Ezechiël 24

De Tekst

Op dezelfde dag dat Nebukadnezar de belegering van Jeruzalem begint, krijgt Ezechiël in ballingschap opdracht om een gelijkenis uit te spreken over een kookpot vol vlees, die verbrand en leeggeschraapt zal worden. En dan komt de klap: zijn vrouw, de lust van zijn ogen, zal sterven. Hij mag niet rouwen. Zijn zwijgen wordt een teken voor het volk, dat zelf ook alles zal verliezen zonder dat er nog geklaagd kan worden.

De Kern

Er is een moment waarop klagen zelfs geen antwoord meer is. Dat is het schokkende hart van dit hoofdstuk. Ezechiël mag niet huilen, niet omdat verdriet verboden is, maar omdat er iets voorbij verdriet gebeurt: het oordeel van God dat een heiligdom, een stad, een verbondsvolk raakt op een manier die ritueel klagen niet meer kan bevatten. De pot die op het vuur staat is Jeruzalem zelf, en het vlees is het volk. God zegt: het is te laat voor cosmetica, te laat voor liturgie. De aanslag die de ballingen straks te horen krijgen is zo groot dat er alleen nog ademloos zwijgen past. Dit is geen wrede God, dit is een God die de ernst van zonde niet meer verzacht.

De Rode Draad

De pot en het vuur wijzen vooruit naar een ander moment waarop God zwijgt in het oordeel. Op Golgota hangt Iemand die ook niet klaagt zoals verwacht, die zijn mond niet opent tegen zijn scheerders, en die de volle hitte van het gericht ondergaat. Waar Ezechiël niet mag rouwen om zijn geliefde, daar rouwt de Vader in stilte om zijn Zoon. Het beeld van de onreine pot die uitgebrand moet worden voordat er weer iets zuivers uit kan komen, is precies wat Christus in zichzelf draagt: het oude wordt verteerd, opdat er een nieuw verbond kan opstaan uit de as. Ezechiël 24 is geen einde, maar de stilte voor de opstanding van een gezuiverd volk.

De Spiegel

Er zijn verliezen waar je niet klaar voor bent. Een diagnose, een kind dat zich terugtrekt, een baan die instort, een huwelijk dat verkilt. En soms, midden in dat verlies, vraagt God iets van je waarvoor geen handleiding bestaat. Ezechiël moet werken, present zijn, spreken, terwijl zijn hart bloedt. Herken je dat, dat je gewoon moest doorgaan, moest koken en tafeldekken en glimlachen, terwijl vanbinnen alles kapot was? Deze tekst zegt niet dat je gevoel er niet toe doet. Hij zegt wel dat er tijden zijn waarin God je verdriet gebruikt als teken, waarin jouw pijn iets zichtbaar maakt voor anderen dat woorden niet meer kunnen dragen. Dat is een zware roeping, geen troostkussentje.

Context

Het jaar is waarschijnlijk 588 voor Christus. Ezechiël zit al jaren met een groep ballingen bij het kanaal de Kebar, honderden kilometers van huis. Jeruzalem staat nog overeind, en veel ballingen klampen zich vast aan de hoop dat de tempel onaantastbaar is. Op de precieze dag dat Nebukadnezar zijn troepen rond de stad opstelt, spreekt God tot Ezechiël. Rouwrituelen waren in die cultuur uitgebreid en publiek: hoofd bedekken, sandalen uit, brood van rouwenden eten, luid weeklagen. Deze dingen niet doen was choquerend, bijna onmenselijk. Ezechiël moet zijn tulband opzetten en zijn sandalen aanhouden terwijl zijn vrouw begraven wordt. Iedereen die het ziet zal huiveren.

De Hoofdpersoon

Ezechiël is priester van geboorte, gewend aan liturgie, aan het onderscheiden van rein en onrein, aan de zorgvuldige rituelen rond leven en dood. En juist deze man wordt door God gevraagd om alle rituelen los te laten. 's Morgens spreekt hij tot het volk, 's avonds sterft zijn vrouw, de volgende morgen doet hij zoals hem bevolen is. Er staat geen woord van protest. Dat is haast onverdraaglijk om te lezen. Wat gaat er in hem om? De tekst gunt ons geen inkijk in zijn tranen, wat op zich al veelzeggend is. Zijn gehoorzaamheid is niet die van een robot, maar van iemand die zo diep verweven is met Gods lijden om zijn volk dat zijn eigen verdriet daarin oplost, of misschien beter: erin verdrinkt.

De Intertekst

Jesaja 53 laat de Knecht zwijgen zoals Ezechiël moet zwijgen, en zoals Christus zweeg voor Pilatus. In Jeremia 16 krijgt de profeet een vergelijkbaar verbod: geen vrouw, geen begrafenissen bijwonen, geen feesten, omdat het gewone leven zelf is opgeschort. En in Openbaring 18, bij de val van Babylon, klinkt precies het omgekeerde geluid: wél rouwklacht, luid en publiek, omdat daar de wereldstad valt die zich tegen God verhief. Waar Jeruzalem in stilte gezuiverd wordt, wordt Babylon in geschreeuw omvergeworpen. Twee heel verschillende oordelen, twee heel verschillende einden.

Reflectie

Waar in jouw leven vraagt God iets van je waarvoor geen ritueel of handleiding bestaat, en hoe ga je daar tot nu toe mee om?

Wat betekent het voor jou dat God zwijgen soms serieuzer neemt dan onze woorden, en waar zou stilte in jouw geloofsleven passender zijn dan spreken?