Johannes 21

De Tekst

Na de opstanding verschijnt Jezus voor de derde keer aan zijn leerlingen, aan het meer van Tiberias. Zeven van hen hebben een nacht lang vergeefs gevist. Op aanwijzing van een onbekende man aan het strand werpen ze het net aan de andere kant uit en vangen 153 grote vissen. Johannes herkent Hem: "Het is de Heere." Er volgt een ontbijt van brood en vis, en daarna het driemaal terugkerende gesprek met Petrus: "Hebt u Mij lief?" Het hoofdstuk eindigt met een raadselachtige uitspraak over Johannes en de sluitzin van het evangelie.

De Kern

Dit hoofdstuk gaat over herstel, niet over herstart. Petrus is niet iemand die opnieuw moet beginnen alsof er niets gebeurd is; hij is iemand die door Jezus zelf teruggebracht moet worden na zijn drievoudige verloochening. En Jezus doet dat niet met een preek of een verwijt, maar met een houtskoolvuur (hetzelfde woord als in Johannes 18, waar Petrus zich warmde tijdens zijn verloochening), met brood en vis, en met een gesprek dat pijn doet en geneest tegelijk. Het theologisch hart is dat de opgestane Heer niet alleen zondaars vergeeft, maar hen ook opnieuw in dienst neemt. Genade is bij Johannes nooit vaag; ze heeft handen die brood breken en een stem die je bij je naam noemt: "Simon, zoon van Jona."

De Rode Draad

De wonderbare visvangst herinnert aan Lukas 5, waar Petrus voor het eerst geroepen werd tot vissers van mensen. Dat is geen toeval; Johannes 21 sluit de cirkel. Wat begon aan een meer, keert terug aan hetzelfde meer, maar nu na Golgotha en het lege graf. En let op de details die naar Christus wijzen: het net dat vol is en niet scheurt (in het hogepriesterlijk gebed bad Jezus dat Hij niemand zou verliezen die de Vader Hem gaf), de maaltijd van brood en vis (echo van de vijfduizend in Johannes 6, waar Jezus zichzelf het brood des levens noemde), en de opdracht "hoed mijn schapen" (Hij is de Goede Herder van Johannes 10, en Petrus krijgt afgeleid gezag over de kudde die van Christus blijft). Alles wijst terug naar wie Hij is, en vooruit naar de kerk die uit zijn opstanding voortkomt.

De Spiegel

Er is een moment in dit hoofdstuk dat schuurt: Petrus gaat vissen, en de anderen volgen hem. Terug naar wat je kent, als het onbekende te veel wordt. Herkenbaar. Na een mislukking, een verlies, een periode waarin je geloof rammelde, is de verleiding groot om terug te vallen op de oude routines, alsof je nooit geroepen was tot iets anders. En dan is er die vraag die drie keer komt: "Hebt u Mij lief?" Niet: heb je genoeg gepresteerd, heb je jezelf hersteld, heb je je zonde grondig genoeg betreurd. Maar: hou je van Mij. Dat is de vraag waar het bij jou ook op aankomt, in de knagende zelfverwijten, in de vraag of God je nog wel kan gebruiken, in de dagen dat je liever weer gaat vissen dan schapen weiden.

De Hoofdpersoon

Jezus in Johannes 21 is opvallend gewoon en tegelijk volstrekt de Heer. Hij staat aan het strand als een vreemdeling, kookt ontbijt, vraagt of ze iets te eten hebben. Geen aureool, geen donderslag. En toch durft niemand te vragen wie Hij is, want ze wisten het. Hij is dezelfde die het net vol laat lopen en de dood heeft overwonnen. Het pastorale is bij Hem niet zoetig; het is precies en zorgvuldig. Drie keer verloochend, drie keer gevraagd. Hij spaart Petrus de confrontatie niet, maar Hij vernedert hem ook niet. En dan komt de profetie over Petrus' eigen kruisdood ("een ander zal u omgorden"), gevolgd door dat ene woord dat alles draagt: "Volg Mij." Dat is wie Hij is: de Heer die roept, ook na alles.

De Intertekst

Ezechiël 34 klinkt hier onmiskenbaar in door. Daar veroordeelt God de herders van Israël die zichzelf weiden en de schapen verwaarlozen, en belooft Hij zelf een Herder te sturen, "mijn knecht David." Jezus is die Herder, en nu geeft Hij zijn kudde in de handen van Petrus, met de nadruk op liefde tot Hem als enige kwalificatie. En denk aan Jesaja 6, waar Jesaja na zijn ontmoeting met de heilige God ("wee mij, ik verga") toch geroepen wordt: "Wie zal Ik zenden?" Roeping komt bij God altijd na, niet vóór, de confrontatie met eigen falen.

De Vraag

Waarom vraagt Jezus het drie keer, en waarom werd Petrus bedroefd bij de derde keer? Sommigen wijzen op het verschil tussen twee Griekse woorden voor liefhebben, maar dat lost het niet echt op. De pijn zit ergens anders: Petrus voelt dat elke vraag een echo is van elke verloochening. Vergeving betekent niet dat de herinnering wordt uitgewist, maar dat de wond wordt schoongemaakt, en dat doet zeer. Misschien is dit de eerlijkste troost van het hoofdstuk: dat herstel echt is, maar niet goedkoop, en dat de littekens blijven zonder je te definiëren.

Reflectie

Waar in jouw leven ga je terug vissen omdat het volgen te veel vraagt?

Wat zou het voor jou betekenen als Jezus vandaag drie keer aan jou dezelfde vraag stelde: hou je van Mij?