Ezechiël 37:23

De Tekst

"Dan zullen zij zich niet meer verontreinigen met hun stinkgoden en met hun afschuwelijke afgoden en met al hun overtredingen. Ik zal hen verlossen in al hun woongebieden, waar zij gezondigd hebben, en Ik zal hen reinigen. Dan zullen zij een volk voor Mij zijn en Ík zal een God voor hen zijn." Het is de belofte die volgt op het visioen van het dal vol beenderen: God verzamelt, reinigt, en bindt zich opnieuw aan zijn volk.

De Kern

Wat opvalt is de volgorde. God reinigt niet omdat het volk eerst stopt met afgoderij; het volk stopt met afgoderij omdat God reinigt. "Ik zal hen verlossen" en "Ik zal hen reinigen" staan vóór de uitkomst dat ze zich niet meer verontreinigen. Dat draait de gangbare religieuze logica om. Bekering is hier geen voorwaarde maar gevolg. De afgoden, die Ezechiël met een bewust grof woord aanduidt (de Hebreeuwse term gillulim heeft de bijklank van drek), zitten zo diep in het volk dat alleen God ze eruit kan halen. En daarna, pas daarna, klinkt de oude verbondsformule: zij mijn volk, Ik hun God. Genade gaat aan gehoorzaamheid vooraf, ook in het Oude Testament.

De Rode Draad

Die slotwoorden, "zij zullen een volk voor Mij zijn en Ik zal een God voor hen zijn", zijn niet nieuw. Ze klinken al bij Abraham, bij de uittocht (Exodus 6:7), bij Mozes op de vlakte van Moab. Het is de verbondsformule, het refrein van Gods omgang met Israël. Maar Ezechiël zet hem op een nieuwe plaats: niet als kader voor de wet, maar als eindpunt van een opwekking uit de dood. Openbaring 21:3 pakt diezelfde formule weer op, nu in de stem die uit de troon klinkt: "Zie, de tent van God is bij de mensen, en Hij zal bij hen wonen, en zij zullen Zijn volk zijn." Tussen Ezechiël en Openbaring loopt een rechte lijn, en daartussen staat Christus, die in zijn bloed het nieuwe verbond sluit (Lukas 22:20) en zijn Geest geeft die het hart van steen wegneemt waar Ezechiël 36 over sprak. Vers 23 is de scharnier tussen die belofte en haar vervulling.

De Spiegel

De afgoden van Ezechiël waren beelden van hout en steen, maar het mechanisme is tijdloos. Wat klamp je vast als alles wankelt? Voor de een is het de carrière die identiteit moet leveren, voor de ander de relatie die alle leegte moet vullen, voor weer een ander de bankrekening die veiligheid belooft. Wat dit vers zo schurend maakt, is de erkenning dat je er zelf niet vanaf komt. Je kunt het proberen, en je faalt opnieuw. De goede boodschap hier is niet "doe beter", maar "Ik zal hen reinigen". Dat is geen excuus voor passiviteit, maar het ontneemt je de illusie dat je jezelf kunt redden uit wat je het diepst gevangen houdt. Reiniging begint waar je ophoudt te beweren dat je het zelf wel kunt.

Context

Ezechiël profeteert vanuit ballingschap, ergens rond 585 voor Christus, na de val van Jeruzalem. Het volk zit aan de rivieren van Babel, de tempel is verwoest, de davidische troon leeg. En precies daar, op het dieptepunt, klinkt hoofdstuk 37. Eerst het visioen van het dal vol droge beenderen, dan de tekenhandeling van de twee stukken hout die Juda en Israël weer verenigen, en dan deze belofte. Voor de ballingen was afgoderij geen folklore. Hun aanwezigheid in Babel werd door velen gelezen als bewijs dat hun God verslagen was, of dat ze beter konden overstappen op de winnende goden. Tegen die verleiding spreekt Ezechiël: het is juist jullie afgoderij die jullie hier bracht, en het is jullie God die jullie eruit haalt.

De Hoofdpersoon

God spreekt hier in de eerste persoon, vijf keer "Ik" in één vers. Hij is geen onderhandelaar maar handelende partij. Wat opvalt is de toon: geen woede meer, geen aanklacht zoals in de eerdere hoofdstukken, maar een soort vastberaden tederheid. De God die in hoofdstuk 8 woedend was over de afgoden in zijn tempel, is dezelfde die hier zegt: Ik haal ze eruit. Hij verklaart de strijd niet voor opgegeven, Hij wint hem zelf. Er zit iets onverbiddelijks in deze passage, alsof God zegt: jullie geschiedenis van ontrouw eindigt hier, niet omdat jullie veranderden, maar omdat Ik niet anders kan dan trouw zijn aan wat Ik beloofd heb.

De Vraag

Als God belooft te reinigen en te verlossen "in al hun woongebieden", waarom zien we dan nog steeds afgoderij, ook bij gelovigen? De belofte klinkt absoluut, de werkelijkheid is gemengd. Het Nieuwe Testament leeft in die spanning: het verbond is gesloten, de Geest is uitgestort, en toch worstelen christenen met dezelfde oude goden. Misschien moeten we deze belofte niet als afgevinkt lezen, maar als gaande. Begonnen in Christus, werkzaam door de Geest, voltooid in het nieuwe Jeruzalem. Dat is geen goedkope opluchting; het laat de pijn van onvoltooidheid staan. Maar het houdt de belofte ook open, voor jou en voor de wereld, totdat Hij komt.

Reflectie

Welke "stinkgod" in jouw leven heb je al zo vaak proberen weg te doen dat je bent gaan geloven dat het niet meer kan? Wat zou het betekenen om die niet langer als jouw project te zien, maar als Zijn werk?

De verbondsformule zegt: "zij een volk voor Mij, Ik een God voor hen." Voel je je vandaag meer een individu dat in God gelooft, of een lid van Zijn volk? Wat doet dat verschil met hoe je leeft?