1 Johannes 5:14

De Tekst

Johannes schrijft aan het eind van zijn brief over een vrijmoedigheid die gelovigen hebben naar God toe: als we iets bidden overeenkomstig Zijn wil, dan hoort Hij ons. Het is een zin die klinkt als een belofte, maar die een voorwaarde in zich draagt die alles bepaalt: naar Zijn wil. Niet onze wensen gelanceerd richting hemel, maar ons bidden ingevoegd in wat God wil.

De Kern

Deze tekst zegt iets scherps over wat gebed eigenlijk is. Veel van wat wij gebed noemen is in de kern onderhandeling: ik heb een voorkeur, God heeft macht, laten we kijken of ik Hem kan bewegen. Johannes draait die beweging om. Gebedsvrijmoedigheid, zegt hij, ontstaat precies daar waar mijn wil zich voegt naar Zijn wil. Dat is geen passieve berusting, maar een actieve heroriëntatie van wat ik wil willen. Het hart van het evangelie zit hierin verborgen: God hoort niet omdat wij overtuigend zijn, maar omdat Christus ons heeft binnengebracht in een relatie waarin Zijn verlangens de onze gaan vormen. Horen is hier geen klank registreren, maar instemmend ontvangen.

De Rode Draad

Dit raakt aan iets dat door de hele Schrift loopt. In Getsemane bidt Jezus letterlijk wat Johannes hier schrijft: niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede. Dat is geen uitzonderlijk hoogtepunt van heiligheid dat buiten ons bereik ligt; het is het patroon waarin elke bidder wordt binnengetrokken. En het sluit aan bij het Onze Vader, waar vlak voor het gebed om dagelijks brood de bede staat dat Zijn wil geschiede. Pas binnen die orde mogen we vragen. De rode draad van Genesis tot Openbaring is dat God een volk vormt dat Zijn hart leert kennen, en dat gebed het instrument is waarmee dat hart in ons gevormd wordt. Niet magie, maar vorming.

De Spiegel

Hier wordt het ongemakkelijk. Wat vraag je eigenlijk, als je bidt voor dat baantje waarvan je zelf weet dat het je vooral meer status geeft? Voor die relatie waarin je gelijk wilt krijgen in plaats van verzoening? Voor genezing die je verlangt omdat je het lijden niet wilt dragen, niet omdat je God daarin beter wilt kennen? Deze tekst is geen troostpleister voor onverhoorde gebeden; hij is een mes dat snijdt in onze gebedslijsten. Hoeveel van wat ik bid zou ik überhaupt blijven bidden als ik eerlijk vroeg: wil God dit, of wil ik dit en hoop ik dat God meegaat? De vrijmoedigheid die Johannes belooft, is niet gratis. Ze komt op de plek waar ik mijn wil onder Zijn wil durf te brengen, zelfs als dat betekent dat sommige gebeden verstommen voordat ze mijn lippen verlaten.

Het Detail

Het woord vrijmoedigheid, in het Grieks parrèsia, is bijzonder. Het werd oorspronkelijk gebruikt voor het recht van een vrij burger om in de volksvergadering openlijk te spreken. Geen slaaf had dat recht, geen vreemdeling. Johannes gebruikt dat politieke woord voor onze positie bij God: wij hebben spreekrecht in de hemelse vergadering. Dat zegt iets wezenlijks over waar deze tekst vandaan komt. Vrijmoedigheid is geen gevoel dat je moet opklimmen, geen stemming die je moet opwerken; het is een status die je is gegeven. Je bent burger geworden van een rijk waar je mag spreken. En juist omdat die status zo kostbaar is, verdient het spreken zelf zorg: je verspilt je spreekrecht niet aan willekeurige wensen.

De Vraag

Maar wat dan met gebeden die onbeantwoord blijven, waarvan je overtuigd was dat ze naar Zijn wil waren? Een vrouw bidt om haar man die wegglijdt in dementie, en niets. Ouders bidden voor een kind dat God loslaat, en niets. Was het dan toch niet naar Zijn wil? Of hoorde God wel, en zei Hij nee? Johannes laat die vraag open, en we moeten eerlijk zijn dat de tekst hem niet oplost. Het is te goedkoop om te zeggen dat we het dan verkeerd baden. Soms is Gods wil groter en donkerder dan ons bevattingsvermogen, en moeten we leren bidden in het donker, vertrouwend dat horen bij God niet altijd betekent geven zoals wij denken dat geven eruit moet zien.

De Intertekst

Jakobus 4:3 vormt de spiegelzijde: u bidt wel, maar u ontvangt niet, omdat u verkeerd bidt, met het doel het in uw hartstochten door te brengen. Dat is Johannes' punt vanuit de donkere kant benaderd. En Romeinen 8:26 geeft de troost waar wij tekortschieten: de Geest Zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen, want wij weten niet wat wij bidden zullen zoals het behoort. Tussen Johannes en Paulus in staat de bidder: geroepen tot gebed naar Gods wil, incompetent om die wil altijd te kennen, maar niet alleen gelaten in dat onvermogen.

Reflectie

Welke drie dingen die je deze week bad, zou je nog bidden als je eerlijk vroeg: is dit wat God wil, of is dit wat ik wil?

Waar in je leven roept deze tekst je op om een gebed juist niet in te slikken, maar vrijmoediger te spreken dan je gewend bent?