Johannes 17:11

De Tekst

Jezus staat op het punt te vertrekken. In zijn gebed tot de Vader zegt Hij het hardop: "Ik ben niet meer in de wereld, maar dezen zijn in de wereld." En dan die klemmende bede: "Heilige Vader, bewaar hen die U Mij gegeven hebt in Uw Naam, opdat zij één zullen zijn zoals Wij." Het is een testament in gebedsvorm, uitgesproken waar de leerlingen bij zijn.

De Kern

Twee dingen komen hier samen die we vaak uit elkaar trekken: bewaring en eenheid. Jezus vraagt niet dat de leerlingen weggehaald worden uit de wereld, en ook niet dat ze onbeschadigd door het leven glijden. Hij vraagt dat ze bewaard blijven in de Naam van de Vader, en dat die bewaring zichtbaar wordt in hun eenheid. De eenheid van de leerlingen is geen sociaal doel of kerkpolitiek project, maar een afspiegeling van de verhouding tussen Vader en Zoon. Dat is een enorme claim: hoe wij met elkaar omgaan, in de kerk, in het gezin, in vriendschap, staat direct in verband met wie God is.

De Rode Draad

De uitdrukking "in Uw Naam bewaren" ademt het Oude Testament. Denk aan Numeri 6, de priesterlijke zegen: "De HEERE zegene u en behoede u." Bewaren is priestertaal, het is wat God doet met zijn volk in de woestijn, tussen belofte en vervulling. Jezus neemt die priesterrol expliciet op zich, en draagt haar over aan de Vader nu Hij weggaat. En de eenheid waar Hij om bidt, staat in de lijn van Ezechiël 37, waar God belooft van twee stukken hout één stok te maken, één volk onder één Herder. Wat God door de eeuwen heen belooft, wordt hier in gebed neergelegd voor de leerlingen van dat moment, en voor ons.

De Spiegel

Hier wordt het schuren. Als de eenheid van gelovigen het teken is dat God echt is, dan is verdeeldheid geen randverschijnsel maar een geestelijk probleem. De ruzie in de kerkenraad, de kilte tussen jou en je broer sinds de erfenis, het vermijden van die ene collega bij de kerk omdat hij anders stemt, de manier waarop je op sociale media over andere christenen praat: dat is niet neutraal terrein. Jezus bidt hier tegen jouw gelijkhebberij in. En let op: Hij vraagt niet om uniformiteit of om oppervlakkige beleefdheid. Hij vraagt om eenheid zoals tussen Vader en Zoon, dus diep, wederkerig, dienend. Dat vraagt van jou concreet: die appjes verzenden, aan tafel gaan zitten met wie je liever mijdt, geld delen, tijd geven aan mensen die je niet gekozen zou hebben, je gelijk laten liggen als het de gemeenschap kost.

De Intertekst

Paulus krijgt deze bede kennelijk in zijn systeem, want in Efeze 4 schrijft hij: "Beijver u om de eenheid van de Geest te bewaren door de band van de vrede." Datzelfde woord, bewaren, nu als opdracht aan de gemeente. Wat de Vader doet aan zijn kant, moeten wij doen aan onze kant, actief, met inspanning. En 1 Johannes 4 trekt de lijn nog scherper door: wie zegt God lief te hebben en zijn broeder haat, is een leugenaar. De horizontale relatie is niet los te verkrijgen van de verticale.

De Vraag

Als Jezus dit gebeden heeft, en Hij bidt altijd naar de wil van de Vader, waarom is de kerk dan zo verdeeld? Waarom mislukt zijn gebed schijnbaar? Het eerlijke antwoord is dat het gebed niet mislukt, maar dat de bewaring en de eenheid twee kanten hebben: een die God garandeert, en een die door ons heen moet gaan. Op het diepste niveau, de eenheid met Christus, blijft zijn kerk één, dwars door alle scheuringen heen. Op het zichtbare niveau maken wij er, vaak, een puinhoop van. Dat gat tussen belofte en werkelijkheid mogen we niet wegpoetsen, maar het is ook geen reden voor cynisme. Het is een oproep om te doen wat Hij bad.

De Hoofdpersoon

Jezus bidt hier als iemand die weggaat en achterlaat. In de toon proef je zowel gezag als kwetsbaarheid. Hij noemt God "Heilige Vader", een aanspraak die je nergens anders in de evangeliën terugvindt. Heilig, dus apart, ontzagwekkend. Vader, dus intiem, betrouwbaar. Die twee samen. En let op de verantwoordelijkheid die Hij overdraagt: "dezen die U Mij gegeven hebt". Hij ziet zijn leerlingen niet als zijn project, maar als een gift van de Vader die Hij nu weer teruglegt in de handen van de Gever. Dat is de houding van iemand die niet klampt, die vertrouwt dat het werk van God verder gaat als Hij er niet meer is. Van iemand die weet dat afscheid nemen ook een vorm van liefhebben is.

Reflectie

Wie in mijn kring van gelovigen mijd ik op dit moment, en wat zou het van mij vragen om die relatie te herstellen?

Waar in mijn leven verwar ik gelijk hebben met trouw zijn aan Christus?