Johannes 20:31

De Tekst

Johannes sluit zijn evangelie af met een verantwoording. Hij heeft niet alles opgeschreven wat Jezus deed, verre van. Wat hij opschreef, koos hij met een doel: dat de lezer zou geloven dat Jezus de Christus is, de Zoon van God, en door dat geloof leven zou hebben in Zijn naam. Geen neutraal historisch verslag dus, maar een boek met een missie.

De Kern

Twee woorden dragen deze slotzin: geloven en leven. Johannes maakt onmiskenbaar duidelijk dat kennis over Jezus niet het einddoel is. Het doel is een vertrouwen dat je hele bestaan doortrekt en dat opnieuw leven oplevert, hier al beginnend, over de dood heen doorlopend. En dat leven hangt aan een Naam, niet aan een systeem, een moraal of een ervaring. "In Zijn naam" betekent: verbonden aan wie Hij is, aan Zijn persoon en aan wat Hij deed. Johannes wil geen bewonderaars van Jezus kweken. Hij wil mensen die door Hem gaan ademen.

De Rode Draad

De titel "Christus, de Zoon van God" is geen dubbelop. Christus is de gezalfde koning uit de belofte aan David, degene op wie Israël wachtte. Zoon van God gaat dieper: het raakt aan Jezus' unieke verhouding tot de Vader, iets wat Johannes vanaf het openingswoord ("In het begin was het Woord") heeft opgebouwd. In één zin bundelt Johannes dus de hele Schrift: de verwachting van Israël en het geheim van Gods eigen wezen komen samen in deze ene mens uit Nazareth. Wie in Hem gelooft, stapt binnen in het verhaal dat begon bij Abraham en eindigt bij een nieuwe hemel en aarde.

De Spiegel

Johannes' zin dwingt tot een vraag die je makkelijk kunt ontlopen: geloof ik werkelijk, of heb ik alleen kennis genomen? Er is een groot verschil tussen instemmen met de belijdenis dat Jezus de Zoon van God is, en je gewicht op Hem laten rusten als je 's nachts wakker ligt over een zieke ouder, een vastgelopen huwelijk, een kind dat afhaakt, een baan die je uitput. Geloof in Johannes' zin is geen intellectueel vinkje; het is een dagelijkse leunbeweging. En "leven hebben" is geen belofte van een probleemloos bestaan, maar van een bron die niet opdroogt wanneer alle andere bronnen leegraken. Dat is confronterend als je merkt hoe vaak je toch weer bij die andere bronnen aanklopt.

De Intertekst

De echo van Johannes 3:16 klinkt hier onmiskenbaar: geloven in Hem en eeuwig leven ontvangen. Wat daar aan Nicodemus verteld werd, wordt hier tot lezersadres gemaakt. En denk aan Deuteronomium 30:19, waar Mozes het volk voorhoudt: "kies dan het leven." Johannes plaatst zijn lezer voor dezelfde keuze, alleen nu is het leven een persoon geworden. De belofte die in de woestijn klonk krijgt in Christus een gezicht en een naam.

Context

Johannes schrijft waarschijnlijk aan het einde van de eerste eeuw, decennia na de opstanding. De ooggetuigen sterven uit. De kerk is verspreid geraakt over het Romeinse rijk, veelal in kleine huisgemeenten, vaak onder druk. Joodse gelovigen zijn na 70 na Christus, wanneer de tempel verwoest is, uit de synagogen gezet zodra ze Jezus als de Messias belijden. Heidense gelovigen worden argwanend bekeken omdat ze weigeren aan de keizer te offeren. In die spanning schrijft Johannes een boek dat rustig en beslist het ene punt blijft herhalen: deze Jezus, die kruisiging en opstanding onderging, is werkelijk wie Hij zei te zijn. Voor lezers die twijfelen of het allemaal wel waar is, of het de prijs waard is.

Het Profiel

Stel je een kleine gemeente voor in Efeze of Smyrna. Twintig, dertig mensen in een bovenzaal. Een slaaf naast een handwerksman naast een weduwe met een klein pensioentje. Ze hebben Jezus nooit gezien. Hun ouders misschien wel, of een oude leraar die hen bekeerde. En nu leest een voorlezer bij olielampen deze slotzin voor. "Opdat u gelooft." Bij dat "u" spitsen ze de oren, want dat zijn zij. Johannes richt zich rechtstreeks tot hen, over hun eigen twijfels heen. Ze horen dat hun geloof niet minder is dan dat van Thomas, die net in het vorige vers zijn vinger in de wond stak. Ze horen dat dit boek voor hen geschreven is, opdat zij, zonder gezien te hebben, leven zouden hebben. Dat moet troost geweest zijn, en tegelijk een oproep om vol te houden wanneer de druk toenam.

Reflectie

Wanneer merk je in je dagelijkse leven het verschil tussen weten wie Jezus is en op Hem leunen?

Wat betekent "leven hebben in Zijn naam" voor jou concreet in de week die voor je ligt?