Lukas 24:44

De Tekst

Jezus staat opeens tussen zijn leerlingen, laat zijn handen en voeten zien, eet een stuk gebakken vis, en zegt dan: "Dit zijn de woorden die Ik tot u sprak toen Ik nog bij u was, dat alles vervuld moest worden wat over Mij geschreven staat in de Wet van Mozes en in de Profeten en in de Psalmen." Hij plaatst zijn eigen dood en opstanding in de lijn van de Schriften waarin ze zijn opgegroeid.

Context

Het is de eerste dag van de week, avond aan het worden. Jeruzalem is nog vol pelgrims, want het Paasfeest is nauwelijks voorbij. De stad ruikt naar bloed en rook van het tempelplein, waar de laatste offerdieren zijn verbrand. De leerlingen zitten waarschijnlijk in een bovenzaal, deuren dicht. Buiten patrouilleert de tempelpolitie; de Romeinse cohorten in de Antonia-vesting kijken over het tempelplein uit. Deze mannen zijn vluchtelingen in eigen stad. Hun leraar is drie dagen geleden publiekelijk terechtgesteld als opstandeling, en wie met hem geassocieerd wordt, riskeert hetzelfde lot. Ze zijn Galileërs met plattelandsaccent in een hoofdstad die hen wantrouwt. En dan verschijnt Hij tussen hen in.

De Kern

Wat Jezus hier doet, is meer dan zichzelf legitimeren. Hij herprogrammeert hun manier van Schriftlezen. "Wet, Profeten en Psalmen" is de rabbijnse aanduiding voor de hele Hebreeuwse Bijbel, van Genesis tot Kronieken. Hij zegt dus: dit boek dat je van kinds af aan hoorde, ging over Mij. Niet als één van de thema's, maar als de bedoeling. Dat is een enorme claim. Voor een jood in de eerste eeuw is de Torah het hart van het bestaan; om te zeggen dat die Torah op jou wijst, is godslasterlijk of waar. Er zit geen middenweg. En Hij zegt het terwijl Hij nog littekens draagt, gebakken vis kauwend. Vlees en Schrift ontmoeten elkaar in één kamer.

De Rode Draad

"Vervuld moest worden": dat woordje moest verraadt dat er een noodzaak in de Schriften zelf zat, niet pas achteraf ingelezen. Denk aan het lam dat God zelf voorzag op de Moria (Genesis 22), aan de lijdende dienaar van Jesaja 53 die "om onze overtredingen verwond" werd, aan Psalm 22 met zijn doorboorde handen en voeten. Deze motieven waren aanwezig, maar versplinterd; niemand had ze eerder in één figuur zien samenkomen. Jezus zegt in feite: de puzzel had altijd deze oplossing. Wet die schuld blootlegt, profeten die een geraakte Herder aankondigen, psalmen die een verlaten Rechtvaardige laten spreken, alles convergeert op Golgotha en het lege graf. De Schrift was nooit een verzameling losse verhalen; het was een lange aanloop.

De Spiegel

De leerlingen kenden hun Bijbel beter dan jij en ik ooit zullen kennen. Ze reciteerden Psalmen uit hun hoofd, hoorden de Torah wekelijks in de synagoge. En tóch hadden ze het gemist. Dat zou je moeten stoppen. Bijbelkennis is niet hetzelfde als Christus zien. Je kunt jaren trouw lezen, kringen leiden zelfs, en toch de Schrift gebruiken als moraalcode, geschiedenisboek of geestelijk zelfhulpinstrument, terwijl het portret van Christus je ontgaat. Vraag jezelf: als iemand jouw leesnotities zou lezen, zou hij Jezus tegenkomen of vooral principes en toepassingen? En op een dieper niveau: durf je te geloven dat je Bijbelbegrip fundamenteel wordt bijgesteld, ook nu nog, als Christus zich blijft laten zien in teksten waarvan je dacht dat ze afgehandeld waren?

De Vraag

Als alles wat over Hem geschreven staat vervuld moest worden, hoe zit het dan met menselijke keuze en schuld? Judas, Pilatus, Kajafas, wisten die niet beter kunnen? Lukas laat dit spanningsveld staan en lost het niet op. Elders in Handelingen 2 zegt Petrus letterlijk beide dingen tegelijk: "naar het vastgestelde raadsbesluit en de voorkennis van God overgegeven" en "door de handen van onrechtvaardigen aan het kruis gespijkerd". Beide waar, geen compromis. Je moet leren leven met een God die zo soeverein is dat menselijke boosaardigheid Zijn plan dient, zonder dat die boosaardigheid daarmee ontschuldigd wordt. Dat is niet comfortabel. Maar de troost is: als het kruis geen ongeluk was, zijn de kruisen die jij draagt dat ook niet.

De Intertekst

Vlak hiervoor, op de weg naar Emmaüs (Lukas 24:27), doet Jezus hetzelfde bij twee andere leerlingen: "En Hij begon bij Mozes en al de profeten en legde hun uit wat in al de Schriften over Hem geschreven was." Twee keer op één dag dus dezelfde les. Lukas onderstreept dit met opzet. En denk aan Johannes 5:39, waar Jezus tegen zijn tegenstanders zegt dat ze de Schriften onderzoeken menend daarin het leven te hebben, "en die zijn het die van Mij getuigen." Dezelfde boodschap, andere setting. De opgestane Christus en de historische Jezus wijzen naar dezelfde bladzijden.

Reflectie

Waar in mijn Bijbellezen ontwijk ik Christus door te blijven hangen in principes, geschiedenis of moraal?

Welk oudtestamentisch gedeelte heb ik nooit echt christologisch gelezen, en zou ik deze week opnieuw kunnen openen met de vraag: waar is Hij hier?