Handelingen 18

De Tekst

Paulus reist van Athene naar Korinthe, vindt onderdak bij Aquila en Priscilla, twee tentenmakers zoals hijzelf, en spreekt elke sabbat in de synagoge. Wanneer de Joden zich verzetten, wendt hij zich tot de heidenen. In een nachtvisioen zegt de Heer dat hij niet moet zwijgen, want God heeft veel volk in deze stad. Anderhalf jaar blijft hij. Later reist hij verder via Efeze, Caesarea en Antiochië. Het hoofdstuk sluit met Apollos, een welsprekende Alexandrijn, die door Aquila en Priscilla nauwkeuriger wordt onderwezen.

De Kern

Er staat een zin in dit hoofdstuk die alles kantelt: "Ik heb veel volk in deze stad." God zegt dit terwijl Paulus nog maar net begonnen is, terwijl de synagoge hem net heeft afgewezen, terwijl Korinthe berucht is om zijn losbandigheid en handel. Voordat er zichtbaar oogst is, spreekt God al over een volk dat Hem toebehoort. Verkiezing is hier geen abstract leerstuk maar een pastorale bemoediging in het holst van de nacht. De redding komt niet voort uit Paulus' welsprekendheid of strategie; ze komt voort uit een God die vooruit is, die mensen al ként voordat zij Hem kennen. Paulus mag spreken omdat God al bezig is.

De Rode Draad

"Ik ben met u" in het visioen (vers 10) klinkt als een echo. Zo sprak God tot Jakob op weg naar Haran, tot Mozes bij de braamstruik, tot Jozua na de dood van Mozes, tot Jeremia bij zijn roeping. Steeds als een dienaar op nieuw terrein moet werken, klinkt dezelfde belofte. En Jezus zelf sluit het Mattheüsevangelie af met precies deze woorden: "Ik ben met u alle dagen." De Christus die de Grote Opdracht gaf, is dezelfde die nu in Korinthe verschijnt om zijn apostel gaande te houden. De rode draad is dus niet allereerst een leer, maar een Persoon die telkens opnieuw dezelfde belofte spreekt op de drempel van nieuwe onmogelijkheid.

De Spiegel

Paulus was bang. Anders had de Heer niet gezegd: "Wees niet bevreesd, maar spreek en zwijg niet." Deze reus in het geloof, die eerder gestenigd, gegeseld en gevangengezet was, is in Korinthe blijkbaar op een punt gekomen waarop hij overwoog te zwijgen. Dat is iets om even te laten bezinken. Misschien herken je de plek waar Paulus zit. Op je werk waar iedereen doorheeft dat jij "iets met geloof hebt" en waar je stiller wordt. In je gezin waar de gesprekken over God zijn verstomd. In een vriendschap waar je de moed verloor. De Heer zegt in dit hoofdstuk niet: doe eens wat harder je best. Hij zegt: Ik ben met je, en er zijn hier meer mensen van Mij dan je vermoedt.

Het Profiel

Voor Lukas' eerste lezers, veelal christenen in het Romeinse Rijk, was Korinthe geen willekeurige stad. Het was een havenmetropool met een reputatie zo dubieus dat "korinthiaans leven" spreekwoordelijk was voor uitspatting. Dat júist hier God zegt "veel volk" te hebben, moet gaklinkken hebben als een provocatie. De lezers wisten ook wie Aquila en Priscilla waren, dit echtpaar duikt op meerdere plaatsen op, en zij hoorden dat het evangelie zich niet verspreidde via tempels of academies maar via werkplaatsen, via mensen die tenten naaiden en gastvrijheid boden. Voor christenen die zich klein en marginaal voelden, was dit hoofdstuk een stille bevestiging: zo werkt God, in achterkamers, via handwerkers, in verdachte steden.

Het Detail

Let op wat er met Apollos gebeurt. Hij is welsprekend, machtig in de Schriften, vurig van geest, en spreekt nauwkeurig over Jezus, maar hij kent alleen de doop van Johannes. Aquila en Priscilla horen hem in de synagoge en "namen hem apart en legden de weg van God nauwkeuriger aan hem uit". Geen publieke correctie, geen debat, geen vernedering van deze getalenteerde spreker. Ze nemen hem mee naar hun huis. Er ligt in dat ene werkwoord, "apart nemen", een hele theologie van gemeenschap. Waarheid wordt hier niet gewonnen maar gedeeld. En het echtpaar dat zelf onderwezen was door Paulus, geeft door wat het heeft ontvangen. Onderwijs stroomt, van hand tot hand, in stilte, in een woonkamer.

Context

Korinthe rond het jaar 50. De stad was ruim honderd jaar eerder verwoest door de Romeinen en heropgebouwd als kolonie, wat betekent dat de bevolking bont was: Romeinse veteranen, Griekse handelaren, Joodse gemeenschappen, oosterse religies, veel slaven en vrijgelatenen. Tempelprostitutie hoorde erbij. Aquila en Priscilla waren zelf ontheemd, verdreven uit Rome door keizer Claudius die de Joden had uitgewezen wegens onrust rond ene "Chrestus", vermoedelijk verwijzend naar conflicten over Christus. Zo zit heel het conflict tussen synagoge en evangelie al in de biografie van deze twee gastheren. Gallio, de proconsul, weigert later inhoudelijk te oordelen, een juridisch precedent dat het christendom voorlopig ruimte gaf binnen het rijk.

Reflectie

Waar in jouw leven ben je, zonder het jezelf toe te geven, gaan zwijgen? En wat zou het betekenen om vannacht dezelfde stem te horen: "Ik ben met je, spreek"?

Wie is jouw Aquila of Priscilla geweest, iemand die jou apart nam en de weg nauwkeuriger uitlegde? En voor wie zou jij dat nu kunnen zijn?