Ezechiël 20

De Tekst

Het is de tiende dag van de vijfde maand, in het zevende jaar van de ballingschap. Enkele oudsten van Israël komen bij Ezechiël zitten om de HEERE te raadplegen. Maar God weigert zich te laten raadplegen. In plaats daarvan krijgt Ezechiël opdracht hun de geschiedenis van hun volk voor te houden, van Egypte tot nu. Vier bewegingen, telkens hetzelfde patroon: God kiest, Israël rebelleert, God dreigt met vernietiging, maar handelt omwille van zijn Naam. Het hoofdstuk eindigt met een belofte: God zal zijn volk toch weer terugbrengen, en dan zullen zij zichzelf verafschuwen om wat zij gedaan hebben.

Context

Stel je de scène voor. Tel-Abib, een nederzetting bij het Kebar-kanaal in Babylonië, ergens rond 591 voor Christus. Kleikleurige huizen, vlakke daken, de warmte van augustus. Jeruzalem staat nog overeind, de tempel is nog niet verwoest, maar de eerste golf ballingen leeft hier al zeven jaar. Onder hen: koning Jojachin, priesters, ambtenaren, geschoolde mannen die Nebukadnezar strategisch heeft weggevoerd. Ezechiël is een van die priesters. Nu, in ballingschap, is hij profeet geworden zonder tempel om in te dienen. De oudsten die bij hem komen zitten, zijn de laatste dragers van gezag onder de bannelingen. Zij komen niet uit vroomheid maar uit nood: geef ons een woord, wat gaat er gebeuren met Jeruzalem, met ons? En God zegt: ik zwijg tegen jullie.

De Kern

Dit hoofdstuk is een geschiedenisles die geen les wil zijn maar een aanklacht. Het theologisch hart zit in een zin die vier keer terugkomt: God handelde omwille van zijn Naam, opdat die niet ontheiligd zou worden voor de ogen van de heidenvolken. Dat is schokkend. God redt Israël niet omdat het zo mooi was, niet omdat er nog een kern trouwen overbleef, niet omdat het verbond zo sterk was. Hij redt omdat zijn reputatie op het spel staat onder de volken die toekijken. Genade is hier niet warm en gevoelig, maar hard en volgehouden. Precies dat maakt haar betrouwbaar: als God zou handelen naar wat wij verdienen, was er niets meer.

De Rode Draad

Het patroon dat Ezechiël blootlegt, is het patroon van heel de heilsgeschiedenis. God kiest, mens rebelleert, God houdt vast omwille van zichzelf. Paulus grijpt hier direct op terug in Romeinen 9 tot 11, waar hij worstelt met de vraag waarom Israël niet gelooft en toch niet verworpen is: Gods gaven en roeping zijn onberouwelijk. En als Jezus in Johannes 12 zegt "Vader, verheerlijk uw Naam", staat hij precies in deze lijn. Het kruis is de uiterste vorm van wat Ezechiël 20 beschrijft: God die zijn Naam heiligt door genadig te blijven waar wij het verbond breken. Niet toevallig eindigt Ezechiël 20 met een belofte van thuiskomst en zelfwalging, precies wat het evangelie doet: berouw als vrucht van genade, niet als voorwaarde.

Het Detail

Let op vers 25 en 26: "Ook heb Ik hun inzettingen gegeven die niet goed waren, en verordeningen waardoor zij niet leven zouden." Dat is een van de meest verontrustende zinnen in de profeten. God zegt dat Hij hun slechte wetten gaf, wetten waardoor kinderen door het vuur gingen, om hen te verbijsteren. Hoe kan dat? De tekst zegt niet dat God zonde uitvindt, maar dat Hij een volk dat halsstarrig afgoderij wil, laat gaan in die afgoderij, tot het punt waar de eigen verwoesting duidelijk wordt. Het is de logica van Romeinen 1: God gaf hen over. Als je licht blijft afwijzen, wordt het duister dat je overhoudt, uiteindelijk je leraar. Dat is een oordeel dat pijnlijker is dan bliksem uit de hemel.

De Hoofdpersoon

De hoofdpersoon is God zelf, en zijn portret in dit hoofdstuk is niet troostend in de gebruikelijke zin. Hij herinnert zich alles. Elke hoogte, elke afgod, elk kind dat door het vuur ging. Hij toont zich een God met een lange herinnering en een nog langere geduld. Vier keer heft Hij zijn hand op om te vernietigen, vier keer trekt Hij die terug. Er is iets in Hem dat sterker is dan zijn boosheid: zijn trouw aan zijn Naam, aan wat Hij van zichzelf beloofd heeft te zijn. Wat hier oprijst is een God die niet afhankelijk is van onze prestatie voor zijn goedheid, maar die ook niet sentimenteel is. Hij is heilig, en juist daarom kunnen we niet ongestraft blijven bij Hem komen zoals die oudsten wilden, alsof niets gebeurd was.

Reflectie

Wanneer heb ik gebeden alsof ik God kon raadplegen zonder mij te laten aanspreken door wat Hij eerder al gezegd heeft?

Waar in mijn leven werkt genade omwille van Gods Naam, niet omwille van mijn verdienste, en durf ik daarop te leven?