Ezechiël 1:1

De Tekst

Het is het dertigste jaar, de vierde maand, de vijfde dag. Ezechiël zit aan de rivier de Kebar, te midden van de ballingen, ver weg van Jeruzalem. Dan opent de hemel zich en ziet hij visioenen van God. Eén zin, en alles verandert.

De Kern

Dat de hemel openscheurt boven Babylon en niet boven de tempel in Jeruzalem, is theologisch een aardbeving. De hele logica van Israël draaide om die ene plek waar God woonde: tussen de cherubs, in het heilige der heiligen, op de berg Sion. Maar hier, op heidense grond, bij een irrigatiekanaal in vijandelijk gebied, gaat de hemel open. God is niet vastgeklonken aan een gebouw of een land. Hij gaat mee in ballingschap. Voor de ontheemden is dat redding; voor wie dachten God in de tempel te bezitten, is het ontmaskering. Aanwezigheid laat zich niet beheren.

De Rode Draad

Hier ligt een patroon dat doorloopt tot in het Nieuwe Testament. God komt op onverwachte plekken: bij een brandende struik in de woestijn, in een stal in Bethlehem, bij een put in Samaria, aan een kruis buiten de stadsmuur. Steeds opnieuw verschuift het centrum naar de marge. Bij Jezus' doop scheuren ook de hemelen open (Markus 1:10), met dezelfde lading: God breekt door waar mensen Hem niet verwachten. En als Stefanus sterft, ziet hij de hemel open boven Jeruzalem dat hem juist verstoot. Het visioen van Ezechiël is geen losse mystieke gebeurtenis, maar onderdeel van Gods hardnekkige gewoonte om grenzen te overschrijden.

De Spiegel

Misschien lees je dit op een moment dat je geestelijk in ballingschap zit. Een gemeente die je verliet of waar je werd uitgespuugd. Een geloofsleven dat niet meer voelt zoals tien jaar geleden. Een baan waar je je ziel kwijtraakt, een huwelijk dat schuurt, een lichaam dat hapert. De verleiding is om te denken: hier, op deze plek, in deze fase, is God ver weg. Dat de echte ontmoeting elders moet plaatsvinden, ooit, als de omstandigheden weer kloppen. Ezechiël 1:1 weigert die logica. De hemel gaat juist daar open waar je dacht dat God niet kwam. Niet ondanks je Kebar, maar erbij.

De Intertekst

Twee teksten resoneren scherp. Psalm 137: "Aan de rivieren van Babel, daar zaten wij, ook weenden wij als wij aan Sion dachten." Dezelfde plek, dezelfde ballingen, dezelfde rivieren, misschien wel hetzelfde water. Maar waar de psalm klaagt om afwezigheid, ziet Ezechiël aanwezigheid. Beide zijn waar. Geloof huist soms tegelijk in tranen en in visioenen. En Jesaja 6, het andere grote roepingsvisioen: daar ziet de profeet God in de tempel, hoog en verheven, op de juiste plek. Ezechiël ziet Hem op de verkeerde plek. Samen vertellen ze dat God niet kleiner wordt door verplaatsing.

Het Profiel

De eerste lezers waren ballingen van de tweede generatie, of Judeeërs die nog in Jeruzalem zaten en hoorden wat hun verbannen volksgenoten meemaakten. Voor hen was de centrale vraag: heeft Jhwh ons losgelaten? Heeft de god van Babylon gewonnen? De namen van Babylonische goden klonken op straat, de ziggoerats torenden boven de stad uit, de overwinnaars hadden de tempelschatten meegenomen. En nu vertelt Ezechiël dat hij God zag, niet in een droom over Jeruzalem maar bij de Kebar. Dat moet hen door merg en been zijn gegaan. God is hier. Hij is met ons gegaan. Het is niet voorbij.

Context

We zitten rond 593 voor Christus. Jeruzalem staat nog overeind, maar koning Jojachin is al weggevoerd, samen met de elite, de ambachtslieden, de priesters. Ezechiël hoort bij die eerste deportatie van 597. Hij woont nu in Tel-Abib, een nederzetting van Judese ballingen aan het Kebar-kanaal, een groot irrigatiesysteem bij Nippur in zuidelijk Mesopotamië. Geen gevangenkamp, maar een soort gedwongen kolonie waar mensen huizen bouwden, akkers bewerkten, kinderen kregen. Het "dertigste jaar" verwijst waarschijnlijk naar zijn leeftijd, de leeftijd waarop een priester normaal zijn dienst in de tempel zou beginnen (Numeri 4:3). Maar er is geen tempel meer voor hem. Geen altaar, geen offers, geen heilige der heiligen. Op de dag dat zijn priesterleven had moeten beginnen, opent zich een andere hemel boven een ander land.

Reflectie

Waar in jouw leven zit jouw Kebar, de plek waar je dacht dat God niet kwam, en wat zou het betekenen als de hemel zich juist daar opent?

Ezechiël wordt priester zonder tempel. Welke roeping in jouw leven heeft een vorm gekregen die je nooit had gewild, en hoe ga je daarmee om?