Johannes 2

Terug in de tijd

Kana, een onopvallend dorp in Galilea. Niet Jeruzalem, geen tempel, geen hoogwaardigheidsbekleders. Gewoon een bruiloft, en in die tijd betekent dat: een feest van zeven dagen. Familie, buren, vrienden, iedereen schuift aan. Er wordt gegeten, gedanst, gelachen, en er wordt wijn gedronken. Veel wijn. Wijn is op zo'n feest geen bijzaak, maar een teken dat God het leven zegent. Zonder wijn is er geen vreugde, en zonder vreugde is er geen bruiloft.

Stel je de hitte voor, de olielampen die beginnen te branden als het donker wordt, het geluid van tamboerijnen, de geur van gebraden vlees en vijgen. En stel je ook de spanning voor achter de schermen, bij de bedienden die de kannen vullen en zien dat de voorraad slinkt. In een eercultuur als die van toen is 'de wijn is op' niet alleen een praktisch probleem, het is een vernedering die de bruidegom jaren zal achtervolgen. Mensen zullen erover praten. Lang.

Tussen de gasten zit een vrouw die opmerkzaam is. Maria. En haar zoon, pas kort geleden begonnen aan iets wat niemand nog helemaal begrijpt. Hij heeft een paar leerlingen om zich heen verzameld, mannen die Hem gevolgd zijn op basis van wat Johannes de Doper over Hem zei. Ze zijn er allemaal. En niemand weet dat deze bruiloft de plek wordt waar iets begint wat de wereld verandert.

Het Verhaal

Maria ziet het eerst. Ze loopt naar Jezus toe en zegt kort, bijna fluisterend: "Ze hebben geen wijn meer." Geen vraag, geen bevel, gewoon een constatering. Maar in die zin ligt een verwachting.

Jezus' antwoord klinkt in onze oren bijna bot: "Vrouw, wat heb Ik met u te doen? Mijn uur is nog niet gekomen." Het woord 'vrouw' is in het Grieks geen afwijzing, eerder respectvol afstand nemen. Jezus zegt in feite: dit gaat niet om familiezaken meer, Ik werk op een ander ritme nu, Ik luister naar de Vader. Maar Maria kent haar zoon. Ze draait zich naar de bedienden en zegt: "Wat Hij ook tegen u zal zeggen, doe het."

Er staan zes grote stenen vaten in de buurt, bedoeld voor rituele reiniging. Elk vat kan tussen de tachtig en honderdtwintig liter bevatten. Jezus geeft een vreemde opdracht: vul ze met water. De bedienden doen het, tot de rand. Honderden liters. Dan zegt Hij: schep er nu uit en breng het naar de ceremoniemeester.

De ceremoniemeester, die niets weet van het gesprek bij de vaten, proeft. Zijn wenkbrauwen gaan omhoog. Hij roept de bruidegom erbij en zegt: "Iedereen zet eerst de goede wijn op, en wanneer men goed gedronken heeft, dan de mindere. U hebt de goede wijn tot nu toe bewaard."

De bruidegom krijgt een compliment voor iets wat hij niet gedaan heeft. De bedienden weten wat er gebeurd is. De leerlingen kijken naar Jezus met andere ogen. En Johannes, die dit decennia later opschrijft, noemt het het begin van de tekenen. Jezus openbaarde Zijn heerlijkheid, schrijft hij, en Zijn leerlingen geloofden in Hem.

Daarna reist Jezus naar Jeruzalem voor het Pascha. En daar gebeurt iets wat moeilijker te plaatsen is. Hij loopt de tempel binnen en wordt kwaad. Echt kwaad. Handelaren hebben van het voorhof een markt gemaakt, geldwisselaars rinkelen met munten, offerdieren loeien en blaten tussen de pelgrims. Jezus maakt een zweep van touwen, drijft de dieren naar buiten, gooit de tafels van de geldwisselaars om. Munten rollen over de stenen vloer. "Maak van het huis van Mijn Vader geen huis van koophandel," roept Hij.

De Joden vragen Hem met welk recht Hij dit doet. Welk teken kan Hij geven? Zijn antwoord slaat nergens op, denken ze: "Breek deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem laten herrijzen." Ze lachen Hem bijna uit. Zesenveertig jaar is er aan gebouwd. Maar Hij spreekt, schrijft Johannes, over de tempel van Zijn lichaam. Pas na Zijn opstanding zullen de leerlingen begrijpen wat Hij bedoelde.

De Diepe Duik

Johannes gebruikt het woord 'teken'. Niet 'wonder', niet 'mirakel', maar sēmeion, teken. Een teken wijst ergens naar. Een stopbord is niet belangrijk om het bord zelf, maar om wat het zegt. Zo zijn de wonderen van Jezus bij Johannes altijd signalen die naar iets groters wijzen.

Water in wijn. Wat betekent dat? Die zes stenen vaten stonden er voor de reiniging volgens de Joodse wet. Water dat je gebruikt om je handen, voeten en vaten rein te maken. Religie zoals ze die kenden: regels, rituelen, het netjes houden van wat vuil geworden is. Jezus pakt precies die vaten en vult ze met iets nieuws. De reinigingswet maakt plaats voor vreugde. Niet omdat de wet slecht was, maar omdat ze altijd heen wees naar wat nu komt: God zelf die het feest komt vieren met Zijn mensen.

En dan die tempelreiniging direct erna. Johannes zet die twee verhalen bewust naast elkaar. Op de bruiloft laat Jezus zien wie Hij is door te geven, in de tempel door weg te jagen. Beide keren gaat het om hetzelfde: God wil wonen bij mensen, en niets, geen leeg geloof, geen handel, geen religie zonder hart, mag daartussen staan. De tempel die Hij zal opbouwen in drie dagen is Zijn eigen lichaam, gebroken en opgestaan. Daar vindt God en mens elkaar voorgoed.

De Spiegel

Dit hoofdstuk zegt iets over God dat je gemakkelijk mist. God is niet zuinig. Honderden liters wijn, van topkwaliteit, voor een feest dat Hij zelf niet eens hoefde te redden. Jezus' eerste openbare daad is geen genezing, geen preek, geen demonstratie van kracht aan de machtigen. Het is overvloed geven op een plek waar mensen gewoon van elkaar willen genieten. God doet mee aan het leven. Hij houdt van bruiloften, van eten, van vrienden, van muziek. Als je God saai vindt, lees dan Johannes 2 nog eens.

Maar dezelfde Jezus die wijn geeft, maakt een zweep. Dat moet je naast elkaar durven leggen. Hij is geen softe figuur die alles maar goedvindt. Waar mensen God gebruiken om er zelf beter van te worden, waar geloof een handel wordt, een podium, een manier om indruk te maken, daar wordt Hij boos. Dat is een eerlijke spiegel. Je kunt ook jouw geloof, jouw gebeden, jouw deelname aan de kerk inzetten om er iets voor terug te krijgen: aanzien, een gevoel van beter zijn, zekerheid. Jezus loopt daar met een zweep tussendoor.

En over onszelf: wij zijn soms Maria, die aandachtig ziet wat anderen missen en het bij Jezus brengt. Soms zijn we de bedienden, die een vreemde opdracht krijgen en gewoon moeten gehoorzamen zonder te weten waar het heen gaat. Soms zijn we de ceremoniemeester, die geniet van iets wat God doet zonder te weten dat Hij het is. En soms zijn we de handelaren, die van heilige dingen een berekening maken. Jezus heeft met al die mensen te maken. Met jou dus ook.

Praat mee

Jezus' eerste wonder is wijn maken voor een feest. Verrast dat je, of past dat precies bij de God die je kent? Waarom?

Waar in jouw leven, of in de kerk, of in jezelf, zou Jezus misschien met een zweep doorheen willen gaan? Durf je dat eerlijk te benoemen?

Maria zegt tegen de bedienden: "Wat Hij ook tegen u zal zeggen, doe het." Wat zou het betekenen om die zin serieus te nemen, ook als je niet begrijpt waar het heen gaat?

De Challenge

Lees deze week Johannes 2 nog twee keer, in alle rust, zonder telefoon binnen handbereik. Schrijf de ene keer op wat je ziet over wie Jezus is. De andere keer wat je ziet over jezelf. Deel het met iemand die je vertrouwt, of met God in gebed. Geen app, geen video, geen samenvatting van iemand anders. Alleen jij, de tekst, en de Geest die daar al klaar zit om met je mee te lezen.

Samen Bidden

Heer Jezus, U gaf wijn waar water verwacht werd, en overvloed waar schaamte dreigde. Dank U dat U niet zuinig bent met Uw genade. Leer mij U kennen zoals U werkelijk bent, niet zoals ik U heb gemaakt. Maak schoon in mij wat handel is geworden. Geef mij ogen zoals Maria had, oren zoals de bedienden, en een hart dat U vertrouwt ook als ik Uw opdracht niet begrijp. Amen.