Openbaring 4

De Tekst

Johannes ziet een geopende deur in de hemel en wordt door een stem als een bazuin uitgenodigd naar boven te komen. Wat hij daar ziet is een troon met Iemand erop die glanst als edelsteen, omringd door een regenboog, vierentwintig oudsten in witte kleding, vier levende wezens vol ogen, en een onophoudelijke lofzang die de hemel vult: heilig, heilig, heilig.

De Kern

Voordat er in Openbaring een enkele plaag valt, een enkel zegel wordt verbroken, een enkel oordeel klinkt, moet Johannes eerst dit zien. Dat is geen decor. Dat is de sleutel. Alles wat op aarde uit de voegen lijkt te lopen, wordt geregeerd vanuit een troonzaal waar het diepste woord niet paniek is, maar aanbidding. God zit. Hij ijsbeert niet, Hij overlegt niet koortsachtig, Hij zit. En rondom die zittende God gebeurt maar één ding onafgebroken: schepselen zeggen wie Hij is en danken Hem dat Hij is. De kern van deze tekst is dat werkelijkheid, echte werkelijkheid, aanbiddende werkelijkheid is. Alles wat daaronder ligt, is afgeleid.

De Rode Draad

Deze troonzaal is niet nieuw. Jesaja zag hetzelfde in zijn roeping: een hoge troon, zoomen die de tempel vulden, serafs die riepen heilig, heilig, heilig. Ezechiël zag de vier wezens al bij de rivier Kebar, in ballingschap, ver van huis. Steeds als Gods volk denkt dat de wereld op instorten staat, opent zich een venster naar deze zaal. En in hoofdstuk vijf, direct na dit visioen, zal blijken dat er Eén is die naar het midden van de troon toe kan lopen: een Lam, geslacht en levend. De weg van deze regenboogtroon naar het kruis en terug is de rode draad van heel de Bijbel. God die woont in ontoegankelijk licht heeft zich toegankelijk gemaakt in de Zoon.

De Spiegel

Johannes schrijft dit aan zeven kleine gemeenten die verdrukt worden, verleid worden, moe worden. Mensen die zich afvragen of hun trouw ergens toe leidt. En jij leest het waarschijnlijk met een hoofd vol andere dingen: het gesprek dat maandag nog moet, de diagnose die boven het gezin hangt, de rekening die niet klopt, het kind dat afdrijft. De vraag die dit hoofdstuk aan jou stelt is niet zacht: welke troon domineert eigenlijk jouw binnenwereld? Want er zit altijd iemand op. Als het niet Hij is die glanst als jaspis en sardius, dan is het de angst, of het oordeel van anderen, of je eigen prestatiedrift. Openbaring 4 dwingt je omhoog te kijken tot je bloeddruk daalt. Niet omdat je problemen nep zijn, maar omdat ze relatief zijn geworden.

Context

Johannes zit op Patmos, een rotsig eiland, verbannen om het Woord van God. Rome is de macht van zijn dag, de keizer laat zich aanbidden, wie niet meebuigt verliest handel, positie, soms leven. In die wereld schrijft Johannes een boek waarin één troon centraal staat, en het is niet die van Domitianus. De vierentwintig oudsten dragen kronen, maar die kronen worden voortdurend voor de troon geworpen. Elke aardse hiërarchie, elke keizerlijke pretentie, wordt hier stilletjes ontmanteld. De zee van glas, in de oudheid symbool van chaos en dreiging, ligt hier gestold en helder als kristal voor Gods voeten. De chaos is getemd voor Hij ook maar één woord heeft gesproken.

Het Detail

Let op de regenboog rond de troon. Niet erboven, zoals bij Noach, maar rondom, als een complete cirkel. De regenboog is in de Schrift het teken dat God niet zal vernietigen wat Hij liefheeft, het teken van verbond ná de vloed. En nu, aan de vooravond van een boek vol zegels en bazuinen en schalen, aan de vooravond van oordelen die de aarde zullen doen wankelen, is dit het eerste wat Johannes moet zien: rondom de troon, altijd, in elke hoek waar je kijkt, staat het verbond. God kán niet oordelen los van zijn trouw. Wie dit detail mist, leest de rest van Openbaring als een horrorverhaal. Wie het ziet, leest het als de zuivering van een geliefde bruid.

De Intertekst

Jesaja 6 is de duidelijkste echo: dezelfde driemaal heilig, dezelfde troon, dezelfde ontzagwekkende afstand. Maar waar Jesaja uitroept wee mij, ik verga, wordt Johannes juist naar boven getrokken. Iets is veranderd tussen Jesaja en Johannes, en dat iets heet Golgotha. Ook Exodus 24 klinkt mee: daar zagen Mozes en de oudsten de God van Israël, en onder zijn voeten iets als een plaveisel van saffier, helder als de hemel zelf. Die zee van glas keert hier terug. God is dezelfde. De troon staat waar hij altijd stond. Alleen kunnen wij nu door Christus binnen.

Reflectie

Welke troon regeert op dit moment feitelijk je binnenwereld, en waar merk je dat aan?

Wat zou er veranderen aan de manier waarop je vandaag door je week loopt, als je vasthoudt dat er, terwijl je dit leest, onafgebroken heilig, heilig, heilig geroepen wordt?