Ezechiël 8

De Tekst

Ezechiël zit in zijn huis in ballingschap, de oudsten van Juda bij hem, wanneer een hand hem grijpt en hem in visioen meeneemt naar de tempel in Jeruzalem. Daar laat God hem vier gruwelen zien, telkens dieper het heiligdom in: een afgodsbeeld bij de poort, oudsten die in het verborgene wierook branden voor dierengoden, vrouwen die Tammuz bewenen, en uiteindelijk vijfentwintig mannen die met hun rug naar de tempel de zon aanbidden. Steeds zegt God: je zult nog grotere gruwelen zien.

De Kern

Het zesde jaar, de zesde maand, de vijfde dag. Ezechiël zit. De oudsten zitten voor hem, wachtend op een woord. En dan, zonder waarschuwing, die hand. Een gestalte van vuur en glans grijpt hem bij een lok van zijn haar en tilt hem op, tussen aarde en hemel in. Hij is nog in Babel. En tegelijk staat hij plotseling bij de noorderpoort van de tempel.

Wat hier gebeurt is geen rondleiding maar een ontmaskering. God neemt zijn profeet mee om te laten zien wat Hij ziet. Laag voor laag wordt het heiligdom afgepeld. Eerst nog buiten, bij de poort, dat schaamteloze beeld dat God noemt: het beeld van naijver. Dan een gat in de muur, graven, en de profeet kruipt erdoor en komt in een geheime ruimte met wandschilderingen vol kruipend gedierte. Zeventig oudsten, ieder met zijn wierookvat, ieder denkend: de HEERE ziet ons niet, de HEERE heeft het land verlaten. Verder. Vrouwen aan de noordpoort die wenen om Tammuz, de stervende vegetatiegod. En dan het binnenste voorhof, vijfentwintig mannen, rug naar het huis, gezicht naar het oosten, buigend voor de opkomende zon.

De kern is verschrikkelijk eenvoudig: het hart van Gods volk is leeg en het huis van God is bezet. En God laat het zien voordat Hij erop reageert.

De Rode Draad

Dit visioen is de opmaat naar het zwaarste moment van het Oude Testament: het vertrek van Gods heerlijkheid uit de tempel, twee hoofdstukken verder. De heiligheid die in Exodus neerdaalde, trekt zich terug. En precies dat tekent het probleem waar het hele Oude Verbond op stukloopt: hoe kan een heilige God wonen tussen een volk dat zijn hart aan andere goden geeft?

Het antwoord komt eeuwen later, in een ander lichaam dat tempel genoemd wordt. Als Jezus in Johannes 2 de tempel reinigt en zegt dat Hij in drie dagen een nieuwe zal oprichten, dan staat Hij in de lijn van Ezechiël 8. Maar waar Ezechiël de gruwel ziet en moet aanzien, draagt Christus de gruwel en wordt zelf buitengeworpen, opdat de heerlijkheid kan terugkeren, ditmaal niet boven het verzoendeksel maar in mensen van vlees en bloed.

De Spiegel

Het pijnlijkste detail staat in vers 12: ieder in de kamer van zijn afgodsbeelden. Ieder zijn eigen kamer. Ieder zijn eigen verborgen ruimte waar hij denkt: God ziet mij hier niet. Dat is geen vreemd verschijnsel van lang geleden. Dat is je telefoon na elven, je bankafschrift dat je niet aan je partner laat zien, het oordeel over die collega dat je nooit hardop uitspreekt maar wel jarenlang voedt, de tweede carrière in je hoofd waar Christus geen plek krijgt.

Wat Ezechiël ziet is niet dat het volk God heeft afgezworen. Ze branden nog wierook. Ze houden de schijn op. Maar in de binnenkamer staat iets anders centraal. De vraag van dit hoofdstuk is niet of je naar de kerk gaat. De vraag is wat er gebeurt in de kamer waarvan je denkt dat God hem niet ziet.

De Vraag

Waarom moet Ezechiël dit eigenlijk zien? En waarom doen wij, lezers, ermee mee? Er zit iets ongemakkelijks in dit hoofdstuk: God toont de zonde in detail, alsof Hij wil dat de afschuw ervan binnenkomt voordat het oordeel begint. Dat botst met ons gevoel dat genade onmiddellijk moet komen. Maar misschien is dit de barmhartigheid van God: dat Hij niet stilletjes weggaat, maar eerst zichtbaar maakt waarom. Het oordeel in Ezechiël is nooit willekeurig. Het is altijd voorafgegaan door God die zegt: kijk, dit is wat er gebeurt is.

Het Profiel

De ballingen in Babel hadden een hardnekkige overtuiging: Jeruzalem staat nog. De tempel staat nog. Dus God is nog bij ons, en dit Babylonische avontuur waait wel over. De valse profeten versterkten dat (Jeremia 28). Ezechiël 8 slaat die troost stuk. Wat jullie denken dat nog overeind staat, zegt God, is van binnen al hol. De tempel is geen garantie meer, want het hart van de aanbidding is verrot. Voor de eerste hoorders was dit een aardbeving onder hun laatste zekerheid.

Context

We schrijven 592 voor Christus, zes jaar na de eerste deportatie waarin ook Ezechiël meegevoerd werd. Jeruzalem staat nog, koning Zedekia zit er op de troon, maar zes jaar later valt de stad. Ezechiël is priester van afkomst, en juist daarom raakt dit visioen hem zo diep: hij ziet zijn eigen heiligdom ontwijd. Tammuz was een Mesopotamische god die in deze maand bewend werd, zonaanbidding was wijdverbreid in het oude Nabije Oosten. De godsdienst van de overheersers was binnengeslopen tot in het binnenste voorhof.

Reflectie

Welke kamer in jouw leven heb je ingericht in de stille overtuiging dat God daar niet kijkt?

Wat zou er gebeuren als je vandaag een muurtje doorbrak, zoals Ezechiël door die wand kroop, om eerlijk te kijken naar wat daarachter zit?