Ezechiël 6

De Tekst

Ezechiël krijgt opdracht zijn gezicht te richten naar de bergen van Israël en daartegen te profeteren. God kondigt de verwoesting aan van de offerhoogten, de altaren en de wierookaltaren waar Israël andere goden diende. Lijken zullen voor de afgoden vallen, beenderen worden rondom de altaren verstrooid. Maar te midden van het oordeel klinkt een belofte: een rest zal ontkomen, zich verspreiden onder de volken, en daar zich Hem herinneren. Dan zullen zij walgen van zichzelf, en weten dat Hij de HEERE is.

De Kern

Wat hier op het spel staat is niet allereerst Israëls gedrag, maar Israëls godsbesef. Zes keer klinkt in dit hoofdstuk de zin "u zult weten dat Ik de HEERE ben". Het oordeel is niet blinde woede; het is openbaring. God maakt zich kenbaar door af te breken wat zijn volk in zijn plaats heeft gezet. De bergen, ooit plaatsen van ontmoeting, zijn verworden tot podia van overspel met andere goden. Heiligheid betekent hier dat God zichzelf niet laat verdringen, zelfs niet door zijn eigen volk. Wie dit hoofdstuk leest als een uitbarsting van een gekrenkte godheid, mist de pijn eronder: een verbondsgod die zijn vrouw kwijtraakt aan minnaars van steen en hout.

De Rode Draad

De hoogten waar Israël offerde, waren imitaties van de berg waar God zelf wilde wonen, Sion. Ezechiël staat in een lange lijn waarin God hoogten afbreekt om één Berg te bewaren. Die lijn loopt door tot Golgota, waar opnieuw een berg een plaats van lijken wordt, maar nu met een omkering: niet de afgodendienaars vallen, maar God zelf valt voor de zonde van de afgodendienaars. Waar Ezechiël 6 de slachtoffers van afgoderij naast hun altaren legt, legt het evangelie de Zoon op het altaar. En de "rest die ontkomt", die in den vreemde zich Hem herinnert, wijst vooruit naar de gemeente uit alle volken die Christus belijdt juist omdat zij eerst van zichzelf walgde.

De Spiegel

Wij hebben geen wierookaltaren meer, maar wel hoogten. Plekken waar wij iets verwachten dat alleen God geven kan: rust, identiteit, waardering, zekerheid. Een carrière waarin je bevestigd wordt. Een relatie die je heel maakt. Een spaarrekening die je angst voor de toekomst dempt. Een lichaam dat door training en zelfzorg de plek wordt waar je betekenis vandaan haalt. Ezechiël 6 is ongemakkelijk omdat het suggereert dat God soms onze hoogten breekt voordat wij ze loslaten. Een ontslag, een diagnose, een breuk; we noemen het ramp, maar de tekst vraagt of het niet ook ontmaskering kan zijn. Niet om ons te vernietigen, maar om die zin waar te maken: dan zult u weten dat Ik de HEERE ben.

De Hoofdpersoon

God is in dit hoofdstuk geen kille rechter. Vers 9 bevat een opmerkelijke uitdrukking: Hij is "verbroken door hun hoererig hart". De HSV vertaalt zacht, maar het Hebreeuwse woord (shavar) betekent letterlijk gebroken worden, zoals een vat breekt. God laat zich raken. Hij is de bedrogen partner die niet onverschillig blijft. Tegelijk is Hij de soevereine die handelt, die het zwaard en de honger en de pest stuurt. Deze twee horen bij elkaar: zijn toorn vloeit niet voort uit afstand maar uit nabijheid, niet uit minachting maar uit liefde die verraden is. Wie God alleen wil als sentimentele warmte, krijgt met Ezechiël 6 een probleem. Wie Hem wil als gepassioneerde verbondspartner, leest hier waarom Hij niet kan zwijgen.

De Intertekst

Hosea is de fluistering bij dit geschreeuw. Daar wordt Israëls afgoderij ook geschilderd als overspel, en ook daar volgt na het oordeel een opmerkelijke wending: "Ik zal haar lokken en haar leiden naar de woestijn, en spreken naar haar hart" (Hosea 2:13). Dezelfde God die de hoogten afbreekt, fluistert in de leegte. En Romeinen 11 pakt de gedachte van de "rest die ontkomt" op, en vertaalt die naar de bewaarde rest naar de verkiezing van de genade. De lijn van Ezechiël 6 vers 8 tot 10, dat God een overblijfsel spaart dat in den vreemde tot inkeer komt, is geen losse opmerking, maar verbondstheologie: God laat zijn volk nooit helemaal los.

Het Detail

Vers 9 zegt dat de overlevenden "zich Mij zullen herinneren" onder de volken. Het Hebreeuwse zakhar is meer dan een mentale flits; het is een actief terugplaatsen van iets in het hart, een terugkeren met je hele wezen. Pas in ballingschap, ver van tempel en altaar, komt de herinnering los. Soms moet de plaats verdwijnen voordat de Persoon teruggevonden wordt. Dat is een ongemakkelijke pedagogie, maar wel een eerlijke. We leren God vaak niet kennen op de hoogte van ons succes, maar in de vlakte van het verlies, waar de imitaties niet meer overeind staan en alleen Hij overblijft om ons aan te herinneren wie wij waren en van wie wij zijn.

Reflectie

Welke "hoogte" in uw leven is op dit moment het kwetsbaarst voor Gods afbraak, en wat zou het betekenen om die zelf neer te halen voordat het gebeurt?

Herkent u een periode waarin u God pas leerde "herinneren" nadat iets vertrouwds was weggenomen? Wat heeft die herinnering veranderd?