Prediker 2

De Uitleg

Prediker 2 leest als het dagboek van iemand die alles heeft geprobeerd om gelukkig te worden, en het opschrijft voordat hij zichzelf vergeet. De schrijver, traditioneel Salomo, neemt je mee langs zijn experimenten. Eerst de lol: "Kom, ik zal u op de proef stellen met blijdschap, geniet daarom het goede." Wijn, lachen, plezier. Conclusie: leeg. Dan de bouwprojecten: huizen, wijngaarden, tuinen, parken met fruitbomen, vijvers om alles te bevloeien. Daarna het bezit: slaven en slavinnen, kuddes, zilver en goud uit vreemde landen, zangers en zangeressen, "alle genoegens van de mensenkinderen." Hij ontzegt zijn ogen niets. Wat ze willen, krijgen ze.

En dan, midden in dit overvloedige leven, kijkt hij om zich heen en zegt: "Alles was vluchtig en najagen van wind. Er was geen voordeel onder de zon."

Vervolgens vergelijkt hij wijsheid met dwaasheid. Wijsheid wint, geeft hij toe. "De wijze heeft ogen in zijn hoofd, maar de dwaas wandelt in de duisternis." Maar dan komt de klap: ze gaan allebei dood. De wijze en de dwaas, ze worden beiden vergeten. Dat maakt hem moedeloos. Hij begint zijn werk te haten, omdat hij alles wat hij heeft opgebouwd moet achterlaten aan iemand die er niets voor heeft gedaan, en van wie hij niet eens weet of het een wijze of een dwaas zal zijn.

Het hoofdstuk eindigt verrassend. Na al dat zwart komt er een lichtpunt: "Is het niet goed voor een mens dat hij eet en drinkt en zichzelf het goede laat genieten bij zijn zwoegen? Ook dit heb ik gezien: het komt uit de hand van God." Eten, drinken, je werk, het komt van God. Buiten Hem om vind je het niet.

Wat betekent dit?

Prediker 2 is een van de eerlijkste hoofdstukken in de Bijbel. De schrijver doet wat bijna niemand doet: hij is open over het feit dat succes, geld, seks, kennis en plezier hem niet hebben gegeven wat ze beloofden. Hij heeft alles waar veel mensen hun leven aan wijden, en het is niet genoeg.

Dat is geen sombere boodschap maar een bevrijdende. Want als jij vermoedt dat geluk net buiten je bereik ligt, achter de volgende prestatie, de volgende relatie, de volgende telefoon, dan vertelt Prediker je dat je vermoeden klopt. Het ligt daar niet. Iemand die het allemaal had, vertelt je dat.

De tekst raakt iets wezenlijks over hoe wij gemaakt zijn. We zoeken iets wat groter is dan onszelf, en zolang we het zoeken in dingen die kleiner zijn dan wijzelf, blijven we onrustig.

De Rode Draad

Prediker is niet het laatste woord. Het is een eerlijk woord, maar niet het hele woord. Het hoofdstuk eindigt met de hint dat het goede uit Gods hand komt, en daar legt de Bijbel later de vinger op.

Eeuwen na Salomo loopt er Iemand rond die zegt: "Ik ben het Brood des levens. Wie tot Mij komt, zal beslist geen honger hebben." Jezus belooft niet meer plezier, meer succes, meer bezit. Hij biedt zichzelf. En daarmee beantwoordt Hij precies de honger die Prediker beschrijft. Niet door de honger te ontkennen, maar door iets te geven dat werkelijk verzadigt.

Jezus zelf leeft het tegenovergestelde van Prediker 2. Hij bezit niets, bouwt geen paleizen, verzamelt geen rijkdom. En toch zegt Hij: "Mijn vreugde is in u." Hij vond wat Salomo niet vond, en biedt het aan jou aan.

Voor Jou

Jouw generatie krijgt een unieke versie van Prediker 2 te zien. Op je scherm rolt voortdurend voorbij wat anderen hebben, doen, bereiken. De boodschap is constant: meer hiervan, beter dit, en dan ben je gelukkig. Prediker zegt: nee. En hij heeft het getest.

De vraag is niet of jij genoeg discipline hebt om geen plezier te zoeken. De vraag is waar je het zoekt. Plezier, werk, vriendschap, dit zijn goede dingen, gaven uit Gods hand zelfs. Maar zodra ze het centrum worden, gaan ze stuk onder dat gewicht. Ze waren nooit ontworpen om God te vervangen.

Concreet: waar zit jouw "als ik dit heb, dan"? Als ik dit cijfer haal. Als die persoon mij ziet. Als ik die opleiding doe. Als ik dat lichaam heb. Prediker daagt je uit om te beseffen dat de "dan" nooit komt zoals je hoopt. Niet omdat God streng is, maar omdat jouw ziel groter is dan die dingen.

Misschien is de eerlijkste gebedszin die je deze week kunt bidden: "God, ik merk dat ik leeg blijf, ook als ik krijg wat ik wilde."

Praat mee

Waar zoek jij stiekem je geluk, en hoe goed werkt dat eigenlijk? Wees eerlijk, ook tegen jezelf.

Prediker zegt dat eten, drinken en werk gaven van God zijn. Hoe verandert het je dag als je dat echt zou geloven, in plaats van die dingen als vanzelfsprekend te nemen?

Samen Bidden

God, U weet hoe vaak ik dingen najaag waarvan ik diep vanbinnen weet dat ze me niet vullen. Dank U dat de Bijbel daar eerlijk over is. Leer mij om de goede dingen in mijn leven uit Uw hand te ontvangen, zonder ze tot mijn god te maken. En laat Jezus genoeg zijn voor de honger die niets anders stilt. Amen.