Hosea 9:10

De Tekst

"Ik vond Israël als druiven in de woestijn, Ik zag jullie voorouders als vroege vijgen aan een pas ontloken vijgenboom. Maar zij, zij kwamen naar Baäl-Peor, wijdden zich toe aan die schande en werden even weerzinwekkend als hun geliefde." Zo laat God bij monde van Hosea horen hoe Hij begonnen was met dit volk, en hoe snel het misging.

De Kern

Twee beelden staan hier bij elkaar en botsen. Druiven in de woestijn, vroege vijgen aan een nog jonge boom, dat is het beeld van een onverwachte vondst, iets kostbaars op een plek waar je het niet zou zoeken. Zo herinnert God zich Israël. Er zit verrukking in dit vinden, geen strategische keuze maar liefde die verrast wordt door wat ze aantreft. En dan Baäl-Peor: de plek waar dat pas gevonden volk zich toewijdde aan een afgod, met alles wat daar in Numeri 25 aan seksuele en religieuze verwording bij hoorde. De kern is niet alleen zonde, maar afwijzing van een liefde die eerst kwam.

De Rode Draad

Het patroon dat hier opduikt, God die vindt en de mens die zich afwendt, loopt door heel de Schrift. Van de tuin waarin de mens werd geplaatst tot de wijngaard uit Jesaja 5 die zure druiven voortbrengt. Jezus grijpt op dit beeld terug wanneer Hij zichzelf de ware wijnstok noemt (Johannes 15): waar Israël faalde vrucht te dragen, is Hij de wijnstok die wél draagt wat de Vader zoekt. En de vervloekte vijgenboom in de evangeliën, zonder vrucht terwijl Hij honger heeft, staat in directe lijn met Hosea 9. Christus komt als de ware Israëliet die niet naar Baäl-Peor afbuigt, maar door de woestijn van beproeving heen trouw blijft. Wat het volk verspeelde, herstelt Hij van binnenuit.

De Spiegel

Merk op hoe snel toewijding kan kantelen. Israël was geen jarenlang afgedwaald volk toen Baäl-Peor kwam, ze stonden aan de grens van het beloofde land. Vlak voor de vervulling ging het mis. Dat is confronterend, want juist op momenten dat we denken er te zijn, wanneer het huwelijk goed loopt, de kinderen op de rails staan, het werk erkenning oplevert, ligt de verleiding klaar om ons toe te wijden aan iets anders dan de God die ons vond. Baäl-Peor is niet ver weg. Het is die carrièrestap die je moreel iets kost. Die relatie die aandacht vraagt die niet van jou is. Die telefoon 's avonds laat. De tekst vraagt niet: waar dwaal je totaal af, maar: waaraan wijd je je stilletjes toe.

Het Profiel

De hoorders van Hosea zijn de inwoners van het noordrijk Israël, kort voor de ondergang door Assyrië in 722 voor Christus. Ze leefden in relatieve welvaart onder Jerobeam II, met een religieus systeem waarin Baälverering en JHWH-eredienst vermengd waren geraakt. Het verwijzen naar Baäl-Peor sloeg hard aan, want dat was hun oervernedering, opgeschreven in hun eigen boeken. Hosea zegt in feite: jullie zijn geen nieuw hoofdstuk begonnen, jullie zitten nog steeds in datzelfde hoofdstuk. Voor hoorders die zichzelf zagen als het uitverkoren volk in het beloofde land, was dat een pijnlijke ontmaskering. De vroege vijg, kostbaar aan het begin van het seizoen, was door hen zelf bedorven.

Context

Hosea profeteert in een tijd van politiek verval na Jerobeam II. Koningen worden vermoord, allianties gesmeed met Egypte en Assyrië, en de tempels bij Betel en Dan draaien op volle toeren met een gestileerde JHWH-eredienst die inhoudelijk verbasterd is. Hosea's eigen huwelijk met Gomer, die hem ontrouw werd, vormt de lens waardoor hij Gods verhouding met Israël beschrijft. Overspel is niet zomaar een metafoor, het is de werkelijkheid van deze cultuur waarin vruchtbaarheidscultus, seksuele riten en religieuze toewijding samenvielen. Baäl-Peor, ergens in Moab, was de plek waar Israëlitische mannen zich lieten verleiden door Moabitische vrouwen en meebogen voor hun goden. Hosea trekt die lijn recht door naar zijn eigen tijd.

De Vraag

Waarom klinkt hier zoveel walging bij God? "Zij werden even weerzinwekkend als hun geliefde." Dat is geen zachte taal, en het schuurt met ons beeld van een God die altijd mild uitnodigt. De tekst laat zien dat liefde die wordt afgewezen niet neutraal blijft. Wie zich toewijdt aan iets, gaat er ook op lijken; dat is een vaste wet in de Schrift. En God kan niet doen alsof dat lijken op Baäl geen pijn doet. Toch, en dit is het wonder van Hosea, eindigt het boek niet met verwerping maar met herstel. De walging is echt, maar niet het laatste woord. In Christus vindt God opnieuw wat vroege vijgen zijn, niet omdat wij het werden, maar omdat Hij het werd voor ons.

Reflectie

Aan welke stille Baäl-Peor wijd ik mezelf toe, juist nu ik dicht bij een vervulling lijk te staan?

Waar in mijn leven ben ik gaan lijken op wat ik liefheb, en wil ik dat eigenlijk nog wel?