Jozua 13

De Tekst

Jozua is oud geworden, en de HEER wijst hem erop dat er nog een enorm gebied onveroverd ligt: het land van de Filistijnen, de Geshurieten, delen van Libanon en de Sidoniërs. Toch krijgt Jozua opdracht het land nu al te verdelen onder de stammen. Vervolgens volgt een uitgebreide lijst: het gebied ten oosten van de Jordaan wordt toegewezen aan Ruben, Gad en de halve stam Manasse. Tussen alle grenzen door valt op dat Levi geen erfdeel krijgt, want de HEER zelf is hun erfdeel.

De Kern

Dit hoofdstuk zegt iets ongemakkelijks over hoe God werkt met zijn beloften. De verovering is niet af. Er is veel land dat "nog overblijft" (vers 1), en toch wordt het al verdeeld alsof het bezit is. God laat Jozua het onvoltooide werk uit handen geven. Hier zit een principe dat door de hele Schrift loopt: Gods belofte is zeker, maar de vervulling is een proces dat generaties overspant. Jozua sterft zonder alles gezien te hebben. Dat is geen mislukking, dat is de normale gang van het geloof. Wie wacht tot alles klaar is voor hij vertrouwt, wacht tevergeefs.

De Rode Draad

Het motief van "nog niet, en toch al" komt hier scherp naar voren. Israël bezit het land in juridische zin, maar moet het nog innemen. Datzelfde spanningsveld vinden we in het Nieuwe Testament als het gaat over het koninkrijk van God: het is gekomen in Christus, en toch nog in volheid onderweg. Paulus schrijft aan de Efeziërs dat we "verzegeld" zijn met de Geest als onderpand van onze erfenis (Efeze 1:14). Dat woord onderpand is precies wat Jozua 13 laat zien: het land is toegezegd, maar de volle inbezitname ligt nog voor. En Levi krijgt niets, behalve God zelf, wat vooruitwijst naar wat uiteindelijk het diepste bezit blijkt.

De Spiegel

Dit hoofdstuk vraagt eerlijk: wat is er in jouw leven "nog niet veroverd"? Niet de dromen die je hebt opgegeven, maar de gebieden waar je stiekem hebt geleerd om mee te leven. Het huwelijk waar je vrede mee sloot in plaats van eraan te bouwen. De verslaving waar je een compromis mee sloot. De relatie met een ouder of kind waar je al jaren omheen loopt. Jozua wordt oud en het werk is niet af, en toch moet hij handelen alsof God zijn woord houdt. En jij? Zit je te wachten op meer energie, meer duidelijkheid, meer garantie voordat je de volgende stap zet? De tekst confronteert die trots die zegt: ik doe pas mee als ik het overzicht heb. Er is ook een andere angst: dat je sterft voor het af is. Ja, dat kan. Mozes stierf, Jozua stierf, en het land was nog niet helemaal binnen. Toch faalden ze niet. Trouw is niet hetzelfde als voltooien.

Context

We staan aan het eind van Jozua's leven, ergens rond 1200 voor Christus. De grote veldslagen uit de eerste twaalf hoofdstukken liggen achter hem: Jericho, Ai, de zuidelijke en noordelijke coalitie. Israël heeft de rug van het verzet gebroken, maar dat is iets anders dan het land volledig bezitten. In de bergen en langs de kust wonen nog volken. De Filistijnen aan de kust worden hier voor het eerst uitgebreid genoemd; zij zullen eeuwenlang een doorn in het vlees blijven, tot David toe. De verdeling van het land is een juridische daad: kaartlijnen trekken over gebied dat deels nog vijandelijk is. Elke stam krijgt een gebied met een opdracht erin verpakt.

Het Profiel

De eerste hoorders, waarschijnlijk Israëlieten in een later stadium van de geschiedenis, wisten hoe het verder ging. Zij wisten dat de Filistijnen niet verdreven werden. Ze kenden Simson, Saul, David. Ze lazen dit hoofdstuk met de wetenschap dat veel van wat hier beloofd werd, nooit ten volle is gerealiseerd. Dat maakt de tekst ontroerender: hij herinnert eraan dat God trouw was aan zijn woord, ook al waren de stammen dat niet altijd. En de vermelding dat Levi geen land kreeg maar God zelf als erfdeel, moet voor priesters en Levieten die dit lazen als een troost hebben geklonken in tijden dat ze afhankelijk waren van de gaven van anderen.

De Intertekst

De uitspraak over Levi, "de HEER, de God van Israël, is hun erfelijk bezit" (vers 33), keert terug bij David: "De HEER is mijn erfdeel en mijn beker" (Psalm 16:5). Wat voor Levi een sobere realiteit was, wordt bij David een bewuste keuze en verlangen. Uiteindelijk raakt Paulus deze snaar wanneer hij schrijft dat hij alles als verlies beschouwt om Christus te winnen (Filippenzen 3:8). De lijn loopt van een stam zonder land, naar een koning met land die toch God als hoogste bezit noemt, naar een apostel die alles wat hij bezit relativeert. Wie God als erfdeel heeft, heeft genoeg, ook als de kaart nog leeg is.

Reflectie

Welk gebied in jouw leven is juridisch van God, maar praktisch nog niet ingenomen? Wat weerhoudt je?

Als jouw leven "onaf" eindigt, kun je dan toch geloven dat je trouw bent geweest? Waar zit je weerstand tegen die gedachte?