2 Koningen 16

De Tekst

Achaz wordt koning van Juda op zijn twintigste en regeert zestien jaar in Jeruzalem. Hij wandelt niet in de wegen van zijn vader David, maar volgt de koningen van Israël na, en gaat zelfs zo ver dat hij zijn zoon door het vuur laat gaan. Wanneer Rezin van Syrië en Pekah van Israël hem aanvallen, koopt hij hulp bij Tiglat-Pileser van Assyrië met goud en zilver uit de tempel. In Damascus ziet hij een heidens altaar, stuurt het ontwerp naar de priester Uria, en laat het nabouwen in de tempel van de HEERE. Het bronzen altaar van Salomo schuift hij opzij.

De Kern

Achaz' verhaal is niet primair een verhaal over afgoderij; het is een verhaal over angst die God vervangt door techniek. Hij staat klem tussen twee koningen en kiest voor wat werkt: Assyrië heeft soldaten, Damascus heeft een indrukwekkend altaar, dus dat wordt zijn theologie. De HEERE wordt niet ontkend, maar gereduceerd tot een van de opties op een religieus dashboard. Wat deze tekst zegt over God is pijnlijk eenvoudig: Hij laat zich niet inpassen in een schema waarin Hij één van de leveranciers is van veiligheid. En wat deze tekst zegt over de mens is even pijnlijk: wij doen dit ook, zonder het altaar te verbouwen.

De Rode Draad

Achaz krijgt in Jesaja 7 het beroemde aanbod: vraag een teken, hoe diep of hoog je maar wilt. Hij weigert, vroom verpakt ("ik zal de HEERE niet verzoeken"), maar in werkelijkheid omdat hij zijn deal met Assyrië al gesloten heeft. Juist dan klinkt de belofte: de maagd zal zwanger worden en een Zoon baren, Immanuël. De rode draad loopt hier scherp: waar een koning van Davids huis God afwijst als zijn beschermer, kondigt God de ware Zoon van David aan die wel God-met-ons zal zijn. Achaz' geknutselde altaar staat tegenover het kruis, waar God zelf het altaar wordt dat redt.

De Spiegel

Hier wordt iets blootgelegd dat netter klinkt dan het is: pragmatisme. Je gelooft in God, je gaat naar de kerk, maar als de rekening komt, of de uitslag, of het telefoontje van je leidinggevende, dan regel je het zelf. Je bidt erbij, dat wel. Maar de eigenlijke oplossing ligt elders: in je netwerk, in je spaargeld, in een tweede baan, in een relatie die je beter niet kunt aangaan. Achaz vraagt: wat helpt? En zijn antwoord is altijd: iets dat ik kan zien. Wanneer heb jij voor het laatst geweigerd om iets te vragen aan God, omdat je dieper vanbinnen al een andere oplossing had geregeld? Dat is geen kleine zonde. Dat is het altaar verzetten.

Het Profiel

De eerste hoorders van Koningen lazen dit in ballingschap of vlak daarna. Ze wisten hoe het afliep: de Assyriërs waar Achaz om smeekte, werden de nachtmerrie van zijn kleinzoons; later kwam Babel. Voor hen was Achaz geen abstract slecht voorbeeld, hij was de man die de deur openzette. Zijn altaarverbouwing in de tempel klonk hun in de oren als een voorafschaduwing van wat zij verloren hadden, eerst tempel verbouwd, daarna tempel verwoest. Ze hoorden ook iets pijnlijks over zichzelf: hun ballingschap was niet een ongeluk maar het lange staartstuk van Achaz' deal. Politiek opportunisme heeft generaties duur. Dat is een soort verlies dat wij in onze quartaalcijfers niet leren rekenen.

De Intertekst

Naast Jesaja 7 staat 2 Kronieken 28 in scherp contrast: daar wordt Achaz nog explicieter veroordeeld, en wordt verteld dat hij juist in zijn benauwdheid nog meer afgoden ging dienen. "In de tijd van zijn benauwdheid pleegde hij nog meer trouwbreuk tegen de HEERE; dat was koning Achaz." Daartegenover staat zijn zoon Hizkia, die in 2 Koningen 19 een dreigbrief van Assyrië openvouwt in de tempel en daar bidt. Twee koningen, twee reacties op dezelfde dreiging: de een knutselt een altaar, de ander knielt bij het altaar. De Schrift legt deze twee bewust naast elkaar.

De Hoofdpersoon

Achaz is geen monster. Hij is een bange jonge koning, op zijn twintigste in een onmogelijke positie geplaatst, met vijanden aan twee fronten. Dat maakt hem juist zo herkenbaar. Hij offert zijn zoon niet uit wreedheid maar uit wanhoop, hij kopieert het altaar van Damascus niet uit verachting voor de HEERE maar omdat het er machtig uitzag en omdat de goden van Damascus blijkbaar wonnen. Zijn geestelijke landschap is dat van een man die geen rust meer kent en daarom blijft dealen, blijft bouwen, blijft schikken. Zijn tragedie is niet dat hij God haatte, maar dat hij Hem nooit genoeg vertrouwde om stil te staan en te luisteren.

Reflectie

Waar in jouw leven heb je een "altaar uit Damascus" neergezet, een oplossing die werkt maar die de plaats inneemt van iets dat God je wilde geven?

Als Jesaja vandaag tegen jou zou zeggen: "vraag een teken, hoe diep of hoog je maar wilt", waarom zou je weigeren?