Handelingen 9

De Tekst

Saulus, gloeiend van moordzucht tegen de leerlingen, is onderweg naar Damascus om christenen op te pakken. Onderweg slaat een licht hem tegen de grond en hoort hij Jezus zelf zeggen: waarom vervolg je Mij? Drie dagen blind en zonder eten zit hij in Damascus, tot Ananias, die doodsbang is voor deze man, hem komt opzoeken en de handen oplegt. Saulus gaat preken, ontsnapt aan een aanslag in een mand langs de muur, en aan het slot zien we Petrus in Lydda en Joppe, waar een verlamde geneest en Tabitha uit de dood wordt opgewekt.

De Kern

Dit hoofdstuk laat zien dat genade niet rekent zoals wij rekenen. Saulus is geen twijfelaar die over de streep wordt geholpen, hij is een actieve vervolger met bloed aan zijn handen. En juist hem kiest Jezus als instrument. De ethische schok zit hier: God herstelt niet alleen wat gebroken is, Hij neemt mensen die kapotmaken en maakt hen tot bouwers. Dat zet onze morele boekhouding op zijn kop. Wij houden lijstjes bij van wie wel en niet deugt, wie aan onze tafel mag, wie we vergeven en wie levenslang krijgt in ons geheugen. De roeping van Saulus zegt: God speelt dat spel niet, en als jij Hem volgt, mag jij het ook niet spelen.

De Rode Draad

Saulus past in een patroon dat de Schrift telkens opnieuw tekent: God roept de verkeerde mensen. Jakob de bedrieger, Mozes met bloed aan zijn handen, David de overspelige, en nu de vervolger van de Gemeente. Christus zelf had dat patroon op scherp gezet door tollenaars en hoeren binnen te halen terwijl de vromen buiten bleven staan. Wat hier op de weg naar Damascus gebeurt, is geen uitzondering maar de doorgaande lijn van het evangelie: genade voor wie het niet verdient, en daarmee een radicale herijking van wat verdienste eigenlijk betekent. Ananias' aarzeling ("Heere, ik heb van velen over deze man gehoord") is precies de aarzeling die wij allemaal kennen wanneer genade te ver gaat.

De Spiegel

Wie is jouw Saulus? De collega die je carrière ondermijnde, de ex die je gezin kapot maakte, de familieleden die je jaren geleden afschreven, de politicus wiens naam je niet kunt uitspreken zonder te verkrampen. Het hoofdstuk vraagt iets ongemakkelijks: ben je bereid om, als Christus die persoon morgen zou aanraken, naar hen toe te gaan zoals Ananias? Niet alleen vergeven op afstand, maar daadwerkelijk de hand opleggen, hen broeder of zuster noemen, hen in je kerk verwelkomen. Er is in ons een diepe weerstand tegen mensen die te makkelijk binnenkomen. Wij willen boetedoening zien, een proeftijd, bewijs van verandering. Ananias kreeg geen proeftijd om aan te bieden. Hij kreeg een opdracht. En dat schuurt, want het raakt aan onze behoefte aan rechtvaardige volgordes.

De Intertekst

Paulus zelf zal later schrijven: "Christus Jezus is in de wereld gekomen om zondaars zalig te maken, van wie ik de voornaamste ben" (1 Timotheüs 1:15). Hij is dat moment op de weg nooit vergeten, en het is opvallend dat hij zichzelf blijft zien als de eerste, niet als ex-vervolger maar als levend bewijs van geduld. En denk aan Jezus' woorden in Mattheüs 5:44 over het liefhebben van vijanden en bidden voor wie je vervolgen. De gemeente in Jeruzalem heeft dat blijkbaar gedaan, anders is de bekering van Saulus moeilijk te plaatsen. Iemand heeft voor deze man gebeden terwijl hij hun broeders ophaalde. Dat is de ethische bodem onder dit hoofdstuk.

De Vraag

Wat doe je met het feit dat Saulus' slachtoffers nooit excuses krijgen van hem in dit hoofdstuk? Stefanus is dood. Families zijn uiteengescheurd. Mensen zitten in de gevangenis door zijn toedoen. En Jezus zegt niet: ga eerst orde op zaken stellen. Hij stuurt hem direct het zendingswerk in. Dat wringt met ons rechtvaardigheidsgevoel, en terecht. De tekst lost dit niet op. Misschien moeten we accepteren dat genade en gerechtigheid in dit leven niet altijd netjes synchroon lopen, en dat het eerherstel van slachtoffers in Gods hand ligt op een manier die wij niet kunnen overzien. Goedkoop is dit niet. Het blijft schuren, ook na 2000 jaar.

Context

Damascus lag op zo'n 220 kilometer van Jeruzalem, een reis van zes tot acht dagen. De stad had een aanzienlijke Joodse gemeenschap met meerdere synagogen, en blijkbaar was de boodschap over Jezus daar al doorgedrongen. Saulus reisde met volmachten van de hogepriester, wat aangeeft dat de Joodse autoriteiten in Jeruzalem nog gezag uitoefenden over Joodse gemeenschappen buiten Judea. Hij was geen losse fanaticus maar een man met papieren, status, en een carrière in opbouw. Een rabbijn in opleiding, leerling van Gamaliël, vermoedelijk lid van het Sanhedrin in spe. Zijn radicale ommekeer kostte hem niet alleen overtuiging, maar carrière, netwerk, en sociale positie. Vandaar ook de mand langs de muur: zijn oude vrienden willen hem nu dood.

Reflectie

Wie is op dit moment de persoon van wie jij hoopt dat God hen nooit zal roepen, omdat je dan naast hen zou moeten staan?

Waar in jouw leven houd je een morele boekhouding bij die God allang heeft gesloten?