Mattheüs 6:9

De Tekst

"Bidt u dan zo: Onze Vader, Die in de hemelen zijt. Uw Naam worde geheiligd." Jezus leert zijn leerlingen bidden met een aanspraak die meteen alles op scherp zet: God is Vader, en tegelijk de Heilige wiens Naam apart gezet wil worden in deze wereld. Het is geen vrome openingsformule, het is een richting waarin het hele leven gaat staan.

De Kern

Dat woordje "onze" doet iets ongemakkelijks. Je bidt niet "mijn Vader". Je wordt voor je het weet ingevoegd in een familie die je niet zelf hebt samengesteld. De broeder die je irriteert, de zuster met andere politieke kleur, de vluchteling in de opvang verderop, ze staan met je in dezelfde aanhef. En dan: "Uw Naam worde geheiligd." Niet: laat mij U eren, maar laat Uw Naam heilig worden, apart gezet, herkenbaar als anders dan al het andere. De passieve vorm laat in het midden wie dat doet. God zelf? Mensen? Ik? Het antwoord is ja. Bidden om de heiliging van Gods Naam is jezelf aanbieden als plek waar dat gebeurt.

De Rode Draad

Achter deze aanhef ligt het derde gebod: "U zult de Naam van de HEERE, uw God, niet ijdel gebruiken." In het oude Israël droeg het volk Gods Naam zoals een kind de naam van zijn vader draagt, en wat zij deden, kleurde af op die Naam. Ezechiël laat God klagen dat Zijn Naam ontheiligd wordt onder de volken door het gedrag van Zijn volk (Ezechiël 36). Christus brengt die lijn tot voltooiing: Hij is degene die de Naam volmaakt heiligt, in leven en sterven, en die ons door zijn Geest opneemt in dat heiligen. "Onze Vader" kan alleen omdat Hij eerst "mijn Vader en uw Vader" tegen Maria zei (Johannes 20). De toegang is door Hem.

De Spiegel

En nu wordt het ongemakkelijk concreet. Hoe heilig ik die Naam op maandag? Op kantoor, waar het verhaal net iets gunstiger verteld wordt dan het ging? In de cijfers die je inlevert, waarvan iedereen weet dat ze net iets opgepoetst zijn? Aan de keukentafel, waar je tegen je puber dingen zegt die je later niet meer terug kunt halen? In hoe je over je ex praat tegen de kinderen? In wat je deelt op sociale media over die collega? De Naam wordt niet alleen ontheiligd door godslastering, maar door iedere keer dat christenen kleiner, banger, gieriger of harder leven dan de Vader die ze aanroepen. "Uw Naam worde geheiligd" is een gebed dat begint zodra je opstaat en je telefoon pakt.

De Vraag

Hier wringt iets. Als ik bid "Uw Naam worde geheiligd", bid ik dan ook om mijn eigen ontmaskering? Want zolang ik leef alsof God een hobby is naast mijn werk en mijn rust, ontheilig ik die Naam stilletjes. Bid ik dan eigenlijk om iets wat ik niet wil? De eerlijke kant van dit gebed is dat het tegen je eigen leven in kan snijden. Calvijn zei ergens dat we God vragen om dingen die we eigenlijk niet aandurven. Misschien moet je dit gebed soms bidden met de tegenstem erbij: Heer, ik bid het, en help mij dat ik het meen.

Het Profiel

De eerste hoorders waren Joden onder Romeinse bezetting. "Vader" was voor hen geen knusse familieterm, eerder eerbiedig en zeldzaam in het persoonlijk gebed. Joden baden tot "de Heilige, geprezen zij Hij", op afstand, met huiver. En nu zegt deze rabbi: noem Hem Vader. Maar Jezus haalt de eerbied er niet uit. Hij voegt er direct "die in de hemelen zijt" aan toe en het verlangen naar de heiliging van de Naam. Intimiteit zonder vertrouwelijkheid. Voor mensen die belasting betaalden aan een keizer die zich zoon van god liet noemen, was "Onze Vader, die in de hemelen zijt" een politieke daad. Er is maar één Vader, en Hij zit hoger dan Rome.

De Intertekst

Het Kaddisj, een oud joods gebed dat Jezus gekend zal hebben, opent met: "Verheven en geheiligd worde Zijn grote Naam." De parallel is opvallend. Jezus haakt aan bij wat Israël al bad, en plaatst het in een nieuwe intimiteit. Verder klinkt Jesaja 29:23 mee: "Zij zullen Mijn Naam heiligen." En in het Hogepriesterlijk gebed bidt Jezus zelf: "Heilige Vader, bewaar hen in Uw Naam" (Johannes 17:11). Wat Hij ons leert te bidden, bidt Hij voor ons. Dat is geen sentimentaliteit, dat is grond onder de voeten als je merkt hoe vaak je eigen leven die Naam in de weg zit.

Reflectie

Op welke plek in mijn week, deze week concreet, wordt Gods Naam door mijn manier van leven kleiner gemaakt dan Hij is?

Durf ik te bidden om de heiliging van Zijn Naam, ook als ik weet dat dat eerst iets met mij zal doen voordat het iets met de wereld doet?