Romeinen 13:7

De Tekst

Paulus geeft een korte, bijna boekhoudkundige opsomming: geef ieder wat hem toekomt. Belasting aan wie belasting toekomt, tol aan wie tol toekomt, ontzag aan wie ontzag toekomt, eer aan wie eer toekomt. Het zijn vier woorden, vier categorieën, en samen vormen ze een soort kwitantie die de gelovige uitschrijft aan de wereld om zich heen.

De Kern

Onder die nuchtere opsomming schuilt iets opmerkelijks. Paulus spreekt over schuld. In het Grieks staat er letterlijk: geef terug wat je verschuldigd bent. De gelovige leeft niet als iemand die de wereld niets schuldig is omdat hij Christus toebehoort, maar juist als iemand die overal kleine schulden heeft uitstaan die afbetaald moeten worden. Dat is een verrassende beweging na hoofdstuk 12, waar Paulus net heeft gesproken over een leven in de Geest, over vijanden liefhebben, over niet conformeren aan deze wereld. Je zou verwachten dat hij zegt: jullie staan boven dit alles. In plaats daarvan zegt hij: betaal je rekeningen. De heiligheid van de gemeente blijkt niet uit het ontwijken van de gewone verplichtingen, maar uit het trouw vervullen ervan.

De Rode Draad

Er klinkt iets door uit de woorden van Jezus zelf, die over de munt met de beeltenis van de keizer zei: geef dan aan de keizer wat van de keizer is, en aan God wat van God is. Paulus pakt die lijn op en trekt hem door naar het concrete gemeenteleven in Rome. Maar er zit ook een diepere laag. In heel de Schrift wordt de verhouding tussen God en mens beschreven als een verhouding van schuld die niet kan worden afbetaald, totdat Christus zelf de schuld delgt. Wie weet dat zijn grote schuld is voldaan, kan zonder kramp zijn kleine schulden voldoen. De rust om belasting te betalen, om ontzag te tonen, komt voort uit het besef dat de wezenlijke rekening al vereffend is aan het kruis.

De Spiegel

Hier wordt het ongemakkelijk concreet. Wat doe je met de belastingaangifte waarin je een hoekje kunt afsnijden? Met de leidinggevende die je weinig respect waard vindt? Met de overheid die beslissingen neemt waar je het hartgrondig mee oneens bent? Paulus laat geen ruimte voor de geestelijke truc waarin je je verplichtingen relativeert omdat je je hart toch bij God hebt. Hij dwingt je tot iets nuchterders: je hebt schulden, betaal ze. De tekst legt ook iets bloot over hoe selectief we eer kunnen geven, ruim aan wie ons bevalt, karig aan wie ons stoort. En over hoe makkelijk we ontzag verwarren met goedkeuring, alsof respect tonen pas mag als de ander het verdient in onze ogen.

Context

Rome, eind jaren vijftig. De gemeente bestaat uit een mengeling van Joden die na de verbanning door keizer Claudius zijn teruggekeerd, en heidenen die in hun afwezigheid het gemeenteleven hebben gedragen. De belastingdruk in het rijk is hoog, en in deze periode is er onrust rond de inning van tollen; er zijn klachten over corrupte ambtenaren. Tegelijk leeft onder sommige Joodse christenen het gevoel dat zij, als burgers van Gods koninkrijk, niet meer onder de keizer thuishoren. Een opstandige beweging is altijd een mogelijkheid, en de gevolgen zouden voor de jonge gemeente desastreus zijn. Paulus schrijft dus niet in een vacuum, maar in een politiek geladen klimaat waarin gewone woorden als belasting en ontzag explosief zijn.

Het Detail

Let op het laatste woord: eer. In het Grieks staat er timè, een woord dat zwaarder weegt dan ons gladde Nederlandse equivalent. Het wordt elders in het Nieuwe Testament gebruikt voor de eer die God toekomt, voor de waardigheid van het lichaam, voor de kostbaarheid van Christus. En nu gebruikt Paulus hetzelfde woord voor wat de gelovige aan medemensen verschuldigd is. Dat is geen toeval. Eer is in deze tekst geen sociale beleefdheid, maar de erkenning van het beelddragerschap. Wie eer onthoudt aan een ander mens, ontkent iets van wat God in die ander heeft gelegd. Dat maakt de oproep oneindig veel scherper dan een etiquetteles.

Het Profiel

De eerste hoorders waren mensen die wisten wat het was om verdacht te zijn. Joden in Rome droegen het stigma van een onrustige minderheid, christenen begonnen langzaam zichtbaar te worden als iets aparts. Wanneer Paulus zegt: geef ieder wat hem toekomt, dan horen zij niet alleen een ethische instructie, maar ook een overlevingsstrategie en een getuigenis tegelijk. Ze horen: laat je leven zo onberispelijk zijn in zijn gewone verplichtingen, dat niemand je kan beschuldigen van iets anders dan trouw aan Christus. Voor hen was deze tekst geen abstracte beschouwing over kerk en staat, maar een directe aanwijzing voor hoe te leven onder een overheid die hen morgen zou kunnen vermorzelen.

Reflectie

Welke kleine schuld, financieel, relationeel of in respect, heb ik onbetaald laten liggen omdat ik vond dat de ander het niet verdiende?

Wat zou er veranderen in mijn omgang met mensen die ik moeilijk vind, als ik hen eer zou geven niet om wie zij zijn, maar omdat ik die eer aan hen verschuldigd ben?