Deuteronomium 10

De Tekst

Mozes vertelt hoe hij, na het gouden kalf, opnieuw de berg opging met twee stenen tafelen die hij zelf had uitgehouwen. God schreef de tien woorden opnieuw, en Mozes legde ze in de ark. Daarna volgt een oproep aan Israël: vrees de HEERE, wandel in Zijn wegen, heb Hem lief, dien Hem met heel je hart. Want deze God, die hemel en aarde bezit, heeft juist uw vaderen liefgehad en u uitgekozen, en Hij is de God die recht doet aan wees en weduwe en de vreemdeling liefheeft.

De Kern

Wat gebeurt hier eigenlijk? Israël heeft net het diepst denkbare verraad gepleegd, een gouden beeld gemaakt terwijl God nog aan het spreken was. En het antwoord van God is niet: nieuwe voorwaarden, strengere regels, afstand. Het antwoord is: nieuwe tafelen, dezelfde woorden, en een ark om ze in te bewaren. God herhaalt Zichzelf. Hij begint niet opnieuw met een ander volk, Hij begint opnieuw met dit volk. En dan komt in vers 12 die beroemde vraag: wat vraagt de HEERE nu van u? Niet meer, niet minder dan liefde en toewijding. Het verrassende is dat deze vraag klinkt tegen de achtergrond van hun ontrouw, niet van hun deugd. Genade gaat aan gehoorzaamheid vooraf, letterlijk en verhalend.

De Rode Draad

De tweede set tafelen wijst vooruit. Er is iets in dit hoofdstuk dat vraagt om vervulling: hoe kan een volk dat zo makkelijk afdwaalt God werkelijk liefhebben met heel zijn hart? Mozes zelf zal het even later benoemen als het besnijden van het hart (vers 16), iets wat de mens aan zichzelf moet doen maar niet blijkt te kunnen. Jeremia en Ezechiël zullen dat later oppakken, en Paulus schrijft dat de ware besnijdenis die van het hart is, door de Geest. Zo staat dit hoofdstuk in de spanning tussen wat God vraagt en wat de mens niet opbrengt, een spanning die pas in Christus ontspant. De ark die de tafelen bewaart, wijst naar Hem die de wet in Zijn hart droeg.

De Spiegel

Er is een moment in dit hoofdstuk waar je stil bij moet worden: God kiest opnieuw voor mensen die Hem net teleurgesteld hebben. Vraag jezelf af waar jij verwacht dat God een streep zet. Bij welk falen denk jij: nu is het klaar, nu haakt Hij af. In je huwelijk waarin je dezelfde fout blijft maken. In je gebedsleven dat maar niet op gang komt. In de zonde waarvan je dacht dat je die achter je had, en die vorige week toch weer terug was. Deuteronomium 10 zegt niet dat het niet uitmaakt. Het zegt dat God nieuwe tafelen uithakt. En het vraagt tegelijk iets scherps: besnijd de voorhuid van uw hart. Genade is geen toegeeflijkheid, het is een uitnodiging om echt te veranderen, van binnenuit.

Het Detail

Let op vers 18. Tussen alle grote woorden over Gods majesteit, "God der goden en Heere der heren, de grote, de machtige en ontzagwekkende God", komt plots iets kleins: Hij verschaft recht aan wees en weduwe, en heeft de vreemdeling lief door hem brood en kleding te geven. Brood en kleding. De God die hemel en aarde bezit, wordt beschreven aan de hand van wat Hij in de handen van de armste legt. Dit is geen bijzin, dit is een definitie. Zo laat deze God zich kennen, niet primair in donder en bliksem op de berg, maar in het brood van iemand zonder familie. En de tekst gaat direct verder: daarom moet u de vreemdeling liefhebben. Gods karakter wordt jouw opdracht.

De Vraag

Vers 15 wringt. God heeft de vaderen liefgehad en daarom u uitgekozen, "uit alle volken". Waarom deze en niet die? Waarom Israël en niet Moab? De tekst geeft geen reden buiten Gods eigen liefde. Er is geen verdienste, geen groter aantal, geen morele voorsprong. Dit voelt oneerlijk als je erover doordenkt. Het antwoord dat de tekst zelf geeft is bijna een non-antwoord: omdat Hij liefheeft. Verkiezing is geen puzzel die je oplost, het is een geheim waar je voor kunt buigen of tegen kunt schoppen. Wie het probeert glad te strijken, verliest iets. Misschien is de enige eerlijke reactie niet begrijpen maar aanbidden, en tegelijk erkennen dat verkiezing in de Schrift altijd tot dienst leidt, niet tot elitisme.

Het Profiel

De hoorders staan aan de Jordaan. Achter hen ligt veertig jaar woestijn, voor hen ligt een land vol vreemde goden en versterkte steden. Mozes gaat sterven, zij niet. Voor hen klonken deze woorden als een testament. De herinnering aan het gouden kalf was geen theologie voor hen, het was de dag waarop hun ouders bijna vernietigd werden. Als zij hoorden "besnijd uw hart", voelden ze het snijden. En als zij hoorden dat God de vreemdeling liefheeft, terwijl zij zelf op het punt stonden vreemdelingen te verdrijven uit Kanaän, moet dat gewrongen hebben. Deze tekst gaf hen geen makkelijke identiteit als uitverkoren volk. Hij gaf hen een spiegel én een opdracht, en beide waren zwaarder dan een zwaard.

Reflectie

Waar in mijn leven verwacht ik dat God klaar met mij is, terwijl Hij nieuwe tafelen aan het uithakken is?

Wat betekent het concreet, deze week, dat God zich laat kennen door brood en kleding voor wie niets heeft?