Rechters 10

De Uitleg

Rechters 10 begint bijna terloops. Twee richters, Tola en Jaïr, worden in een paar zinnen afgevinkt. Tola redt Israël en oordeelt drieëntwintig jaar. Jaïr komt na hem, tweeëntwintig jaar lang, met dertig zonen die op dertig ezels rijden en dertig steden bezitten. Het klinkt indrukwekkend, maar de tekst zegt opvallend weinig over wat ze geestelijk hebben gedaan. Ze waren er gewoon. Stabiliteit zonder duidelijke koers.

En dan, vanaf vers 6, slaat de toon om. Israël doet opnieuw wat kwaad is in de ogen van de HEERE. De opsomming is bijna pijnlijk uitgebreid: ze dienen de Baäls, de Astartes, de goden van Syrië, van Sidon, van Moab, van de Ammonieten, van de Filistijnen. Zeven volken, zeven godsdiensten. Israël kiest niet voor één afgod, het kiest voor alles tegelijk. De HEERE wordt verlaten en niet meer gediend.

God reageert. Hij laat hen overgeleverd worden aan de Filistijnen en de Ammonieten. Achttien jaar lang worden ze verdrukt. Dan, eindelijk, roepen ze tot God. Ze belijden: wij hebben gezondigd, want wij hebben onze God verlaten en de Baäls gediend.

Maar dan komt een van de meest schokkende antwoorden in het hele boek Rechters. God zegt, kort samengevat: heb ik jullie niet keer op keer gered? Uit Egypte, uit de hand van de Amorieten, de Ammonieten, de Filistijnen, de Sidoniërs, de Amalekieten, de Maonieten? En toch hebben jullie Mij verlaten. Daarom zal Ik jullie niet meer verlossen. Ga maar naar de goden die jullie gekozen hebben. Laat die maar redden.

Het volk reageert niet met excuses. Ze doen de vreemde goden weg en dienen de HEERE. En dan, in de laatste zin van het hoofdstuk, staat er iets verbluffends: Zijn ziel kon de moeite van Israël niet langer verdragen.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk laat twee dingen zien die niet bij elkaar lijken te passen, en toch allebei waar zijn over God.

Het eerste: God neemt afgoderij dodelijk serieus. Hij is geen vrijblijvende optie naast andere goden. Wanneer Israël Hem combineert met zeven andere religies, is dat geen verrijking, dat is verraad. Zijn reactie ("ga maar naar de goden die jullie gekozen hebben") is geen humeurigheid. Het is rechtvaardigheid. Als je iets anders kiest dan Hem, dan krijg je ook de consequenties van die keuze.

Het tweede: God houdt het niet vol om hard te blijven. Letterlijk staat er dat zijn ziel het lijden van zijn volk niet meer kon verdragen. Hij heeft net gezegd dat Hij niet meer zal redden, en dan breekt zijn eigen woord onder het gewicht van zijn liefde. Dat is geen zwakte. Dat is wie God is.

De Rode Draad

Deze spanning tussen Gods rechtvaardigheid en zijn ontferming loopt door de hele Bijbel heen, en wordt uiteindelijk opgelost op één plek: Golgota. Daar gebeurt wat hier in Rechters 10 nog onopgelost blijft. God kan niet doen alsof zonde niet erg is, en Hij kan zijn volk ook niet loslaten. Aan het kruis draagt Jezus zelf de consequenties die het volk had moeten dragen. Daar is Gods rechtvaardigheid niet in tegenspraak met zijn ontferming, daar komen ze samen.

De laatste zin van Rechters 10 ("Zijn ziel kon de moeite niet langer verdragen") is in zekere zin een vooruitwijzing. In Jezus draagt God zelf wat Hij niet langer kon aanzien.

Voor Jou

Dit hoofdstuk stelt een ongemakkelijke vraag: wat dien jij naast God? Bijna niemand verlaat God in één klap. Het gebeurt zoals bij Israël, beetje bij beetje. Je gelooft nog, maar je leven wordt eigenlijk gestuurd door zeven andere dingen. Je cijfers. Hoeveel mensen je posts liken. Hoe je eruitziet. Wat je vrienden van je vinden. De relatie die je hoopt te krijgen. De toekomst die je voor jezelf hebt uitgedacht. Op zichzelf zijn die dingen niet slecht. Het wordt afgoderij wanneer ze gaan bepalen wie je bent en wat je waard bent.

De vraag is niet of je weleens twijfelt, of dat je geloof soms slap aanvoelt. De vraag is dieper: wat redt jou eigenlijk? Waar haal je je identiteit vandaan? Wat zou je hart breken als je het verloor? Daar zit vaak je werkelijke god.

En dan dit. Mocht je merken dat je al heel ver afgedwaald bent, dat je niet meer weet of God überhaupt nog wil luisteren: lees die laatste zin nog eens. Zijn ziel kon het niet langer verdragen. Het is niet zo dat je eerst alles op orde moet hebben voordat je terug mag komen. Israël zei niet eens iets meer. Ze deden de afgoden weg en kwamen terug. En God hield het niet vol om afstand te bewaren.

Praat mee

Welke "goden" hebben in jouw leven stilletjes een grote stem gekregen? Niet de overduidelijke, maar de subtiele, die je bijna niet meer ziet?

God zegt eerst "Ik zal jullie niet meer verlossen", en dan breekt Hij. Wat zegt dat over hoe God ten diepste is? En wat doet die spanning met jou?

Samen Bidden

Heer, U weet wat er bij mij naast U staat. Soms zie ik het zelf niet eens meer. Laat mij eerlijk worden over wat mijn hart eigenlijk regeert. En dank U dat U een God bent wiens ziel het niet kan verdragen om mij los te laten. Trek mij terug naar U. Amen.