonden van mijn jeugd") maar op de goedheid van God. Hebreeën noemt Jezus later de Middelaar van een beter verbond, maar het is dezelfde beweging: God die zich bindt, mensen die uit die binding leven.

De Spiegel

Er zit iets ongemakkelijks in vers 7. David vraagt God niet te denken aan "de zonden van mijn jeugd." Dat is geen abstracte belijdenis. Ergens in zijn geschiedenis liggen dingen die hij niet ongedaan kan maken, keuzes waarvan de gevolgen doorlopen. Misschien herken je dat. Een relatie die je verpest hebt en niet meer kunt lijmen. Geld dat je verkeerd besteedde, jaren die je verspilde, woorden die iemand nog steeds meedraagt. De psalm biedt geen truc om dat weg te poetsen. Hij biedt iets anders: een God die niet volgens de logica van boekhouding werkt maar volgens goedertierenheid. Dat is geen goedkope opluchting. Het is een grond om vanaf op te staan.

Het Profiel

Israël bad deze psalm eeuwenlang, niet alleen David. Voor de balling in Babel klonk vers 22, "Verlos Israël, o God, uit al zijn benauwdheden," anders dan voor ons. Voor hem was dit geen sluitregel maar de reden waarom hij bad. De persoonlijke nood van David in de eerste eenentwintig verzen mondt uit in het lot van het volk, en dat was voor de eerste zangers vanzelfsprekend. Hun individuele bestaan was ingebed in de gemeenschap van het verbond. Wij lezen deze psalm vaak vanuit het ik. Zij lazen hem vanuit het wij, met het ik daaronder. Dat maakt vers 14, "Vertrouwelijk gaat de HEERE om met wie Hem vrezen," rijker: die vertrouwelijkheid is niet privé, ze is gedeeld erfgoed van een biddend volk.

Het Detail

Vers 14 gebruikt een woord dat de HSV vertaalt met "vertrouwelijke omgang" (sod). Het betekent letterlijk: geheime raad, de besloten kring waarin gewichtige dingen besproken worden. In profetenteksten wordt het gebruikt voor de hemelse raadsvergadering waar God besluiten neemt. En hier zegt David: in die kring worden mensen toegelaten die God vrezen. Dat is verbijsterend. De godsvrezende krijgt inzage in wat anders verborgen blijft. Niet omdat hij slimmer is, maar omdat hij in verbondsverhouding staat. Jezus zegt later tegen zijn leerlingen: "Ik heb u vrienden genoemd, want alles wat Ik van Mijn Vader gehoord heb, heb Ik u bekendgemaakt." Precies dezelfde beweging. Vrees leidt niet tot afstand maar tot vertrouwelijkheid.

De Vraag

Als God zondaars onderwijst (vers 8), waarom worstelt David dan zo hoorbaar met eenzaamheid, vijanden en angst? Waarom voelt onderwezen worden vaak niet als les krijgen, maar als in het donker tasten? De psalm zelf beantwoordt dit niet direct, en dat is eerlijk. Onderwijs in Gods wegen blijkt geen curriculum met heldere stappen, maar een leerweg die door benauwdheid loopt. David bidt tenslotte niet om helderheid alleen, maar om verlossing. Blijkbaar is het leren van Gods wegen onlosmakelijk verbonden met het meemaken van zijn trouw in situaties waar je die niet uit jezelf zou geloven. Dat is ongemakkelijk, en de psalm laat het ongemak staan.

Reflectie

Welke "zonden van mijn jeugd" draag ik nog mee waarvan ik onbewust denk dat ze buiten Gods goedertierenheid vallen?

Wat betekent het praktisch dat God met wie Hem vreest "vertrouwelijk" omgaat, en herken ik iets van die kring in mijn eigen leven met Hem?