Romeinen 3:18

De Tekst

Paulus sluit een lange reeks citaten uit het Oude Testament af met deze ene korte zin: "De vreze Gods staat hun niet voor ogen." Het is het slotakkoord van zijn aanklacht tegen de mensheid, waarin hij laat zien dat niemand rechtvaardig is, niemand God zoekt, en dat de kelen, tongen en voeten van mensen sporen dragen van kwaad. En dan, als laatste dreun: er is geen ontzag. God is uit beeld.

De Kern

Stel je voor: Paulus dicteert. Zijn secretaris Tertius schrijft mee. Ze zitten waarschijnlijk in Korinthe, een havenstad vol tempels, prostituees, filosofen, slaven, kooplieden. Buiten klinkt lawaai, binnen bouwt Paulus zijn aanklacht op. Hij heeft net een cascade van teksten uit de Psalmen en Jesaja opgestapeld, vers na vers, als getuige na getuige in een rechtszaal. En dan, wanneer hij de laatste zin uitspreekt, valt er iets stil. "De vreze Gods staat hun niet voor ogen."

Dit is niet de eerste zonde in de lijst, maar de laatste. En dat is geen toeval. Paulus diagnosticeert. Alle kwaad dat hij heeft opgesomd, de leugen, het geweld, de bittere monden, de haastige voeten naar bloedvergieten, komt ergens vandaan. Onder al die symptomen ligt één ziekte: God is verdwenen uit het gezichtsveld. Niet uit het denken, want mensen denken genoeg over God. Maar uit het zien. Uit het besef dat je onder Zijn ogen leeft.

De Rode Draad

Paulus citeert hier Psalm 36, waar David de goddeloze beschrijft als iemand die tegen zichzelf spreekt in zijn hart, die zichzelf vleit, wiens kwaad in de nacht wordt beraamd. Het is de mens die niet meer opkijkt. En die lijn loopt door de hele Schrift, terug tot Genesis 3, waar Adam en Eva zich verstoppen tussen de bomen. Ze willen niet gezien worden. En hij loopt door tot Christus, die in Getsemane knielt met de woorden "niet mijn wil, maar de Uwe." Daar zie je precies het tegenovergestelde van Romeinen 3:18. Daar staat de vreze Gods wel voor ogen, tot in de dood. Christus draagt niet alleen de straf voor onze zonde, Hij vervult de eerbied die wij nooit hebben opgebracht. Waar wij wegkijken, kijkt Hij op.

De Spiegel

Wat betekent het dat God niet voor je ogen staat? Niet dat je Hem ontkent. Het betekent iets subtielers en dodelijkers. Het betekent dat je beslissingen neemt zonder Hem te consulteren. Dat je die e-mail schrijft zonder je af te vragen of je woorden voor Zijn aangezicht kunnen bestaan. Dat je 's avonds tegen je partner uitvaart alsof niemand meeluistert. Dat je op je telefoon scrolt naar dingen die je in het licht van Zijn gezicht direct zou wegklikken. Dat je aan het stuur zit met haast en woede, alsof de weg alleen van jou is.

Het probleem is bijna nooit dat we hardop zeggen dat God niet bestaat. Het probleem is dat we leven alsof Hij niet kijkt. En dan verzuurt alles, langzaam, ongemerkt. De vreze Gods is niet angst, het is besef. Het besef dat je nooit alleen bent, dat elke minuut zich onder Zijn ogen afspeelt.

De Vraag

Als dit de diagnose is, van alle mensen, hoe zit het dan met de gelovige? Paulus zegt dit over de hele mensheid, en jij leest mee. Ben jij anders? Eerlijk gezegd niet automatisch. Ook wie gedoopt is en jarenlang naar de kerk gaat, kan leven met God buiten beeld. De genade in Christus verandert onze positie voor God, maar de strijd om Hem werkelijk voor ogen te houden gaat door tot onze laatste ademtocht. Deze tekst laat zich niet wegleggen als iets voor "de wereld daarbuiten." Hij is een spiegel die ook onze zondagse gezichten reflecteert. En dat is genadig. Want alleen wie de diagnose aanvaardt, kan de Arts ontmoeten.

De Intertekst

Spreuken 1:7 zegt dat de vreze des Heeren het beginsel is van kennis. Alles begint daar. Zonder dat begin komt niets tot bloei, geen wijsheid, geen gerechtigheid, geen echte liefde. En Openbaring 15:4 sluit de cirkel: "Wie zou U niet vrezen, Heere?" Aan het einde van de tijd zullen alle volken buigen en Zijn Naam eerbiedigen. Wat nu ontbreekt, komt dan tot volheid. Tussen Romeinen 3:18 en Openbaring 15:4 ligt het hele evangelie: Christus die de vreze Gods opnieuw mogelijk maakt in ons.

De Hoofdpersoon

De hoofdpersoon van dit vers is niet uitgesproken maar overal aanwezig: God zelf, die uit beeld is geraakt. Paulus tekent geen woedende God, maar een God die niet meer wordt gezien. Er is iets aangrijpends aan dat portret. De Schepper van hemel en aarde, buiten het gezichtsveld van Zijn eigen schepsels. En toch, dat is precies de God die in Christus opnieuw voor onze ogen treedt, gewond, biddend, opgestaan, en zegt: zie Mij.

Reflectie

Waar in mijn dagelijkse leven leef ik het meest alsof God niet kijkt, en waarom juist daar?

Wat zou er concreet veranderen aan mijn week wanneer de vreze Gods werkelijk voor mijn ogen zou staan?