Lukas 23:34

De Tekst

Terwijl de soldaten Jezus aan het kruis nagelen en zijn kleren onder elkaar verdelen, spreekt Hij: "Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen." Geen wraak, geen vloek, geen protest. Zijn eerste woorden vanaf het kruis zijn een gebed om vergeving voor de mensen die Hem op datzelfde moment doden.

De Kern

Dit is geen berustende zucht, het is een priesterlijke daad. Jezus staat tussen de daders en God in en pleit. Hij vraagt geen wraak, ook geen genadeloze rechtvaardigheid, maar vergeving. En het opvallende: Hij bidt dit terwijl het onrecht nog volop gaande is, terwijl de spijkers nog worden ingeslagen. Vergeving wacht hier niet op berouw van de daders. Zij vragen er niet om, zij weten niet eens dat ze het nodig hebben. Christus is hun voor. Hier zie je waarom het evangelie geen contract is maar een geschenk: God begint met vergeven voordat wij weten dat we schuldig zijn. Dit is genade in haar meest naakte vorm.

De Rode Draad

Jesaja had het geschreven, eeuwen tevoren: de knecht van de HEER zou "de misdaad van velen gedragen hebben en voor de overtreders gebeden hebben" (Jesaja 53:12). Precies dat gebeurt hier. Lukas laat zien dat Jezus geen slachtoffer is dat toevallig sterft, maar de knecht die zijn taak voltooit tot het laatste detail. En denk aan Stefanus in Handelingen 7, die stervend bidt: "Heere, reken hun deze zonde niet toe." Stefanus imiteert zijn Meester. Wat op Golgotha begint, plant zich voort in de gemeente. De vergeving die Christus uitspreekt, is niet slechts een moment, het is het patroon van het koninkrijk dat door zijn dood wordt geopend. Van het kruis stroomt de vergeving naar buiten, eerst naar de soldaten, dan naar Jeruzalem, dan naar de volken.

De Spiegel

We houden van dit vers zolang het over Romeinse soldaten gaat. Het wordt anders wanneer je concreet maakt wie voor jou onvergeeflijk lijkt. De collega die je reputatie ondermijnde. De ouder die nooit heeft gezien wie je was. De ex die met leugens vertrok. Christus bidt voor mensen die op dat moment nog bezig zijn Hem kwaad te doen. Dat is niet het romantische soort vergeving dat pas kan als de ander sorry zegt. Dit schuurt. Betekent dit dat jij moet vergeven wat nog niet erkend is? De tekst dwingt je niet tot een gevoel dat je niet hebt, maar hij laat wel zien in welke richting het kruis je trekt. En hij bevrijdt: de vergeving die jij uitdeelt hoeft niet uit jouw voorraad te komen. Ze komt uit Zijn voorraad.

Het Profiel

Lukas schrijft aan Theofilus, waarschijnlijk een niet-joodse gelovige of belangstellende in het Romeinse rijk. Zijn lezers kennen het Romeinse strafrecht. Kruisiging was propaganda: dit gebeurt met wie zich tegen Rome verzet. Wie kruisigde, verwachtte vloeken van het slachtoffer, dat was het gebruikelijke script. De veroordeelde spuwde, tierde, vervloekte zijn beulen. Lukas' lezers hoorden hier iets ongehoords. Deze koning vervloekt niet, Hij zegent. Voor Theofilus, die misschien twijfelde of hij zich bij deze verachte beweging wilde aansluiten, moet dit een moment zijn geweest waarop de aard van deze Heer helder werd. Geen politieke messias die zijn vijanden vermorzelt, maar iemand wiens macht zich openbaart in de weigering om te vergelden.

Het Detail

"Zij weten niet wat zij doen." Dat zinnetje is zowel waar als schokkend. Waar, want de soldaten voeren orders uit, de menigte volgt de stemming, de leiders denken de wet te dienen. Niemand ziet dat hij de Zoon van God kruisigt. Maar het is ook schokkend, omdat het onze zonde niet uitvergroot maar juist plaatst waar ze thuishoort: in de duisternis van niet-weten. Zonde is bij Lukas vaak blindheid, geen berekende boosaardigheid. En blindheid vraagt om ogen die opengaan, niet om vernietiging. Petrus zal dit in Handelingen 3 tegen dezelfde stad zeggen: "u hebt uit onwetendheid gehandeld." Dat is geen excuus, het is een opening. Wie in onwetendheid handelde, kan tot inzicht komen en zich bekeren. Het gebed van Jezus houdt die deur open.

Context

We staan op Golgotha, ergens rond het jaar 30, buiten de muren van Jeruzalem, tijdens Pesach. De stad zit vol pelgrims. Het is het moment dat de lammeren geslacht worden in de tempel, en tegelijk hangt het Lam aan een paal buiten de stad. Romeinse soldaten voeren een routineklus uit, drie kruisigingen op één dag, en verdelen als bijverdienste de kleren. De godsdienstige elite kijkt tevreden toe. De discipelen zijn nergens, op enkele vrouwen na. Politiek is dit een non-event, één rebel minder. Theologisch is het het scharnier van de geschiedenis. En midden in die volstrekt asymmetrische machtsverhouding, hulpeloos aan een balk, spreekt de Gekruisigde een woord uit dat sterker blijkt dan het hele Romeinse rijk: vergeving.

Reflectie

Voor wie in jouw leven zou je vandaag willen bidden met de woorden die Jezus bad, ook als je het gevoel nog niet hebt?

Waar in jouw eigen leven heb je 'niet geweten wat je deed', en durf je te geloven dat Zijn gebed ook jou insluit?