Jesaja 7:14

De Tekst

Achaz, koning van Juda, krijgt een teken opgedrongen dat hij zelf niet durfde vragen. Een jonge vrouw zal zwanger worden en een zoon baren, en zij zal Hem de naam Immanuel geven, God met ons. Middenin dreiging van oorlog en politieke paniek klinkt deze aankondiging als een belofte die groter is dan het moment vraagt.

De Kern

Wat hier gebeurt is theologisch explosief: God laat zich niet wegduwen door een koning die vroom doet ("ik zal de HEERE niet op de proef stellen") maar in werkelijkheid al lang op Assyrië gokt. Juist tegen dat ongeloof in geeft God een teken. De naam Immanuel is geen sfeerbeeld maar een confrontatie. God zegt: Ik ben er, met of zonder jouw instemming, tot je redding of tot je oordeel. Dat God met ons is, is dus geen troostpleister; het is een claim. Het bepaalt wie je bent, aan welke kant je staat, en of je durft te geloven dat God zelf handelt waar mensen aan het rekenen slaan.

De Rode Draad

Mattheüs pakt deze tekst op in zijn eerste hoofdstuk en past hem toe op de geboorte van Jezus uit Maria. Dat is geen bijgedachte, het is de sleutel waarmee hij zijn hele evangelie opent. Jesaja's woord had een eerste vervulling in zijn eigen tijd, mogelijk in een kind dat als teken diende voor Achaz. Maar de belofte reikte verder dan die situatie kon dragen. De naam Immanuel wachtte op iemand die haar helemaal kon vullen. In Jezus wordt "God met ons" geen bijnaam maar de werkelijkheid zelf: God die vlees aanneemt, die woont onder ons, die deelt in ons bestaan tot in de dood. De rode draad loopt van een bange koning in Jeruzalem naar een kribbe in Bethlehem, en van daar naar het lege graf.

De Spiegel

Achaz is herkenbaarder dan we willen. Hij verpakt ongeloof in nette taal. God bieden je een teken aan en jij zegt: nee hoor, dat hoeft niet, ik wil de Heer niet lastigvallen. Ondertussen heb je je besluit al genomen. Je hebt de bank al gebeld, het cv al verstuurd, de scheiding al ingezet, de diagnose al geaccepteerd als eindstation. Vroomheid als dekmantel voor zelfredzaamheid is een oude truc. De vraag die deze tekst je stelt is niet: geloof je in God? De vraag is: durf je Hem er werkelijk bij te betrekken op het moment dat het spannend wordt, of houd je Hem beleefd op afstand omdat je Zijn antwoord eigenlijk niet wilt horen?

De Intertekst

Twee lijnen verhelderen deze tekst. De eerste is Genesis 3:15, waar al gesproken wordt over een nageslacht dat de slang de kop vermorzelt. De belofte van een geboren kind dat verlossing brengt loopt door de hele Schrift heen. Jesaja staat in die lijn en verscherpt haar. De tweede is Openbaring 21:3, waar de stem uit de troon roept: "Zie, de tent van God is bij de mensen." Wat in Jesaja 7 als belofte klonk, wat in Bethlehem werkelijkheid werd, wordt in het slot van de Bijbel voltooid. Immanuel is geen incident maar Gods vaste voornemen: Hij wil bij ons zijn, en dat verlangen loopt van de eerste bladzijden tot de laatste.

De Hoofdpersoon

Op het toneel staat Achaz, maar de werkelijke hoofdpersoon is God zelf, die op een merkwaardige manier ingrijpt. Hij dringt zich op aan een koning die Hem liever kwijt dan rijk is. Er zit iets ontroerends in dat opdringen: God laat zich niet afschepen. Hij geeft het teken toch. Niet omdat Achaz het verdient, maar omdat het huis van David de belofte nodig heeft, en de wereld die belofte nodig heeft. Hier zie je iets van Gods karakter dat later in Jezus helemaal zichtbaar wordt: Hij komt naar wie Hem niet verwacht, niet zoekt, soms zelfs afwijst. Genade die aan de voordeur staat terwijl jij de gordijnen dichttrekt.

Het Detail

Het woord dat Jesaja gebruikt voor de jonge vrouw, alma, betekent een huwbare jonge vrouw, meestal met de bijklank van maagdelijkheid. Mattheüs leest het via de Griekse vertaling als parthenos, ondubbelzinnig maagd. Er is discussie geweest of dat wel mag. Maar het punt is dieper: een gewone geboorte is geen teken, dat gebeurt elke dag. Het teken moet iets ongehoords zijn, iets dat alleen God kan doen. In Maria wordt duidelijk wat Jesaja aankondigde: een geboorte die niet uit menselijk kunnen voortkomt, maar uit de Geest. God begint iets nieuws waar niemand meer op rekende, en dat is precies wat een teken hoort te doen.

Reflectie

Waar in je leven doe je vroom terwijl je eigenlijk al zonder God besloten hebt?

Wat verandert er als je "God met ons" niet als troost hoort, maar als claim op je hele bestaan?