Jesaja 61

De Uitleg

Jesaja 61 begint met een stem die opstaat. Iemand zegt: "De Geest van de Heere HEERE is op Mij." Wie is die Ik? In Jesaja's tijd is het de profeet zelf, gezalfd om te spreken. Maar de woorden reiken verder dan hij. Eeuwen later leest Jezus precies deze regels voor in de synagoge van Nazareth (Lukas 4) en zegt erbij: vandaag is dit vervuld. Hij claimt het hoofdstuk voor zichzelf.

Wat zegt die gezalfde Stem? Hij is gestuurd om goede boodschap te brengen aan zachtmoedigen, om gebrokenen van hart te verbinden, om voor gevangenen vrijlating uit te roepen en voor gebondenen opening van de gevangenis. Hij komt het jaar van het welbehagen van de HEERE uitroepen, en de dag van wraak van onze God. Hij komt treurenden troosten, en hen sieren met een kroon in plaats van as.

Die afwisseling is opvallend. As versus kroon. Rouwgewaad versus olie van vreugde. Een verslagen geest versus een lofgewaad. Het hoofdstuk beweegt zich van puin naar herstel. Vers 4 maakt dat letterlijk: ze zullen oude verwoeste plaatsen herbouwen, steden die generaties lang in puin lagen.

In de tweede helft draait de stem. Eerst sprak de Gezalfde, daarna spreekt het volk, daarna God zelf. Israël krijgt te horen dat ze priesters van de HEERE genoemd zullen worden. Schaamte wordt vervangen door dubbele eer. En het hoofdstuk eindigt met een lied: "Ik ben zeer vrolijk in de HEERE, mijn ziel verheugt zich in mijn God, want Hij heeft mij bekleed met klederen van het heil." Een bruidegom met een hoofdsieraad. Een bruid met haar juwelen. Een tuin waar gerechtigheid opbloeit voor de ogen van alle volken.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk is in de kern een omkering. Wat kapot was, wordt heel. Wat verbrand was, krijgt schoonheid. Wat gevangen zat, wordt vrij. En dat gebeurt niet door positieve gedachten of zelfontplooiing, maar doordat God iemand zalft en stuurt.

Let op de doelgroep van die Gezalfde. Hij komt niet voor de sterken, de succesvollen, de mensen die hun zaakjes voor elkaar hebben. Hij komt voor zachtmoedigen, gebrokenen, gevangenen, treurenden. Dat is opmerkelijk. In de meeste verhalen zijn dat bijfiguren. Hier zijn ze het hoofdpubliek.

Ook belangrijk: er is sprake van een "jaar van het welbehagen" én een "dag van wraak". Genade en gerechtigheid horen bij dezelfde God. Het kwaad wordt niet weggepoetst alsof het niet bestond. Het wordt geoordeeld. Maar het oordeel is een dag, de genade is een jaar. De verhouding is veelzeggend.

De Rode Draad

Jezus opent in Nazareth de boekrol bij precies dit hoofdstuk en stopt halverwege vers 2. Hij leest "het jaar van het welbehagen van de HEERE" en sluit het boek. De dag van wraak slaat Hij over. Niet omdat die er niet komt, maar omdat die nog niet komt. Zijn eerste komst is genade. Zijn tweede komst zal recht doen.

Daarmee zegt Jezus: deze tekst gaat over Mij. Ik ben gezalfd, dat is letterlijk wat Messias en Christus betekenen. Ik ben gestuurd. De goede boodschap die hier wordt aangekondigd, het evangelie, dat ben Ik komen brengen.

En het is geen toeval dat juist hier as wordt vervangen door een kroon. Op Goede Vrijdag droeg Hij een doornenkroon, op Pasen werd Hij gekroond met heerlijkheid. Hij ruilde plaatsen met de gebrokenen om wie het in Jesaja 61 gaat. Zijn rouw werd hun vreugde. Zijn naaktheid werd hun lofgewaad.

Voor Jou

Misschien herken je jezelf in dat rijtje: zachtmoedigen, gebrokenen, gevangenen, treurenden. Misschien voelt het tegenovergestelde: je hebt het prima voor elkaar en je vraagt je af wat dit met jou te maken heeft. In beide gevallen is het de moeite waard om eerlijk te kijken.

Want gebrokenheid op jouw leeftijd ziet er vaak anders uit dan een huilbui op een begrafenis. Het is de stille uitputting van presteren. Het is de jaloezie die opvlamt bij elke scroll. Het is het gevoel dat je nooit genoeg bent, niet mooi genoeg, niet slim genoeg, niet geliefd genoeg. Het is twijfel of God er echt is, of het geloof van je ouders ook van jou kan worden. Dat is ook gebrokenheid. Niet dramatisch, wel echt.

Jesaja 61 zegt: voor zulke mensen is de Gezalfde gekomen. Niet om je te vertellen dat je harder moet werken aan jezelf, maar om je een gewaad om te slaan dat je niet zelf hoeft te verdienen. Een kledingstuk van heil. Een mantel van gerechtigheid.

De vraag is of je dat aandurft. Het aannemen van zo'n gewaad betekent dat je eerst toegeeft dat het jouwe niet voldoet. Dat is voor niemand makkelijk. Voor tieners niet, voor volwassenen niet. Maar wie het doet, ontdekt dat de as werkelijk plaatsmaakt voor iets nieuws.

Praat mee

Welk deel van jou voelt op dit moment het meest als "as": iets dat verbrand of stuk is? En kun je je voorstellen dat God daar iets moois van wil maken, of voelt dat te groot?

Jezus las dit hoofdstuk voor en zei: vandaag is dit vervuld. Wat verandert het voor jou als je gelooft dat Hij echt de Gezalfde is uit dit hoofdstuk?

Samen Bidden

Heer, U bent gezalfd om gebrokenen te verbinden. Ik leg neer wat in mij stuk is, ook de dingen die ik nog nooit hardop heb gezegd. Ruil mijn as voor Uw schoonheid. Bekleed mij met Uw heil. Leer mij geloven dat U vandaag spreekt, ook tegen mij. Amen.