Mattheüs 26

De Tekst

Mattheüs 26 vertelt de laatste vierentwintig uur voor Jezus' terechtstelling. Een vrouw zalft Hem in Bethanië, Judas sluit een deal van dertig zilverstukken, er is een paasmaaltijd waarin brood en wijn een nieuwe betekenis krijgen, en dan Gethsemané: het bloedzweten, de kus, de arrestatie, het proces bij Kajafas, en Petrus die driemaal ontkent dat hij Hem kent. Alles wat Jezus eerder had voorzegd komt in één nacht samen.

De Kern

Wat hier gebeurt is geen ongeluk en geen tragedie in klassieke zin. Jezus loopt niet in een val; Hij loopt vooruit. "Zoals geschreven is over de Zoon des mensen" (vers 24) klinkt drie keer op verschillende manieren door het hoofdstuk. De kern is dat Jezus zijn dood interpreteert vóór die plaatsvindt. Bij de maaltijd zegt Hij dat het brood zijn lichaam is en de wijn zijn bloed "van het nieuwe verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden" (vers 28). Dat is de sleutel. Deze arrestatie is een offer. Zijn zwijgen voor Kajafas is geen zwakte maar priesterlijk werk. Hij sterft niet ondanks God, maar in gehoorzaamheid aan Hem.

De Rode Draad

Het paaslam ligt onder alles. Israël vierde die avond hoe God zijn volk uit Egypte redde door bloed aan de deurposten. Jezus neemt precies die maaltijd en zegt: dit ben Ik. Het nieuwe verbond dat Jeremia beloofde (Jeremia 31, waarin God zijn wet in het hart schrijft en zonden vergeeft) krijgt hier zijn ondertekening in bloed. En als Jezus in Gethsemané bidt "laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan", staat achter die beker heel het Oude Testament vol met de drinkbeker van Gods toorn over onrecht. Die beker drinkt Hij leeg zodat wij hem niet hoeven te drinken. Elke draad, verbond, offer, exodus, komt hier samen.

De Spiegel

Petrus zegt hardop wat wij zachtjes denken over onszelf: al zou iedereen U verlaten, ik niet. Een paar uur later warmt hij zijn handen bij het vuur van de vijand en zweert dat hij die Man niet kent. Er is een pijnlijke eerlijkheid in dat contrast die je persoonlijk mag nemen. Waar warm jij je handen bij een vuur dat niet van Jezus is, om erbij te horen? Op je werk, in een gesprek, in wat je niet zegt terwijl je het wel gelooft? En dan Judas, die niet uit razernij maar uit berekening handelt, dertig zilverstukken, een nette prijs. Verraad ziet er zelden dramatisch uit. Meestal is het een stille inschatting: wat levert het me op, wat kost het me.

Context

Het is Pesach in Jeruzalem. De stad barst uit haar voegen, historici schatten dat het inwonertal in deze week soms verviervoudigde. Overal geur van gebraden lam, rook van tempeloffers, gedrang op de trappen. Rome kijkt gespannen mee, Pilatus is speciaal uit Caesarea overgekomen omdat pelgrimsfeesten broeinesten van opstand waren. De hogepriesters hebben een dubbel probleem: Jezus is populair genoeg om Hem niet in het openbaar te kunnen arresteren, en gevaarlijk genoeg om niet te laten leven. Vandaar de nacht, de kus als herkenningsteken, de haastige rechtszitting die tegen alle joodse rechtsregels ingaat. Het is een operatie onder tijdsdruk, in het donker, buiten de openbaarheid, precies omdat men bang is voor het volk.

Het Profiel

Mattheüs schrijft voor joodse volgelingen van Jezus, mensen die de Schriften in hun botten hebben zitten. Als zij lezen dat Jezus "de beker" neemt, horen ze Psalm 116 en de profeten meeklinken. Als ze horen dat Hij zwijgt voor zijn rechters, denken ze aan Jesaja 53: "als een lam dat stom is voor zijn scheerders." Als ze lezen dat Hij dertig zilverstukken waard was, herkennen ze Zacharia 11, de prijs van een verachte herder. Wat wij als losse details lezen, hoorden zij als een symfonie van vervulling. Voor hen was de vraag niet of Jezus wel echt de Messias kon zijn ondanks zijn dood, maar of ze durfden geloven dat zijn dood juist het bewijs was.

De Hoofdpersoon

Jezus in Mattheüs 26 is opvallend kalm en opvallend verscheurd tegelijk. Hij regisseert de paasmaaltijd tot in detail, benoemt zijn verrader zonder paniek, en spreekt over zijn dood alsof Hij er al doorheen kijkt. En dan Gethsemané, waar diezelfde Man op de grond valt en bidt tot Hij bloed zweet. Het is geen tegenstelling maar een openbaring: gehoorzaamheid is hier geen stoïcijnse onverschilligheid, maar het bewust dragen van iets dat werkelijk verpletterend is. Hij bidt driemaal hetzelfde gebed, en drie keer vindt Hij zijn vrienden slapend. Hij gaat alleen. En als de soldaten komen loopt Hij hun tegemoet, niet omdat Hij niet kon vluchten, maar omdat Hij niet wilde.

Reflectie

Waar in mijn leven warm ik mijn handen bij een vuur dat niet van Jezus is, en welk klein zwijgen kost me eigenlijk mijn belijdenis?

Wat verandert er in mijn geloof als ik geloof dat Jezus deze nacht niet onderging, maar koos?