Lukas 24

De Tekst

Op de eerste dag van de week gaan vrouwen in het schemerdonker naar het graf, vinden de steen weggerold en horen van twee mannen in blinkende kleding dat Jezus leeft. De apostelen geloven hen niet. Twee leerlingen op weg naar Emmaüs ontmoeten de Opgestane zonder Hem te herkennen, tot Hij het brood breekt. Diezelfde avond verschijnt Jezus aan de elf, eet vis, opent hun verstand voor de Schriften en zegent hen bij zijn hemelvaart in Bethanië.

De Kern

Wat gebeurt er als het onmogelijke waar blijkt? Lukas laat het zien: mensen die eerst niet geloven, dan schrikken, dan denken een geest te zien, dan verward blij zijn maar nog steeds niet geloven. Het is bijna gênant hoe traag ze zijn. En juist dat is de kern. De opstanding is geen wensdroom die de leerlingen zichzelf hebben aangepraat, maar een werkelijkheid die hen overkomt tegen hun eigen verwachting in. Jezus moet vlees en botten laten zien, moet een stuk vis eten, moet hun verstand openen. Het geloof in de opstanding is niet iets wat oprijst uit de mens, het wordt gewekt door de Opgestane zelf. Dat maakt Pasen fundamenteel iets dat God doet, niet iets wat wij bedenken.

De Rode Draad

"Moest de Christus dit niet lijden en zo in Zijn heerlijkheid ingaan?" (vs. 26). Op de weg naar Emmaüs doet Jezus iets bijzonders: Hij leest de hele Hebreeuwse Bijbel als één verhaal dat naar Hem toe loopt. Mozes, alle profeten, alle Schriften. Niet als een aparte bewijstekstenlijst maar als een lijn: lijden en dan heerlijkheid. Het paaslam in Egypte, de slang op de stok, de lijdende knecht bij Jesaja, het geslachte lam bij de tempel, ze wijzen alle op deze ene morgen. Wat de leerlingen dachten dat het einde was (een gekruisigde messias is een mislukte messias) blijkt het scharnier van heel de Schrift. God had het al die eeuwen zo gezegd; zij hadden alleen nooit zo geluisterd.

De Spiegel

Er is iets ongemakkelijks aan die leerlingen op weg naar Emmaüs. Ze lopen weg. Terug naar huis, terug naar het gewone. "Wij hoopten dat Hij het was" (vs. 21), zeggen ze in de verleden tijd. Herken je dat? Dat verlegen opgeven van iets waar je ooit vol van was. Dat stil terugvouwen in het leven zoals het was voordat je durfde geloven dat God echt iets zou doen in je huwelijk, met je kind dat is afgehaakt, in de kerk waar je taai in blijft trekken. En dan komt Er iemand naast je lopen. Niet met een pep talk. Met de Schrift. Hij vraagt wat je gehoord hebt, laat je uitpraten, en begint dan geduldig te vertellen hoe het echt zit. Het brandende hart komt niet door emotie maar door uitleg.

De Intertekst

Twee verbanden lichten op. Ten eerste Genesis 3: daar openen ogen zich en zien mensen dat ze naakt zijn, hier openen ogen zich en zien mensen de Opgestane. Wat in Eden verloren ging (God zien en leven) komt hier terug in het brood breken. Ten tweede Handelingen 1, Lukas' vervolg: dezelfde hemelvaart, dezelfde zegen, maar nu met de belofte van de Geest die in Lukas 24:49 alvast wordt aangekondigd ("kracht uit de hoogte"). Lukas 24 sluit niet af, het opent. De leerlingen keren naar Jeruzalem "met grote blijdschap" en zijn "voortdurend in de tempel". Het slot is een begin.

Context

Jeruzalem, zondagochtend, ergens rond het jaar 30. Sabbat is voorbij, de stad ontwaakt na Pesach. Vrouwen gaan als eerste naar het graf omdat dat hun werk is: het lichaam verzorgen, kruiden brengen. Dat Lukas hen als eerste getuigen noemt is sociaal explosief. In de rechtspraak van die tijd telde het getuigenis van een vrouw nauwelijks. Als je een verhaal wilde verzinnen dat geloofwaardig moest overkomen, verzon je geen vrouwen als eerste getuigen. De weg naar Emmaüs is ongeveer elf kilometer, twee tot drie uur lopen. Genoeg tijd voor een grondig gesprek. En het breken van het brood, dat Jezus doet als gastheer terwijl Hij eigenlijk gast is, is een omkering die de leerlingen kennen uit de bovenzaal, drie dagen eerder.

Het Detail

"Terwijl zij van blijdschap nog niet geloofden en zich verwonderden" (vs. 41). Sta hier even stil. Blij, en toch ongelovig. Verwonderd, en toch niet overtuigd. Lukas heeft geen behoefte om de leerlingen mooier af te schilderen dan ze zijn. Deze zin is psychologisch bijna te precies om verzonnen te zijn. Wie ooit iets kreeg waar hij niet meer op durfde te hopen (de scan die schoon is, het kind dat belt na jaren stilte) kent dit vreemde binnenland tussen vreugde en ongeloof. Juist dan vraagt Jezus om iets te eten. Geen theologisch argument, een stuk gebakken vis. God ontmoet ons in ons ongeloof met iets tastbaars.

Reflectie

Waar loop jij op dit moment weg naar Emmaüs, weg van iets waar je eens vol van was?

Wat zou het betekenen als Jezus vanavond naast je aanschoof en zei: laten we samen de Schriften doorlopen, dan zul je zien?