Markus 15:39

De Tekst

Een Romeinse hoofdman staat tegenover het kruis, ziet hoe Jezus sterft, en zegt: "Werkelijk, deze Mens was Gods Zoon!" Marcus plaatst deze belijdenis direct na de dood van Jezus en het scheuren van het voorhangsel. Uit de mond van een heiden, een beroepsdoder in dienst van de bezetter, klinkt wat Marcus zijn hele evangelie lang heeft willen laten horen.

De Kern

Marcus opent zijn boek met de aankondiging: "Het begin van het Evangelie van Jezus Christus, de Zoon van God" (1:1). Wie dat is, blijft door het hele evangelie een raadsel. Demonen weten het, de Vader zegt het bij doop en verheerlijking, maar mensen tasten. Petrus komt in de buurt bij Caesarea Filippi, maar begrijpt de weg van lijden niet. En dan, op het moment dat Jezus dood is, niet levend en machtig maar dood, zegt een Romein wat niemand eerder zei. Dit is Marcus' theologische paukenslag: Gods Zoon herken je niet aan wonderen of overwinning, maar aan hoe Hij sterft. Het kruis is het punt waar de openbaring landt.

De Rode Draad

De hoofdman is een heiden, en hij is de eerste mens in Marcus die Jezus zo noemt. Dat is geen toeval. Het verbond met Abraham beloofde al dat in hem alle volken gezegend zouden worden. De profeten spraken over volken die naar Sion zouden komen. Hier, aan de voet van het kruis, breekt die belofte open: het Evangelie gaat niet halt houden bij de grenzen van Israël. Tegelijk scheurt het voorhangsel, van boven naar beneden (15:38). Wat de tempel afsloot, gaat open. De toegang tot God verplaatst zich van een gebouw in Jeruzalem naar een gekruisigde Man buiten de stad. De hoofdman staat symbolisch op de plek waar de kerk zal komen: buiten Israël, buiten de tempel, tegenover het kruis.

De Spiegel

Wij zoeken God vaak waar Hij zich niet primair laat vinden: in kracht, succes, gebedsverhoring, opgewekt gevoel op zondagmorgen. En God is daar ook wel, maar dat is niet de plek waar Hij zich definitief bekend maakt. Marcus zegt: als je wilt weten wie God is, kijk dan naar een stervende Man. Dat schuurt, want het betekent dat lijden, jouw lijden, niet het bewijs is dat God ver is. Het kan juist de plek zijn waar Hij dichtbij komt. Voor de manager die uitgeblust thuiskomt, de ouder die machteloos toekijkt hoe een kind afglijdt, de zieke die niet geneest: het Evangelie zegt niet dat God de pijn wegneemt, maar dat Hij er middenin is gaan staan. Het kruis stelt onze theologie van succes bloot.

De Hoofdpersoon

De hoofdman, een centurio, bevelvoerder over honderd man, is een geoefende observator van sterven. Hij heeft mannen zien gaan, dapper en laf, vloekend en zwijgend. Hij weet hoe kruisiging werkt: uren, soms dagen van langzame verstikking. En hij ziet iets dat hem raakt. Marcus zegt letterlijk dat hij zag "hoe Hij onder zulk geroep de geest gegeven had" (15:39). Het is dus niet een wonderteken dat hem overtuigt, geen aardbeving zoals in Matteüs, maar de manier van sterven zelf. Deze man, opgevoed in keizercultus waar de keizer "zoon van god" heette, verklaart die titel nu van toepassing op een terechtgestelde Jood. Dat is een geestelijke omkering die zijn hele wereldbeeld op zijn kop zet.

Context

Golgota ligt buiten de stadsmuur, langs een weg zodat voorbijgangers de veroordeelden konden zien. Kruisiging was Romes zwaarste straf, bedoeld voor slaven en opstandelingen, en werd niet toegepast op Romeinse burgers. Het was propaganda: dit gebeurt er met wie zich verzet. De hoofdman voert deze executie uit als staatsdienaar. Boven Jezus' hoofd staat "De Koning van de Joden", spot en waarschuwing tegelijk. De titel "zoon van god" was in de Romeinse wereld gemeengoed voor de keizer, divi filius stond op de munten. Wanneer de centurio Jezus zo noemt, plaatst hij impliciet de gekruisigde Jood boven Caesar. Dat is politiek explosief en theologisch subversief. Marcus schrijft dit vermoedelijk voor christenen in Rome die onder Nero vervolgd worden, en zij horen precies wat hier gebeurt.

De Intertekst

Bij Jezus' doop scheurt de hemel open en klinkt: "U bent Mijn geliefde Zoon" (Marcus 1:10-11). Hetzelfde werkwoord voor scheuren keert terug bij het voorhangsel in 15:38. Marcus zet een lijst: opening bij het begin, opening bij het einde, beide keren gevolgd door de erkenning dat Jezus Gods Zoon is. Eerst spreekt de Vader vanuit de hemel, uiteindelijk spreekt een mens vanaf de aarde. Openbaring die neerdaalde, wordt beleden. En denk aan Jesaja 52:15: "Zo zal Hij vele heidenvolken besprenkelen, koningen zullen hun mond over Hem toesluiten." De hoofdman is de eerste die zwijgt over Caesar en spreekt over Christus.

Reflectie

Waar in jouw leven zoek je God in kracht terwijl Hij zich juist wil laten kennen in zwakheid?

Wat betekent het voor jou dat de eerste menselijke belijdenis van Jezus als Gods Zoon komt van een buitenstaander, en niet van een discipel?