Psalmen 59

De Tekst

David zit vast in zijn eigen huis. Buiten, in de vallende avond, sluipen Sauls mannen om het gebouw heen als een roedel honden die wacht tot het licht uitgaat. Binnen bidt hij. Hij vraagt God niet om ontsnapping alleen, maar om recht: verlos mij van hen die bloed willen zien, laat de volken merken dat God regeert over Jakob tot aan de einden der aarde. Aan het eind, tegen de ochtend, zingt hij, terwijl de honden nog steeds jankend rondgaan, van Gods sterkte en trouw.

Context

Het opschrift verwijst naar 1 Samuel 19. Saul heeft mannen naar Davids huis gestuurd om hem bij het ochtendgloren te vermoorden. Michal, Davids vrouw en Sauls dochter, laat hem door het raam ontsnappen en legt een beeld in bed met geitenhaar op het hoofdkussen. Deze psalm is geboren in die nacht, of terugblikkend erop: de nacht dat David besefte dat zijn schoonvader, de koning die hem als schildknaap tot zich nam, hem koud wilde hebben. Sauls mannen zijn geen buitenlandse vijanden. Het zijn collega's, misschien vroegere vrienden, soldaten met wie hij samen at. Het verraad komt van binnenuit, van de gezalfde koning zelf. Dat kleurt elk woord van deze psalm.

De Kern

Wat opvalt is het beeld van de honden. Twee keer, als een refrein: "Tegen de avond keren zij terug, zij grommen als een hond en zwerven rond de stad" (vers 7 en 15). Honden waren in het oude Israël geen huisdieren maar aaseters, zwervers, onrein. David ziet zijn belagers als deze schimmen die rond zijn huis lopen, snuivend, wachtend. En midden in dat beeld staat een verrassende zin: "Maar U, HEERE, lacht om hen" (vers 9). God lacht. Niet cynisch, maar soeverein. De honden denken dat ze jagen; ze weten niet dat ze zelf al ingesloten zijn. Dit is het theologische hart: de bedreigde bidder ziet wat de bedreigers niet zien, dat God boven hun cirkel staat.

De Rode Draad

Deze psalm loopt vooruit op een grotere nacht. Ook Jezus werd omsingeld door mannen met wapens in het donker, ook Hij werd door iemand van binnenuit verraden, ook rond Hem zwierven de bespotters als honden ("Honden hebben Mij omsingeld", Psalm 22:17). Maar waar David ontsnapt door het raam, kiest Jezus om niet te ontsnappen. Hij bidt niet om verlossing van de dood maar door de dood heen. Het lachen van God in Psalm 59 wordt in het evangelie een dieper lachen: op paasmorgen blijkt dat het graf, de sluitsteen van elke dodelijke omsingeling, opengebroken is. Davids kleine ontsnapping wordt in Christus de grote doorgang.

De Spiegel

Er zijn nachten waarin je beseft dat het venijn van dichtbij komt. Een collega die je onderuit haalt in het teamoverleg. Een familielid dat je karakter afbreekt bij anderen. Een gemeente die iemand uitspuwt die haar trouw diende. Wat deze psalm laat zien is dat je in zo'n nacht niet hoeft te doen alsof je erboven staat. David haat zijn belagers hardop. Hij noemt hun kwaad bij naam. Maar hij houdt zich in door zijn woede niet zelf uit te voeren; hij legt het bij God neer. Dat is het verschil tussen wraak en gebed. Vraag jezelf af waar je iemands honden aan het worden bent, en waar je stopt met bidden en zelf begint te grommen.

De Intertekst

Naast Psalm 22 klinkt hier ook 1 Petrus 2:23 mee: Christus "schold niet terug toen Hij uitgescholden werd, terwijl Hij leed, dreigde Hij niet, maar gaf het over aan Hem Die rechtvaardig oordeelt." Dat is precies wat David hier oefent, zij het met minder volkomenheid. Zijn agressieve gebeden om oordeel schuren, maar ze schuren omdat ze eerlijk zijn, niet omdat ze wraakzuchtig worden uitgevoerd. Hij geeft het over.

De Vraag

Blijft de vraag: mogen wij bidden zoals David bidt? "Dood hen niet" (vers 12) klinkt genadig, maar wordt gevolgd door "doe hen ronddwalen door Uw kracht en werp hen neer." Dat is geen zachte psalm. Christenen hebben lang geworsteld met deze zogenaamde wraakpsalmen. Het lijkt me eerlijker om ze niet weg te poetsen. David bidt scherp omdat het kwaad scherp is. Hij vraagt God om te doen wat hij zelf niet mag doen. Misschien is dat de eerste stap: je woede niet inslikken maar wel afgeven. Wat God er vervolgens mee doet, blijft van Hem. Het is niet ons om God te vertellen hoe zacht Hij precies moet zijn tegen wie ons onze slaap kost.

Reflectie

Waar in je leven zwerven op dit moment honden rond je huis, en wat doe je met de nacht?

Wanneer merk je dat je zelf begint te grommen in plaats van te bidden?