Jesaja 25

De Tekst

Jesaja zingt. Midden in een boek vol oordeel breekt hij uit in een lied tot God, omdat een vijandige stad in puin ligt en de zwakken eindelijk veilig zijn. Op de berg Sion zal de HEER een feestmaal aanrichten voor alle volken, met de beste wijn en het vetste vlees. Daar zal Hij de sluier van rouw wegnemen die over de mensheid hangt, de dood voor altijd verslinden en de tranen van elk gezicht afwissen. Moab wordt vertrapt als stro in een mestkuil. Maar Gods volk juicht: dit is onze God, op wie wij gehoopt hebben.

De Kern

Stel je een Judese boer voor, ergens in de achtste eeuw voor Christus. Hij hoort dagelijks de geruchten over Assyrische legers die steden van de aardbodem vegen. Hij heeft buurkinderen begraven aan hongersnood. Hij weet wat het is om in een rouwhuis te zitten waar niemand een woord van troost meer durft te zeggen, omdat de dood altijd het laatste woord heeft. Tegen die achtergrond klinkt Jesaja 25 als iets bijna ondraaglijks van mooi: God gaat een maaltijd aanrichten waar de dood zelf opgegeten wordt. Niet de dood die ons opslokt, maar God die de dood opslokt. Dat is de theologische bom onder dit hoofdstuk. JHWH is niet alleen sterker dan Assyrië of Babel, Hij is sterker dan het laatste dat de mens klein houdt.

De Rode Draad

Paulus pakt deze tekst letterlijk op in 1 Korinthe 15, waar hij over de opstanding schrijft: "De dood is verslonden tot overwinning." Hij citeert Jesaja 25 alsof Pasen de vervulling is van dit oude lied, en dat is het ook. Het feestmaal op de berg keert terug in Openbaring 19 als de bruiloft van het Lam. Tussen Jesaja en Johannes ligt Jezus zelf, die brood breekt en wijn deelt op een berg in Galilea, die huilt bij het graf van Lazarus en de tranen wegneemt, die sterft en de sluier in de tempel doormidden scheurt. Wat Jesaja in de verte ziet als visioen, krijgt in Christus een gezicht en een lichaam.

De Spiegel

We lezen dit hoofdstuk meestal te zacht. We denken aan tranen om verlies, en dat is terecht, maar Jesaja heeft het over de sluier die over alle volken ligt. Dat is de doffe laag die je dagen kleurt zonder dat je het merkt: het besef dat alles wat je liefhebt eindig is, dat je werk vergeten wordt, dat je lichaam langzaam achteruit gaat, dat je kinderen ooit aan een graf zullen staan. Die sluier verklaart waarom we zoveel kopen, presteren en scrollen, omdat we hem niet onder ogen willen zien. Jesaja belooft niet dat God hem oplicht voor een kiekje. Hij belooft dat God hem wegneemt. Dat verandert hoe je vanavond aan tafel zit, en hoe je morgen je werk doet.

De Intertekst

Naast 1 Korinthe 15 staat Openbaring 21 dicht bij dit hoofdstuk: "En God zal alle tranen van hun ogen afwissen." Johannes lijkt Jesaja bijna te citeren. Maar er is ook een schurend contrast. Direct na het visioen van de maaltijd komt de passage over Moab dat vertrapt wordt in de mestkuil. Wie dat te grof vindt, leest niet eerlijk. Jesaja weigert het kwaad weg te poetsen voor de zachtmoedigen onder zijn lezers. Echte troost is niet mogelijk zonder echt recht. De maaltijd op de berg en het oordeel over Moab horen bij elkaar zoals het kruis en de opstanding.

Het Detail

Het woord "verslinden" in vers 8 is hetzelfde werkwoord dat elders in het Oude Testament gebruikt wordt voor wat de dood doet met mensen. De dood verslindt. Hier wordt de rolverdeling omgedraaid: God verslindt de verslinder. Het is geen rustige overwinning, geen beleefde verdrijving. Het is opslokken, opeten, doen verdwijnen in Gods eigen wezen. Voor de eerste hoorders, gewend aan een kosmos waarin Mot, de Kanaänitische doodsgod, een soort honger was die nooit gevuld raakte, is dit bijna shockerend. De honger van de dood wordt zelf opgegeten. Tegelijk gebeurt dat aan een tafel waar wij eten van het vetste vlees. Wij worden gevoed terwijl de dood verteerd wordt.

De Hoofdpersoon

God is hier niet de rechter op afstand, ook niet alleen de krijgsheer die steden neerhaalt. Hij is de gastheer die zelf de tafel dekt en zelf bij elk gezicht een tranen wegveegt. Dat laatste gebaar is intiem. Het is niet het werk van een knecht maar van iemand die dichtbij komt, die je gezicht in zijn handen neemt. Dezelfde God die volken aan stof maakt, buigt zich neer naar een huilend kind. Jesaja houdt die twee bij elkaar zonder ze te verzoenen, en juist daarin schemert het evangelie door. De kracht waarmee Hij Moab vertrapt, is de tederheid waarmee Hij jouw tranen droogt.

Reflectie

Welke sluier ligt er over jouw dagen, zonder dat je het meestal benoemt, en wat doe je om hem niet te hoeven zien?

Wat zou er veranderen in jouw week als je werkelijk geloofde dat God zelf, met zijn hand, jouw tranen ooit afveegt?