Lukas 9:26

De Tekst

Jezus spreekt een waarschuwing uit die scherper is dan wij vaak willen horen: wie zich voor Hem en Zijn woorden schaamt, voor die mens zal de Zoon des mensen Zich schamen wanneer Hij komt in Zijn heerlijkheid, en in die van de Vader, en van de heilige engelen. Een dubbele beweging dus: schaamte hier beantwoord door schaamte daar, verborgenheid nu tegenover openbaring straks.

De Kern

Er zit iets ondraaglijks in dit vers, en het is goed om daar niet meteen omheen te praten. Jezus zegt niet dat God je afwijst wanneer je struikelt of twijfelt. Hij spreekt over schaamte, en schaamte is iets anders dan zwakte. Schaamte is de innerlijke beweging waarbij je Hem wegduwt omdat je bang bent voor wat mensen denken; waarbij je Zijn woorden onhandig of gênant vindt in het gezelschap waar je verkeert. Wat deze tekst blootlegt is dat er wederkerigheid bestaat tussen ons en Christus. Hij is geen abstracte kracht die alles absorbeert. Hij is een Persoon, en persoonlijke relaties kennen erkenning en verloochening. Dat is niet dreigend, dat is werkelijk.

De Rode Draad

Deze uitspraak staat direct na de eerste aankondiging van Jezus' lijden en de oproep om het kruis op te nemen. Wie Hem volgt, volgt Iemand die zelf onteerd zal worden, naakt aan een paal, veracht door voorbijgangers. De schaamte waar Jezus over spreekt is daarom niet toevallig; ze hangt vast aan het schandaal van het kruis. Paulus vat dit later samen wanneer hij schrijft zich niet te schamen voor het evangelie. Er loopt hier een lijn van Jesaja 53, de veracht en van mensen verlaten man, naar Golgotha, naar de vraag wat wij doen met deze onaanzienlijke Messias. Het koninkrijk komt niet in indrukwekkende gedaante, en dat is precies de plek waar schaamte binnensluipt.

De Spiegel

Waar zwijg jij? Niet retorisch, echt. In welke groep, aan welke tafel, in welk gesprek op je werk klapt je stem dicht juist als het over Hem gaat? De meesten van ons durven wel over spiritualiteit te praten, dat is tegenwoordig zelfs chic. Maar over Jezus, over Zijn concrete woorden, over zonde en genade, over Zijn opstanding als feit, daar wordt het pijnlijk. We zoeken taal die niet aanstoot geeft, en soms verdunnen we Hem tot Hij respectabel is. Dit vers vraagt niet of je een held bent. Het vraagt of je Hem, met Zijn woorden, herkenbaar laat zijn in de kamers waar het je iets kost. Bij je collega die alles onzin vindt. Bij familie die vindt dat je overdrijft. Bij jezelf, in je eigen gedachten, wanneer je Zijn woord wegwuift omdat het ongelegen komt.

Het Detail

Let op de drievoudige heerlijkheid: Zijn eigen, die van de Vader, en die van de heilige engelen. Jezus stapelt niet zomaar woorden. Hij schetst de scène waarin Hij eens verschijnt, en die scène staat lijnrecht tegenover de scène waar Hij nu in staat. Nu: één rondtrekkende rabbi met stoffige voeten en twaalf onbegrijpende leerlingen. Straks: omringd door de heerlijkheid van hemel en aarde. De tekst nodigt uit tot een oefening van de verbeelding. Wie de kleine Jezus van nu durft te erkennen, erkent alvast de grote Jezus van straks. Wie Hem in Zijn vernedering wegduwt, ontmoet Hem in Zijn heerlijkheid als vreemde. De vraag is dus welke gedaante we werkelijk zien wanneer wij nu naar Hem kijken.

Het Profiel

De eerste hoorders leefden in een cultuur waar eer en schaamte het weefsel van het dagelijks leven vormden. Je identiteit was je familie, je dorp, je stam. Openlijk breken met de heersende consensus betekende sociale dood. Wie Jezus beleed, riskeerde uitsluiting uit de synagoge, verlies van bruiloftsuitnodigingen, van klanten, van erfrecht. Wanneer Jezus over schaamte spreekt, raakt Hij dus geen innerlijk gevoel maar een concreet netwerk. Zij hoorden: kies je Mij of je clan? En later, onder Romeinse druk: kies je Mij of je leven? Dat maakt Zijn woorden veel scherper dan wij ze horen. Wij hebben schaamte tot een privésentiment gemaakt. Voor hen was het zichtbaar, gemeten, publiek. Precies daarom komt Jezus' belofte van openbare erkenning zo binnen.

De Intertekst

In 2 Timotheüs 1:8 schrijft Paulus aan zijn jonge medewerker: schaam je niet voor het getuigenis van onze Heere, en ook niet voor mij, Zijn gevangene. Het is dezelfde spanning: Christus vasthouden juist wanneer Hij niet indrukwekkend oogt, wanneer Zijn dienaren in de cel zitten. En Hebreeën 12:2 draait het verrassend om: Jezus zelf heeft het kruis verdragen en de schande veracht. Hij schaamde Zich niet, terwijl er alle reden toe was. Zo wordt duidelijk dat onze schaamte een omkering vraagt, geleerd bij Hem die Zich niet voor ons schaamde, hoewel wij Hem daar alle aanleiding toe geven.

Reflectie

Waar heb jij de afgelopen week Jezus onherkenbaar gemaakt om jezelf te beschermen, en wat heeft je daartoe bewogen?

Wanneer je je de scène voorstelt van Hem in de heerlijkheid van de Vader en de engelen, welke gedaante van Hem herken je dan, en welke ken je nog nauwelijks?