Jesaja 7

De Tekst

Achaz, koning van Juda, hoort dat Aram en Israël samen optrekken om Jeruzalem in te nemen. Zijn hart en dat van zijn volk beven "zoals de bomen in het woud beven voor de wind." God stuurt Jesaja met een geruststelling en een uitdaging: vraag een teken, hoe groot je maar wilt. Achaz weigert, vroom verpakt. Dan geeft God zelf een teken: een jonge vrouw zal zwanger worden en een zoon baren, Immanuël, God met ons. Maar het hoofdstuk eindigt grimmig: dezelfde koning van Assyrië die Achaz dacht in te zetten als bondgenoot, zal als een scheermes over Juda gaan.

De Kern

Hier wordt blootgelegd hoe dunner de lijn is tussen vroomheid en ongeloof dan we doorgaans denken. Achaz zegt: "Ik zal niet vragen en de HEERE niet op de proef stellen." Klinkt eerbiedig. Maar God had hem juist uitgenodigd dat teken te vragen. Achaz' vroomheid is een dekmantel voor zijn besluit: hij heeft Assyrië al gekozen. Hij wil God niet betrekken, omdat hij God niet meer wil gehoorzamen. De tekst toont dat geloof concreet wordt op het moment dat de politiek, het geld of de toekomst onzeker zijn. Daar valt het masker. Wie God buiten zijn werkelijke beslissingen houdt, kan hem niet binnen krijgen door religieuze formules.

De Rode Draad

Het teken van Immanuël loopt als een gespannen draad door de Schrift. Matteüs grijpt het in hoofdstuk 1 expliciet aan om de geboorte van Jezus te duiden: God met ons, in een lichaam, in een specifiek koningshuis, in een tijd waarin de troon van David opnieuw wankelt. Maar de belofte heeft eerst een spits in Jesaja's eigen tijd: voordat dat kind oud genoeg is om goed en kwaad te onderscheiden, zal het land waarvoor Achaz beeft, verlaten zijn. De rode draad is dat God zijn aanwezigheid altijd belooft in de richting van de bedreigde, niet de zelfverzekerde. Immanuël komt waar mensen sidderen.

De Spiegel

Je hoeft geen koning te zijn om Achaz te zijn. Je bent het op het moment dat je iemand zegt voor God te kiezen, terwijl je de beslissing al genomen hebt en hem alleen nog dekking moet geven. Het is dat baantje dat je aanneemt omdat het meer betaalt, terwijl je weet dat het je gezin uitholt, en dat je inkleedt met "God opent deuren." Het is die relatie die je beëindigt of begint zonder eerlijk te bidden, omdat bidden je verlangens zou kunnen ontmaskeren. Het is de manier waarop je de dokter, de adviseur, de schoonfamilie meer gewicht geeft dan het Woord, en dat noemt: voorzichtig zijn. Achaz weigert het teken omdat hij geen teken durft te ontvangen. Dat is angst, geen eerbied. En misschien herken je dat eerder dan je wilt.

De Intertekst

Het contrast met Achaz' achterkleinzoon Hizkia, een paar hoofdstukken verder, is scherp. Wanneer Assyrië bij Hizkia voor de poorten staat, gaat hij niet handelen met grootmachten, maar legt hij de dreigbrief uit Sanherib voor het aangezicht van de HEERE in de tempel (Jesaja 37). Twee koningen, vergelijkbare angst, tegenovergestelde reactie. En denk aan Psalm 46: "God is ons een toevlucht en kracht, zeer aanwezig hulp in benauwdheden." Datzelfde lied eindigt met de oproep stil te zijn en te weten dat Hij God is. Achaz kan niet stil zijn. Hij moet doen, regelen, dealen. Het is precies wat angst van mensen maakt.

Het Profiel

Voor Juda was 735 voor Christus een jaar waarin de wereldkaart kraakte. Aram en het noordrijk Israël wilden Achaz dwingen mee te doen aan een coalitie tegen Assyrië, en als hij weigerde, zouden ze hem afzetten en een marionet op de troon plaatsen. Voor de eerste hoorders ging het hier niet om abstracte theologie maar om bestaansangst: hun stad, hun tempel, hun kinderen. Achaz' keuze om Tiglat-Pileser te paaien met tempelschatten was, politiek bekeken, niet dom. Het werkte zelfs, op korte termijn. Maar Jesaja's hoorders, en later de ballingen die deze tekst opnieuw lazen, zagen ook de prijs: een Juda dat vazal werd, geestelijk gecompromitteerd, op weg naar de ondergang die in vers 17 al wordt aangekondigd.

De Vraag

Waarom dwingt God Achaz niet? Hij biedt een teken aan, krijgt nul op het rekest, en geeft er een dat eeuwen later pas helemaal oplicht. Waarom redt Hij Achaz niet van zichzelf? Het antwoord dat de tekst geeft is ongemakkelijk: God respecteert het nee van een mens, ook als dat nee een heel volk meesleurt. Genade dringt aan, maar dwingt niet. En toch geeft God het teken alsnog, over Achaz' hoofd heen, aan het huis van David. Zijn trouw loopt door, zelfs als onze hand dichtblijft. Dat is geen opluchting, dat is een mysterie dat zowel troost als verontrust.

Reflectie

Welke beslissing in jouw leven heb je vroom ingekleed, terwijl je God er feitelijk buiten houdt?

Waar in jouw bestaan zou je willen dat Immanuël, God met ons, niet alleen woord maar werkelijkheid wordt, en wat houdt je tegen om dat hardop te vragen?