Johannes 9:2
Lees Johannes 9:2 in de HSVDe Tekst
De discipelen zien een blindgeborene langs de weg en stellen Jezus een vraag die voor hen logisch klinkt: "Rabbi, wie heeft er gezondigd, deze man of zijn ouders, dat hij blind geboren is?" Ze zien geen mens, ze zien een raadsel. Iemand moet schuldig zijn, want anders klopt hun wereldbeeld niet.
De Kern
Achter de vraag ligt een systeem. De discipelen geloven dat lijden altijd een oorzaak heeft in schuld, en dat oorzaak en gevolg netjes op elkaar aansluiten. Wie lijdt, heeft iets gedaan; of zijn ouders. Het is een theologie die orde biedt, maar die mensen reduceert tot casus. Jezus wordt hier geconfronteerd met een houding die vaker in de Schrift terugkeert: het verlangen om God te begrijpen door lijden te verklaren. Wat de tekst blootlegt is niet zozeer dat de discipelen wreed zijn, maar dat ze bang zijn. Als lijden willekeurig is, is God niet meer te doorgronden. Dus liever een schuldige dan een mysterie.
De Rode Draad
De vraag van de discipelen staat in een lange lijn. Jobs vrienden deden precies hetzelfde: ze zochten in Jobs leven naar de zonde die zijn ellende zou verklaren, en God noemt hun spreken uiteindelijk niet juist. Ook in het Oude Testament wordt de eenvoudige rekensom van zonde en straf voortdurend doorbroken, denk aan Psalm 73 waar de goddeloze bloeit en de rechtvaardige lijdt. En dan komt Christus zelf, de enige werkelijk onschuldige, die het diepste lijden draagt. In Hem wordt de rekensom voorgoed opgebroken. Lijden is niet altijd oordeel; soms is het de plek waar God verschijnt. De blindgeborene wordt niet gestraft, hij wordt gezien.
De Spiegel
We doen het nog steeds. Iemand krijgt kanker en we vragen ons stil af of hij wel gezond leefde. Een huwelijk strandt en we zoeken naar wie het meest schuld heeft. Een kind gaat mis en we kijken naar de opvoeding. Het is niet altijd hardvochtig; vaak is het zelfbescherming. Als ik de fout kan aanwijzen bij hen, dan kan het mij niet overkomen. De vraag van de discipelen is de vraag van ieder die bang is voor willekeur. En misschien nog schrijnender: we stellen die vraag ook aan onszelf. Wat heb ik verkeerd gedaan dat dit mij overkomt? Alsof God een boekhouder is die vergelding uitkeert per kwartaal.
De Vraag
Maar de vraag laat zich niet zomaar wegwuiven. Want soms is er wel een verband tussen keuzes en gevolgen. De Schrift kent oordeel, kent tucht, kent oorzaak en gevolg. Waar ligt dan de grens? Wanneer is lijden gevolg van eigen keuzes, wanneer van andermans zonde, wanneer van een gebroken wereld, wanneer een plek waar God iets wil laten zien? De tekst geeft geen algoritme. Jezus weigert het systeem van de discipelen, maar Hij vervangt het niet door een ander systeem. Hij laat de vraag hangen en wijst naar deze ene man, dit ene leven. Misschien is dat het antwoord: elk lijden vraagt om aandacht voor de mens, niet om een categorie.
Het Detail
Let op het kleine woord "of". Wie heeft gezondigd, deze man of zijn ouders. De discipelen hebben al twee opties overwogen voor ze de vraag stellen. Ze hebben zelfs nagedacht over hoe iemand die blind geboren wordt zelf kon zondigen; in de rabbijnse discussie werd wel gedacht aan zonde in de moederschoot. Ze zijn theologisch onderlegd, ze kennen de opties. En juist dat is ontluisterend. Ze staan tegenover een levend mens en hebben in hun hoofd al de dogmatische vertakkingen doorlopen voordat ze zijn naam kennen. Hoe vaak lopen we mensen voorbij terwijl we ondertussen bezig zijn hen te duiden? Het "of" verraadt dat ze kijken zonder te zien; ironisch, tegenover een blinde.
De Intertekst
De echo met Job is onmiskenbaar, waar drie vrienden zeven dagen zwijgen en dan alles bederven door te gaan verklaren. Maar er is ook een fijner verband, met Lukas 13 waar Jezus wordt aangesproken over Galileeërs die door Pilatus zijn vermoord en over achttien mensen die stierven toen de toren van Siloam viel. Ook daar is de onderliggende vraag: hadden zij het verdiend? Jezus zegt nee, en draait de vraag om naar de vragensteller: bekeer je zelf. Beide passages weigeren de comfortabele afstand van de verklaring. Wie lijden wil duiden vanaf de zijlijn, wordt door Jezus teruggeworpen op zichzelf en op ontferming.
Reflectie
Welke mens in jouw omgeving heb je onlangs meer geduid dan gezien?
Waar zoek jij naar een schuldige omdat de gedachte aan willekeur je te veel wordt?
Veelgestelde vragen over Johannes 9:2
Snelle antwoorden op de meest gestelde vragen bij deze bijbeltekst.
Wat betekent Johannes 9:2?
Waar gaat Johannes 9:2 over?
Wat is de historische context van Johannes 9:2?
Wat leert Johannes 9:2 ons over Gods karakter?
Hoe is Johannes 9:2 vandaag nog relevant?
Wat de gemeenschap deelt bij Johannes 9
Inzichten, gebeden en dankzeggingen van lezers en redactie bij deze tekst.
Heer, dank U dat U ons de ogen wilt openen voor onze eigen blindheid. Waar de Farizeeën vroegen "zijn wij dan ook blind?", daar wil ik eerlijk buigen en erkennen dat ik U nodig heb om werkelijk te zien. Dank voor uw geduld met mijn hoogmoed.
Zij scholden hem echter uit en zeiden: U bent een discipel van Hem, maar wij zijn discipelen van Mozes." Ze proberen de blindgeborene te vernederen met wat volgens hen een belediging is. Maar hoor je wat hij per ongeluk krijgt toegeworpen? Discipel van Jezus. Soms is wat mensen als verwijt gebruiken, in Gods ogen juist een eretitel.
Heer, wat ben ik dankbaar dat U mensen aanraakt en verandert, ook al begrijpen anderen niet altijd waar U bent of hoe U werkt. Dank U dat Uw werk zichtbaar wordt in levens, zelfs als wij nog niet alle antwoorden hebben op de vraag: "Waar is Hij?
De Joden geloofden het niet. Een man die blind geboren was, ziet. Zijn buren zien het. Hij vertelt het zelf. Toch roepen ze zijn ouders erbij, hopend op een andere lezing. Wat doe jij als God iets doet wat niet past in jouw kader? Zoek je bevestiging, of een uitweg?
Verken deze tekst op een ander niveau
Beginner, Theoloog, of een andere leesduur? Pas de instellingen aan en genereer jouw versie.
Open in de studie-tool