Klaagliederen 2

De Tekst

De dochter van Sion ligt in puin, en de dichter laat zien wie haar omverwierp: niet Babel, maar de Heere zelf. Hij vernietigde zonder mededogen, brak muren, ontwijdde de tempel, verstootte koning en priester. Moeders houden stervende kinderen in hun armen, profeten zwijgen of liegen, voorbijgangers fluiten van leedvermaak. Het hoofdstuk eindigt in een verscheurde roep tot God, om te zien wat Hij heeft aangericht.

De Kern

Lees verzen 4 en 5 langzaam. "Hij heeft Zijn boog gespannen als een vijand, Zijn rechterhand opgeheven als een tegenstander." De Heere, vijand. Dat is de scherpste regel in heel de Schrift over wat zonde met een verbond doet. Niet: God heeft zich teruggetrokken en toen kwam Babel. Maar: God zelf stond aan de andere kant van de muur, met de pijl op de pees. Deze tekst weigert de troost dat onheil altijd buiten God om komt. En toch is dit geen God die wispelturig toeslaat. Het is de God die jarenlang gewaarschuwd heeft door profeten die nu zwijgen, omdat het te laat is voor woorden.

De Rode Draad

De brandende toorn van vers 4 vindt zijn echo op Golgotha, maar dan omgekeerd. Daar staat de Zoon in de positie van de dochter van Sion: verlaten, bespot door voorbijgangers die hun hoofd schudden (Mattheüs 27:39, precies het gebaar van Klaagliederen 2:15). Het verschil is dat Jeruzalem viel om haar eigen ongerechtigheid; Christus viel om die van anderen. Wie Klaagliederen 2 leest zonder Golgotha erbij, blijft achter met een God die straft. Wie Golgotha leest zonder Klaagliederen 2, begrijpt niet wat daar gedragen werd. De pijlen die hier op Sion afgevuurd worden, treffen daar het lichaam van de Zoon. Dat is geen geforceerde lijn; het is dezelfde boog, dezelfde rechterhand, op een ander doel gericht.

De Spiegel

Wij houden niet van een God die boos kan zijn. We hebben Hem opnieuw geboetseerd tot iemand die altijd begrijpt, altijd toedekt, nooit echt iets terugneemt. Klaagliederen 2 verbiedt dat. Het stelt de vraag of jij gelooft dat God werkelijk reageert op wat jij doet, of dat je leeft alsof Hij neutraal is. Denk aan de plek waar je het langst zonder schaamte mee doorgaat, of het nu een verslaving is, een verbittering, een leugen in je huwelijk, een omgang met geld die niet door de beugel kan. Dit hoofdstuk vraagt niet of God van je houdt. Dat vraagt het nergens. Het vraagt of je Hem nog serieus neemt.

Het Profiel

De eerste hoorders zaten in de as. Letterlijk. Jeruzalem was gevallen in 586 voor Christus, de tempel verwoest, de elite weggevoerd. Wie achterbleef, leefde tussen puinhopen. Deze liederen werden waarschijnlijk gezongen bij vastendagen rond de ruïne van de tempel. Stel je dat voor: mensen die zelf hun kinderen hadden zien sterven van honger (vers 11, 12, 19), die met eigen ogen hadden gezien hoe priesters werden afgeslacht in het heiligdom (vers 20), zongen deze woorden. Voor hen was dit geen theologische exercitie maar de enige eerlijke taal die nog mogelijk was. Zwijgen kon niet meer. Vrolijk zingen was obsceen. Klagen, met God als adressant en als oorzaak, was wat overbleef.

De Hoofdpersoon

De Heere in dit hoofdstuk is een verbondspartner die zijn woord houdt, ook in de vloek. Twaalf werkwoorden in de eerste tien verzen hebben Hem als onderwerp: Hij heeft omhuld, neergeworpen, verslonden, afgehakt, gespannen, gedood, ontstoken, verworpen, vernietigd, doen vergeten, verworpen, verstoten. Dit is geen passieve God. En toch breekt er iets door in vers 11, waar de dichter zelf instort: "Mijn ogen zijn bezweken van tranen." Wie spreekt daar? De profeet, ja. Maar onder zijn klacht klinkt iets van God zelf mee, want elders in de Schrift weent God over hetzelfde Jeruzalem (Jeremia 8:21, en later Lukas 19:41). De God die slaat, is de God die niet onbewogen slaat. Dat is geen tegenstrijdigheid maar het hart van het verbond.

De Intertekst

Vers 15, het hoofdschudden van voorbijgangers, keert terug in Psalm 22:8 en in Mattheüs 27:39. Drie scènes, één gebaar: spot om een gevallene die door God verlaten lijkt. In Jeruzalem 586, in de psalm van David, op Golgotha. En de roep aan het slot, "Sta op, weeklaag in de nacht" (vers 19), bereidt voor op hoofdstuk 3, waar dezelfde stem zegt: "Het is goed dat men hoopt en stil wacht op het heil van de HEERE." Tussen die twee staat alleen de nacht. Geen oplossing, geen verklaring. Alleen de bereidheid om in die nacht te blijven praten met de God die geslagen heeft.

Reflectie

Waar in mijn leven leef ik alsof God niet werkelijk reageert op wat ik doe?

Kan ik bidden tot een God die ook pijn doet, of bid ik alleen tot de versie van Hem die mij bevalt?