Job 7:13

De Tekst

Job zegt het zo: wanneer ik denk dat mijn bed me zal troosten, dat mijn slaapplaats mijn klacht zal verlichten, dan gebeurt juist het tegenovergestelde. De plek van rust wordt de plek van terreur. Wat hoort te helen, wondt opnieuw.

De Kern

Hier breekt iets open dat de hele Schrift door blijft schuren: wat als God zelf, de Bron van leven, voelt als de Bron van pijn? Job zegt het in vers 14 onomwonden: U doet mij schrikken door dromen. De troostplaats wordt onveilig omdat God daar aanwezig lijkt als Iemand die jaagt. Dit is niet de klacht van een ongelovige. Dit is geloof in zijn rauwste vorm: een mens die niet bij God wegloopt, maar tegen God aanspreekt over God. De theologie van Job durft toe te geven wat veel vromer klinkende systemen wegmasseren: soms voelt de hand van de Schepper als de hand van een tegenstander, en de Schrift laat die klacht stáán.

De Rode Draad

De nacht als plek van Godsworsteling loopt door de hele Bijbel. Jakob worstelt bij de Jabbok tot de dageraad en houdt er een ontwrichte heup aan over (Genesis 32); de aanraking van God laat een litteken na. En in Getsemane is het opnieuw nacht, opnieuw een Mens die geen rust vindt waar rust hoort te zijn, opnieuw schrik en zweet. Maar daar gebeurt iets beslissends: Christus drinkt de beker die Job niet begrijpt. Het scheppingsritme van avond en morgen, waarin God zag dat het goed was, wordt door de zonde verstoord tot onrust. Pas in de opstanding wordt de nacht definitief overwonnen, en in Openbaring 21 lezen we dat er geen nacht meer zal zijn.

De Spiegel

Misschien herken je dit beter dan je wilt toegeven. Je gaat naar bed uitgeput, en juist dán komen de gedachten: de rekening die niet betaald is, het gesprek dat verkeerd ging, het kind waar je je zorgen om maakt, het lichaam dat hapert. Je bidt, maar het bidden zelf voelt als een muur. Job geeft je geen oplossing, maar wel iets dat veel kostbaarder is: toestemming. Toestemming om eerlijk te zijn tegen God, ook over God. Je hoeft je klacht niet te vroom inkleden. De Schrift heeft een hele psalmbundel vol klaagliederen en een heel boek Job. God kan jouw nachtelijke vragen aan. Hij wijkt er niet voor terug, en Hij straft je er niet om.

De Intertekst

Psalm 6 vers 7 zegt: Ik ben moe van mijn zuchten, heel de nacht maak ik mijn bed nat. Dezelfde ervaring, hetzelfde bed dat geen troost biedt. David en Job spreken dezelfde taal. Tegenover deze nachtklacht staat Psalm 4 vers 9: In vrede zal ik gaan liggen en weldra slapen, want U alleen, HEERE, doet mij veilig wonen. Twee waarheden die de Bijbel naast elkaar laat staan zonder ze tegen elkaar uit te spelen. Soms is het bed een plek van vertrouwen, soms van terreur, en de gelovige kent beide. Pas wie Psalm 4 én Job 7 durft te bidden, leeft in de werkelijkheid van de Schrift.

Context

Job 7 staat in Jobs eerste grote weerwoord op zijn vriend Elifaz. Hij heeft alles verloren: kinderen, vee, gezondheid, aanzien. Hij zit in de as, krabt zijn zweren met een potscherf. In de wereld van het oude Nabije Oosten was voorspoed het bewijs van goddelijke gunst, en tegenspoed het bewijs van schuld. Jobs lijden is dus niet alleen lichamelijk, maar ook sociaal en theologisch verwoestend. Iedereen leest zijn lijden als een aanklacht. En nu komen er ook nog die nachten bij, waar geen getuige bij is, waar geen vriend hem kan zien, waar hij alleen met God en zijn dromen achterblijft. Het bed, traditioneel de meest private plek van veiligheid, is zijn laatste vesting geworden, en zelfs die valt.

De Hoofdpersoon

Job is geen stoïcijn. Hij is geen voorbeeld van zwijgende vroomheid. Hij is een man die zijn eer kwijt is, zijn kinderen heeft begraven, zijn lichaam ziet wegrotten, en die desondanks blijft praten, blijft klagen, blijft worstelen. Dat is zijn grootheid: hij geeft het gesprek niet op. Hij vlucht niet in cynisme en hij vlucht niet in clichés. Hij houdt vast aan de werkelijkheid van zijn pijn én aan de werkelijkheid van God, ook als die twee onverenigbaar lijken. Aan het eind van het boek zegt God dat juist Job recht over Hem gesproken heeft, niet de vrome vrienden met hun nette antwoorden. Eerlijke worsteling weegt zwaarder dan correct gepraat.

Reflectie

Waar in jouw leven is de plek van rust een plek van onrust geworden, en durf je dat zo eerlijk voor God te brengen als Job?

Wat zou er veranderen in je gebed als je gelooft dat God de klacht van Job 7 niet alleen verdraagt, maar zelfs eert?