Jona 3

De Uitleg

Voor de tweede keer komt het woord van de HEERE tot Jona. Dat is het eerste opvallende. Jona is weggelopen, in een storm beland, overboord gegooid, drie dagen in een vis geweest, en weer aan land gespuugd. En God begint gewoon opnieuw: "Sta op, ga naar de grote stad Ninevé en predik tegen haar de prediking die Ik tot u spreek." Geen verwijt, geen 'zie je nou wel'. Een herhaalde opdracht.

Ninevé wordt beschreven als een geweldig grote stad, "een wandeling van drie dagen". Dat betekent ongeveer: het kostte je drie dagen om er fatsoenlijk doorheen te trekken. Een wereldstad in het hart van het Assyrische rijk, de supermacht van die tijd. En Assyriërs hadden geen beste reputatie. Ze waren berucht om hun wreedheid tegen overwonnen volken. Voor een Israëliet als Jona was dit ongeveer de laatste plek waar je vrijwillig naartoe ging.

Jona gaat. Hij begint een dagreis de stad in en roept één zin: "Nog veertig dagen en Ninevé wordt ondersteboven gekeerd!" Geen lange preek, geen uitleg over wie deze God is, geen aanbod van genade. Gewoon een aankondiging van ondergang. In het Hebreeuws is het zelfs maar vijf woorden.

En dan gebeurt het ongelooflijke. De mensen van Ninevé geloven God. Ze roepen een vasten uit en trekken rouwkleding aan, "van groot tot klein". Het bericht bereikt de koning. Hij staat op van zijn troon, legt zijn koninklijke mantel af, hult zich in een zak en gaat in de as zitten. Daarna geeft hij een decreet uit: mens en dier mogen niet eten of drinken, iedereen moet in rouwkleding, en iedereen moet zich bekeren van zijn slechte weg en het geweld dat aan zijn handen kleeft. Hij voegt eraan toe: "Wie weet zal God Zich afwenden, berouw hebben en Zijn brandende toorn laten varen, zodat wij niet vergaan."

En God ziet hun werken, dat ze zich bekeerden van hun slechte weg. En Hij krijgt berouw over het kwaad dat Hij gezegd had hun te zullen aandoen, en deed het niet.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk is, eerlijk gezegd, ongemakkelijk. Niet omdat het gewelddadig is, maar omdat het de verkeerde mensen redt. Jona predikt halfslachtig, één zin maar, in een vreemde stad, en de hele bevolking inclusief de koning gaat door de knieën. Vergelijk dat met de profeten die jarenlang in Israël hebben gepredikt en grotendeels werden genegeerd.

De boodschap is hard en mooi tegelijk: God is niet te claimen. Hij hoort niet bij één volk, één kerk, één type mens. Hij heeft het recht om genade te geven aan wie Hij wil. En Hij blijkt opvallend mild voor mensen die je zou afschrijven.

Het tweede punt: bekering is in de Bijbel niet alleen een gevoel of een gebed. De koning van Ninevé snapt dat. Hij beveelt niet alleen vasten, maar ook dat iedereen zich afkeert van zijn slechte weg en het geweld in zijn handen. Bekering raakt aan wat je dóét, niet alleen wat je zegt te geloven.

En dan dat woord "berouw" bij God. Dat is theologisch lastig, want hoe kan een onveranderlijke God van gedachten veranderen? De Bijbel gebruikt hier mensentaal om iets reëels te zeggen: God reageert op mensen. Hij is geen lotsbeschikking. Wat jij doet, doet ertoe.

De Rode Draad

Jezus zelf verwijst naar dit hoofdstuk. Tegen de religieuze leiders van Zijn tijd zegt Hij: "De mannen van Ninevé zullen opstaan in het oordeel samen met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij hebben zich bekeerd op de prediking van Jona, en zie, meer dan Jona is hier" (Matteüs 12).

Met andere woorden: heidenen, vijanden, buitenstaanders gingen door de knieën voor één zin van een tegenstribbelende profeet. En de mensen die de Messias zelf in levenden lijve horen spreken, blijven onverschillig. Jezus draait de verwachting om.

Dat is de rode draad. God redt buiten de lijntjes. Hij stuurt zijn Zoon niet alleen naar de nette mensen. Het kruis staat opgericht voor Ninevé, voor jou, voor mensen waarvan jij dacht dat ze het niet verdienden, en voor jezelf op je slechtste dag.

Voor Jou

Twee dingen om mee te nemen. Het eerste: wie heb jij in stilte afgeschreven? Welke mensen, welke groep, welke politieke kant, welke klasgenoot? Ninevé staat in dit verhaal voor de mensen waarvan Jona zeker wist dat ze het niet waard waren. Misschien is jouw geloof comfortabeler geworden dan het zou moeten zijn, omdat je het hebt afgesloten voor mensen die je liever buiten houdt.

Het tweede: God begint opnieuw met Jona. Geen preek over zijn vlucht, geen aftrek van punten. Gewoon: sta op, en ga. Als je het idee hebt dat je te ver bent gegaan, te lang weggebleven, te diep verstrikt zit om nog door God gebruikt te kunnen worden, dan vertelt dit hoofdstuk iets anders. Het woord van de HEERE komt voor de tweede keer. En soms voor de derde, en de vierde.

Praat mee

Wie zijn voor jou de 'Ninevieten', de mensen waarvan je ergens vanbinnen denkt dat ze Gods aandacht eigenlijk niet verdienen? En wat doet dit hoofdstuk met die overtuiging?

De koning van Ninevé zegt: wie weet zal God zich afwenden van zijn toorn. Hij heeft geen zekerheid, alleen hoop. Is dat genoeg om je te bekeren? Of wil je eerst garanties?

Samen Bidden

Heer, U bent groter dan mijn aannames over wie U bent. Dank U dat U opnieuw begint, met Jona, met Ninevé, met mij. Leer mij om mensen niet af te schrijven die U op het oog hebt. En als ik denk dat ik te ver weg ben, spreek dan opnieuw. Amen.