Hooglied 7

De Tekst

Hooglied 7 opent met een lofzang op het lichaam van de bruid, van voet tot kruin. Sandalen, heupen, navel, buik, borsten, hals, ogen, neus, hoofd, haar; alles wordt bezongen in beelden van wijn, tarwe, ivoor, de toren van de Libanon. Daarna draait de stem en spreekt de bruid: laat ons naar het veld gaan, naar de wijngaarden, en daar zal ik mijn liefde aan jou geven. Bij onze deuren liggen kostelijke vruchten, oude en nieuwe, die ik voor jou bewaard heb.

De Kern

Wat schuurt aan dit hoofdstuk is dat het zo onbeschaamd lichamelijk is. Geen verontschuldiging, geen verhulling met vrome strikjes. De tekst gaat ervan uit dat God het lichaam goed gemaakt heeft, dat verlangen niet gesaneerd hoeft te worden om geheiligd te kunnen worden. En vooral: het is de vrouw die hier het laatste woord neemt. Zij stelt voor, zij nodigt uit, zij bewaart de vruchten. In een wereld waarin liefdespoëzie vrijwel altijd door mannen werd geschreven over vrouwen, is haar stem in vers 11 en verder een omkering. Liefde is hier wederkerig, niet bezit; verlangen is hier gedeeld, niet geclaimd.

De Rode Draad

Hooglied is door de eeuwen heen gelezen als beeld voor Christus en zijn gemeente, en niet zonder reden, al moet je voorzichtig zijn. De tekst zelf is een liefdeslied, geen allegorie. Maar er zit een patroon onder dat door de hele Schrift loopt: God die zijn volk bezingt, niet als bezit maar als bruid. Jesaja 62 zegt het hardop, zoals een bruidegom zich verblijdt over zijn bruid, zo zal uw God Zich over u verblijden. Paulus pakt het op in Efeze 5. Het verbond is geen contract maar een huwelijk, en huwelijk zonder verlangen is een lege huls. Hooglied 7 weigert die leegte. Het houdt het verlangen in de tekst, ook als het ongemakkelijk wordt.

De Spiegel

Veel christenen hebben geleerd hun lichaam te wantrouwen. Het is iets om in toom te houden, te bedekken, te beheersen. Hooglied 7 laat zien dat dat niet de hele waarheid is. Je lichaam is niet een probleem dat je geest moet oplossen. Tegelijk is er een andere kant. In onze cultuur is het lichaam juist het hele toneel geworden, eindeloos gefotografeerd, vergeleken, geoptimaliseerd. Hooglied bezingt geen perfect lichaam volgens een commerciële standaard; het bezingt dit ene lichaam, gezien door deze ene liefhebbende blik. Daar zit de bevrijding. Vraag jezelf: wiens blik bepaalt hoe ik mijn lichaam zie? De blik van Instagram, van de spiegel om half zeven, van een oude opmerking die je nooit kwijtraakte? Of de blik van de Schepper die zegt: zeer goed.

De Intertekst

Genesis 2 ligt onder dit hoofdstuk. Daar al die naaktheid zonder schaamte, het was nog niet kapot. Hooglied is in zekere zin een terugkeer naar die tuin, een glimp van wat verlangen had kunnen zijn zonder de scheur van Genesis 3. Niet toevallig speelt veel van Hooglied zich af in tuinen en wijngaarden. En aan de andere kant van de Bijbel staat Openbaring 19, de bruiloft van het Lam. Daar wordt het beeld voltooid. Tussen Genesis en Openbaring loopt deze lijn van bruidegom en bruid, en Hooglied 7 is een van de helderste vensters. Niet als plaatje van iets anders, maar als echo van een werkelijkheid die ouder en jonger is dan wij.

Context

Vergeet de kerkbank en stap een feestzaal in het oude Israël binnen. Een bruiloft duurde een week. Er werd gegeten, gedronken, gedanst, en er werden liederen gezongen die expliciet waren over wat in de huwelijksnacht zou gebeuren. Dit was geen smerigheid, dit was vieren dat God huwelijk had ingesteld. De beelden in Hooglied 7 komen uit die wereld. De toren van David, de vijvers van Hesbon, de berg Karmel; concrete plaatsen die voor de eerste hoorders associaties hadden, sterk, vruchtbaar, hoog. De koning aan wie het lied wordt toegeschreven, Salomo, regeerde over een rijk dat zijn grootste bloei beleefde. Tegelijk waren huwelijken in die tijd vaak geregelde aangelegenheden, economisch en politiek. Juist daarom is een lied dat wederzijds verlangen zo viert eerder uitzondering dan regel, een protest haast tegen liefde als transactie.

De Vraag

Waarom staat dit in de Bijbel? Eerlijk: als je het strikt nodig had voor heilshistorie, had het gekund zonder. De vraag dwingt tot iets ongemakkelijks. Misschien staat het er omdat God ons niet alleen wil redden van de zonde, maar ook wil leren wat het is om goed mens te zijn. En goed mens zijn omvat ook verlangen, lichaam, vreugde in een ander. Wie Hooglied wegspiritualiseert, ontneemt de Schrift een stem die juist nu nodig is. Niet alles in de Bijbel hoeft over Christus te gaan om van Christus te zijn.

Reflectie

Welke stem heeft geleerd hoe jij naar je eigen lichaam kijkt, en klopt die stem met de blik van je Schepper?

Waar in je leven heb je verlangen wantrouwig gemaakt waar God het goed had genoemd?