Psalmen 126

De Tekst

De psalm opent met verbijstering: toen de HEERE Sion terugbracht, waren we als dromenden. Lachen, gejuich, en zelfs de volken erkenden wat God deed. Maar dan draait de toon. Vers 4 bidt om herstel, alsof het feest nog niet compleet is, of alweer verdampt. Wie met tranen zaait, zal juichend oogsten, en huilend zijn zaaigoed uitdraagt, komt met schoven terug.

De Kern

Deze psalm laat zien hoe herinnering en verlangen samen kunnen wonen. Er is gevierd, echt gevierd, en toch bidt de dichter opnieuw om omkeer, "zoals waterstromen in het Zuiderland". God heeft gehandeld, maar het werk is niet af. Dat is geen gebrek aan geloof, dat is realistisch geloven. De psalm weigert om de eerste vreugde te verheerlijken alsof daarmee alles klaar is, en weigert tegelijk om de nieuwe pijn te laten winnen. Het theologisch hart zit in die spanning: Gods trouw is bewezen én nog te verwachten. Wie zaait in tranen, doet iets wat op verspilling lijkt, maar wat in Gods economie belofte draagt.

De Rode Draad

Deze psalm hoort tot de pelgrimsliederen, gezongen door mensen die drie keer per jaar naar Jeruzalem trokken. Ze bezongen een terugkeer die deels vervuld, deels beloofd was. Daarmee staat de psalm in het hartritme van de hele Schrift: God brengt zijn volk terug, keer op keer, en elke terugkeer wijst voorbij zichzelf. Jezus pakt het beeld van zaad en tranen op in Johannes 12, waar de graankorrel moet sterven om vrucht te dragen. Hij noemt het over zichzelf, en dus ook over ieder die Hem volgt. De weg naar oogst loopt door verlies. Paulus vat dat later in Romeinen samen als lijden dat volharding werkt, en volharding hoop. Psalm 126 is dus geen geïsoleerd gebed maar een lied dat de kerk mag meebidden zolang de oogst nog niet is binnengehaald.

De Spiegel

Deze psalm confronteert je met een vraag die je liever niet stelt: wat doe je met een genadedaad van God die alweer een tijd geleden is? De doop van je kind, de bevrijding uit die verslaving, het huwelijk dat werd gered, de baan die op wonderlijke wijze kwam. Het lachen was echt. En nu? Nu is er weer een dorheid, misschien niet dramatisch, maar wel taai. De psalm geeft je geen schuldgevoel over die dorheid; hij geeft je taal ervoor. Je mag God opnieuw om omkeer bidden zonder verraad te plegen aan het vorige feest. En als je nu iets doet wat op zaaien lijkt, moeizaam trouw blijven, blijven bidden voor iemand die niets teruggeeft, blijven geven zonder resultaat, dan zegt deze psalm: dit is geen verspilling.

Context

Waarschijnlijk klinkt deze psalm na de terugkeer uit ballingschap, ergens in de nadagen van Kores' decreet, wanneer de eerste golf ballingen terug is in het land. Stel je voor: verwaarloosde akkers, half ingestorte muren, buren die intussen het land in bezit hadden genomen en niet stonden te juichen bij de nieuwkomers. De tempel was er niet, of nauwelijks. De euforie van de eerste karavaan, beschreven in Ezra, is verdampt onder economische tegenslag, oogsten die mislukken, en tegenwerking. De Negev, het Zuiderland, kende maandenlang kurkdroge wadi's die na een regenbui in één nacht bulderende beken werden. Dat beeld kende iedereen. Zo bidden ze: HEERE, laat het weer stromen zoals in die wadi's, plotseling en overvloedig. Dit is een lied van mensen tussen belofte en vervulling, en dat gat voelen ze elke dag.

De Hoofdpersoon

God zelf is de handelende figuur in vers 1 tot 3. Hij bracht Sion terug, Hij deed grote dingen, en de heidenen zagen het. Opvallend is dat de dichter niet zichzelf op de borst klopt, niet de politieke slimheid van Kores prijst, niet de moed van de terugkeerders roemt. Alles wordt bij God gelegd. En dan, in vers 4, wordt Hij aangesproken. Niet met verwijt, niet met wanhoop, maar met een gebed dat aanknoopt bij wat Hij al deed. Zo tekent de psalm God: als iemand die begonnen is en die je op zijn eigen begonnen werk mag aanspreken. Dat is geen God die één keer redt en zich terugtrekt, maar Iemand die je in gebed aan zijn geschiedenis met jou mag herinneren.

Het Detail

"Wie het zaaizaad draagt en dat uitstrooit." In een tijd van schaarste was zaaigoed kostbaar; het was ook je voedsel. Elke handvol in de grond was een handvol niet in de mond. Vandaar de tranen: zaaien in zo'n context is een lichamelijk offer, geen romantisch beeld. De boer die met tranen zaait, weet niet zeker of hij oogst; hij weet wel zeker dat hij nu minder heeft. Deze psalm belooft geen gemakkelijke oogst, hij belooft dat het uitstrooien niet zinloos is. En dat is precies het geloof waar de terugkeerders het van moesten hebben, en wij ook.

Reflectie

Welke oude genadedaad van God ben je stilzwijgend gaan afschrijven omdat het nu weer moeilijk is?

Wat draag je op dit moment als zaaigoed, iets wat op verlies lijkt maar dat je toch blijft uitstrooien?