Handelingen 5:13

De Tekst

"En van de anderen durfde niemand zich daarbij aan te sluiten, maar het volk had grote achting voor hen." Zo staat het er, midden in een hoofdstuk waarin Ananias en Saffira zojuist zijn gestorven aan de voeten van de apostelen. De gemeente straalt iets uit dat tegelijk aantrekt en afschrikt. Mensen kijken op, maar houden ook afstand.

De Kern

Hier komt iets aan het licht dat we niet vaak durven noemen: de heiligheid van God is niet alleen troostend, ze is ook zwaar. De vroege kerk was geen sfeervolle beweging waar iedereen gemakkelijk kon aanschuiven. Er hing iets over hen dat mensen deed aarzelen. Lucas schrijft dat niemand zich "durfde" aan te sluiten. Het Griekse werkwoord draagt de kleur van vrees, van ontzag. God was werkelijk aanwezig in die gemeente, en dat betekende dat je er niet zomaar bij hoorde omdat het gezellig was. Genade en heiligheid staan hier in één ademtocht. Wie Ananias en Saffira zag vallen, begreep dat aansluiten geen vrijblijvend besluit was.

De Rode Draad

Dit vers laat een oud patroon terugkeren. Toen Israël bij de Sinaï stond, wilde het volk dat Mozes voor hen sprak; Gods stem was hun te veel. Toen de tabernakel werd opgericht, kon zelfs Mozes er niet in vanwege de heerlijkheid die er woonde. Nu, na Pinksteren, is die heerlijkheid neergedaald in een gemeenschap van mensen. De tempel is verhuisd. En net als bij de Sinaï houdt het volk afstand, terwijl toch iets in hen wordt getrokken. De rode draad die zichtbaar wordt: waar God werkelijk woont, ontstaat altijd tegelijk aantrekkingskracht en ontzag. Christus zelf werd door sommigen omhelsd en door anderen op afstand gehouden, precies om dezelfde reden.

De Spiegel

Wij hebben van kerk iets gemaakt waar de drempel zo laag mogelijk moet zijn. Toegankelijk, warm, uitnodigend, en dat is goed, want Jezus at met tollenaars. Maar hier schuurt iets. Als in jouw gemeente niemand meer aarzelt om binnen te komen omdat de heiligheid van God er tastbaar is, is het misschien de vraag geworden of Hij er nog woont zoals in Handelingen 5. Aan de andere kant: waarom aarzel jij eigenlijk om je volledig te geven? Is dat omdat je Gods heiligheid werkelijk aanvoelt, of omdat je je comfort niet wilt opgeven? De vroege gelovigen deelden alles wat ze hadden. Wij houden onze agenda, ons bankrekeningnummer en onze reputatie liever bij onszelf. Ananias en Saffira leven in ons voort, meer dan we willen toegeven.

De Intertekst

Denk aan Jesaja 6, waar de profeet in de tempel staat en roept: "Wee mij, ik verga, want ik ben een man met onreine lippen." Ontzag is de eerste reactie op werkelijke nabijheid van God, niet gemoedelijkheid. En denk aan wat Petrus zei toen hij Jezus voor het eerst echt zag, na de wonderbare visvangst: "Ga weg van mij, want ik ben een zondig mens, Heere." Wie de heilige nadert, voelt eerst afstand. Pas daarna kan er nabijheid groeien. Handelingen 5:13 laat zien dat deze dynamiek niet ophield bij de profeten en apostelen persoonlijk, maar dat ze doortrok in de gemeente. Waar Christus regeert door zijn Geest, ontstaat hetzelfde ontzag.

Context

Jeruzalem, ergens in de jaren dertig van de eerste eeuw. De gemeente komt samen in de zuilengang van Salomo, aan de rand van het tempelplein. Dat is publieke ruimte, iedereen kan meekijken. De apostelen doen tekenen en wonderen; zieken worden op straat gelegd in de hoop dat Petrus' schaduw over hen valt. Tegelijk zijn de religieuze autoriteiten woedend en zit er een dreiging in de lucht. Wie zich bij deze mensen voegt, kiest partij tegen de tempeltop. Sociaal betekent dat isolement, mogelijk verlies van werk, van familie, van veiligheid. En dan is er nog het verhaal van Ananias en Saffira, dat vers rond ging. Aansluiten was geen lifestyle-keuze. Het was existentieel.

Het Detail

Kijk naar dat ene werkwoord: durfde. Niet "wilde niet", niet "kon niet", maar "durfde niet". Lucas kiest zijn woorden precies. Er was verlangen, er was aantrekking, er was hoge achting bij het volk. Maar er was ook een barrière die niet met argumenten te slechten was. Iets in mensen wist: als ik dit betreed, kom ik in een ruimte waar ik niet meer de baas ben over mijn eigen leven. Ananias en Saffira dachten dat ze konden meedoen op eigen voorwaarden, en dat kon niet. Wie werkelijk voelt wat er in de gemeente aan de hand is, weet dat halfheid daar niet overleeft. Dat besef, precies dat, maakt dat sommigen bewonderen vanaf de zijlijn, terwijl anderen alles opgeven en binnenkomen.

Reflectie

Wat weerhoudt jou ervan om je volledig aan Christus te geven: een gebrek aan ontzag, of juist een teveel?

Als iemand jouw gemeente zou binnenlopen, zou hij dan iets voelen dat op deze vroege gemeenschap lijkt, of vooral iets dat op een aangename vereniging lijkt?