Efeziërs 5

De Uitleg

Efeziërs 5 begint met een radicale oproep: "Wees dan navolgers van God, als geliefde kinderen, en wandel in de liefde, zoals ook Christus ons liefgehad heeft." Paulus zet meteen de toon. Geloof is geen abstract systeem, het is een manier van leven die God zelf imiteert. En het ijkpunt van die liefde is geen romantisch gevoel, maar Jezus die zichzelf gaf als offer.

Dan wordt het ongemakkelijk. Paulus benoemt zonder omhaal wat niet hoort bij dit leven: seksuele losbandigheid, onreinheid, hebzucht, vunzige humor, lege praatjes. Niet omdat God een spelbreker is, maar omdat die dingen mensen kapot maken. Hij schrijft: "Laat niemand u misleiden met inhoudsloze woorden." Met andere woorden, er zijn altijd stemmen die zeggen dat het allemaal wel meevalt. Trap er niet in.

Vanaf vers 8 komt een sleutelbeeld: "Want u was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere; wandel als kinderen van het licht." Let op de zinsbouw. Er staat niet dat je in de duisternis wás, maar dat je duisternis wás. En nu ben je niet alleen verlicht, je bént licht. Identiteit gaat vooraf aan gedrag.

Paulus roept op om wakker te zijn, niet dronken van wijn maar vervuld met de Geest. Hij beschrijft hoe dat eruitziet: zingen, danken, elkaar onderdanig zijn in de vreze van Christus. Dan volgt het deel dat in onze tijd het meeste stof opwerpt, het stuk over huwelijk, mannen en vrouwen. Vrouwen wordt gevraagd zich te schikken naar hun mannen, mannen wordt gevraagd hun vrouw lief te hebben zoals Christus de gemeente liefhad, dus tot het punt van zelfopoffering. Paulus eindigt met te zeggen dat dit eigenlijk over Christus en de gemeente gaat. Het huwelijk is een icoon van iets groters.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk gaat over wie je bent en hoe dat doorwerkt in alles. Paulus doet geen moreel lijstje uit de kast om je schuldig te laten voelen. Hij zegt: je bent veranderd, leef daar dan ook naar. Het is alsof je tegen iemand zegt die net is geadopteerd in een nieuw gezin: dit zijn de gewoonten hier, dit is hoe wij doen.

Het schuurt waar het schuurt. Paulus is niet vaag over seksualiteit, geld, taal. Hij gelooft dat die dingen er werkelijk toe doen, dat ze je vormen of vervormen. In een cultuur die alles wat tussen "instemmende volwassenen" gebeurt afdoet als privézaak, is dat een ander geluid. Niet om mensen te veroordelen, maar omdat Paulus gelooft dat God ons lichaam, onze tijd, onze woorden serieus neemt.

En over dat huwelijksdeel: het is makkelijk om hier af te haken of te denken dat Paulus achterhaald is. Maar lees goed wat er staat. Mannen krijgen de zwaarste opdracht. Liefhebben zoals Christus, dat is bereid zijn om te sterven voor de ander. Dat is geen patriarchaal machtswoord, dat is een aanval op elk soort egoïsme in een relatie.

De Rode Draad

Alles in dit hoofdstuk wijst naar Christus. Hij is het voorbeeld van liefde in vers 2. Hij is het licht in vers 14, in dat oude doopliedje: "Ontwaak, u die slaapt, en sta op uit de doden, en Christus zal over u lichten." Hij is de bruidegom die zich gaf voor zijn bruid in vers 25.

Dit is de rode draad van de hele Bijbel. God zoekt een volk, een bruid, en is bereid daar alles voor te geven. Wat in Genesis begint met een huwelijk in een tuin, eindigt in Openbaring met een bruiloft van het Lam. Daartussen ligt het kruis, waar de Bruidegom zichzelf geeft. Elke menselijke relatie, vriendschap, huwelijk, gemeente, is een echo van die ene grote relatie.

Voor Jou

Je leeft in een tijd waarin je elke dag honderden boodschappen krijgt over wie je moet zijn, hoe je lichaam eruit moet zien, wat je moet willen, hoe ver je kunt gaan. Paulus zegt: laat je niet misleiden met inhoudsloze woorden. Dat is geen achterhaalde waarschuwing. Dat is precies wat algoritmes doen, je voeden met inhoudsloze woorden tot je niet meer weet wat waar is.

De vraag is niet of je beïnvloed wordt, maar door wie. Wat krijgt jou wakker? Wat vormt jouw idee van liefde, seks, succes, waarde? Als dat voornamelijk je feed is, dan wordt je daardoor gevormd. Paulus zegt: leef als kind van het licht. Dat begint met simpele dingen. Wat kijk je, waar geef je je aandacht aan, met wie ben je echt eerlijk, waar dank je voor.

En over relaties: of je nu single bent, verliefd, of er nog mijlenver vanaf, neem mee wat Paulus zegt over liefde. Echte liefde geeft zichzelf. Dat is een hoge lat, maar het is ook een bevrijdende. Want het betekent dat je waarde niet ligt in wie je kunt krijgen, maar in wie zich al voor jou gegeven heeft.

Praat mee

Paulus is heel direct over seks, geld en taal. Welke van die drie raakt jouw leven het meest, en wat doe je met wat hij hier schrijft?

Als het huwelijk een beeld is van Christus en de gemeente, wat zegt dat dan over hoe wij in de kerk of in vriendschappen met elkaar omgaan?

Samen Bidden

Heer, U noemt mij licht. Soms voelt dat niet zo. Ik raak verstrikt in dingen die mij leeg achterlaten, ik luister naar stemmen die niet van U komen. Maak mij wakker. Leer mij liefhebben zoals U liefhad, niet half, niet veilig, maar echt. Laat mijn leven iets laten zien van Uw liefde. Amen.