Habakuk 3:2

De Tekst

Habakuk heeft gehoord wat God gaat doen en het heeft hem bang gemaakt. Hij bidt: HEERE, doe Uw werk herleven in het midden van de jaren, maak het bekend in het midden van de jaren; denk in Uw toorn aan ontferming. Een profeet die de hamerslag van Gods oordeel aan ziet komen en vraagt of God, terwijl Hij slaat, zijn hart niet vergeet.

De Kern

Dit is bidden met open ogen. Habakuk vraagt niet of de storm wordt afgelast, hij vraagt of de storm barmhartig is. Hij neemt Gods toorn serieus (de Babyloniërs komen echt, Juda wordt echt verwoest) en bidt tegelijk dat God daarbinnen zichzelf blijft: de God die ontferming kent. "In het midden van de jaren" betekent: niet pas aan het eind, niet pas in het grote herstel ooit, maar nu, in deze tussentijd van ellende. Herleving en ontferming horen hier niet thuis als troostpraatjes, maar als bijna gewaagde eisen aan God terwijl zijn oordeel al in beweging is.

De Rode Draad

Deze bede loopt door de hele Schrift. Mozes vraagt bij de gouden kalf: gedenk Abraham, Izak en Israël. David bidt in Psalm 51: verwerp mij niet van Uw aangezicht. En aan het kruis wordt Habakuks gebed op onvoorstelbare manier beantwoord: daar valt Gods toorn en ontferming op dezelfde plek, op dezelfde Persoon. Christus is de ontferming midden in het oordeel. Wie Habakuk 3:2 bidt, bidt in feite vooruit naar Golgotha, waar God zijn werk doet "in het midden van de jaren", niet pas aan het einde der tijden, en waar toorn en genade elkaar niet uitsluiten maar ontmoeten.

De Spiegel

Dit gebed snijdt dwars door onze omgang met gevolgen. Je hebt je huwelijk verwaarloosd en nu brokkelt het af; je hebt jarenlang te hard gewerkt en je lichaam presenteert de rekening; je hebt geld geleend dat je niet kon terugbetalen en de deurwaarder staat voor de deur. De vrome reflex is bidden: God, haal het weg. Habakuk leert ons iets volwassener. Hij vraagt niet of de oogst van zijn eigen volk uitblijft, hij vraagt of God zich binnen de oogst ontfermt. Dat is bidden zonder zelfbedrog. Erkennen dat consequenties echt zijn, en tegelijk weten dat God in die consequenties geen automaat is maar een Persoon, bij wie je om ontferming kunt pleiten zonder de ernst te relativeren.

Het Profiel

De eerste hoorders waren Judeeërs die wisten dat het mis zat. Jojakim zat op de troon, de hervorming van Josia was ingezakt, afgoderij en onrecht waren terug. Habakuk had al eerder geklaagd (hoofdstuk 1): hoe lang nog? God antwoordde met iets ergers dan de klacht: de Chaldeeën komen. Deze bede komt dus uit een mond die het antwoord op zijn eigen gebed niet aankon. Voor die hoorders klonk 3:2 niet als devotie maar als lef. Een profeet die het oordeel aanvaardt én durft te vragen of God daarin zijn karakter laat zien. Dat is een heel andere houding dan het goedkope "God is liefde" waarmee wij soms de ernst wegpoetsen.

De Vraag

Mag je God eigenlijk vragen zijn toorn te temperen? Is dat niet proberen Hem van gedachten te doen veranderen, of erger, Hem bijsturen? De tekst zelf laat zien dat het mag, maar niet goedkoop. Habakuk discussieert niet of het oordeel verdiend is, hij smeekt alleen om ontferming erin. Dat is geen manipulatie, dat is geloof dat weet wie God is. En toch blijft de spanning staan: God wordt niet pasklaar, zijn toorn wordt niet een onding. We bidden tegen een God die werkelijk oordeelt en werkelijk ontfermt, en we weten niet precies hoe die twee in Hem samenhangen. Daar past geen formule, hooguit knielen.

De Intertekst

Exodus 34:6 echoot hier: barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van goedertierenheid. Habakuk pleit op dat zelfgeopenbaarde karakter. En Romeinen 11:22 geeft de nieuwtestamentische variant: let dan op de goedertierenheid en de strengheid van God. Paulus weigert, net als Habakuk, om één van beide weg te strepen. Wie alleen de strengheid preekt wordt hard, wie alleen de goedertierenheid preekt wordt oppervlakkig. De heilige kunst is beide tegelijk vasthouden, en precies daar leert Habakuk ons bidden: niet kiezen tussen toorn en ontferming, maar God vragen om trouw te blijven aan zichzelf, ook en juist wanneer dat ons kostbaar wordt.

Reflectie

Welke consequentie in jouw leven probeer je weg te bidden, terwijl de eerlijker bede zou zijn: God, wees barmhartig terwijl ik dit draag?

Waar heb jij geleerd om Gods strengheid serieus te nemen zonder zijn ontferming kwijt te raken, of waar sla je door naar één van beide?