Hooglied 2

De Uitleg

Hooglied 2 is poëzie. Geen verhaal, geen wetstekst, geen profetie in de gebruikelijke zin. Het is een liefdeslied, en het is ongegeneerd lichamelijk. Twee geliefden bezingen elkaar. Zij begint: "Ik ben een roos van Saron, een lelie uit de dalen." Hij antwoordt: "Als een lelie tussen de distels, zo is mijn vriendin tussen de meisjes." Daarna komt zij weer aan het woord, en de rest van het hoofdstuk is grotendeels van haar.

Ze vergelijkt hem met een appelboom tussen de bomen van het woud. Ze zit in zijn schaduw, eet zijn vrucht, voelt zich naar een wijnhuis gebracht waar zijn vaandel boven haar uitsteekt: liefde. Ze is bijna ziek van verlangen, vraagt om rozijnenkoeken en appels om bij te komen. Daarna een refrein dat in heel Hooglied terugkomt: "Ik bezweer u, dochters van Jeruzalem, dat u de liefde niet opwekt of aanwakkert voordat het haar behaagt."

Vanaf vers 8 verandert de scène. Ze hoort hem aankomen, springend over de bergen als een hert. Hij staat achter haar muur, kijkt door het venster, en roept: "Sta op, mijn vriendin, kom naar buiten." Hij beschrijft de lente. De winter is voorbij, bloemen verschijnen, de tortelduif laat zich horen, de vijgenboom draagt zijn eerste vruchten. Het hoofdstuk eindigt met haar belijdenis: "Mijn Liefste is van mij en ik ben van Hem", en een verzoek of hij snel terugkomt.

Wat betekent dit?

Eerst iets eerlijks: christenen hebben eeuwenlang ongemakkelijk om dit boek heen gedraaid. Een liefdeslied vol erotische beelden, midden in de Bijbel. De meest gekozen oplossing was: het gaat eigenlijk over Christus en de kerk, of over God en de ziel. Punt.

Maar dat is te snel. Hooglied is allereerst wat het is: een viering van menselijke liefde tussen man en vrouw. God vond het belangrijk genoeg om dit op te nemen in zijn Woord. Dat zegt iets. Verlangen, aantrekkingskracht, het verlangen om bemind en gezien te worden, dat is niet vies en het is geen zwakheid. Het hoort bij hoe God mensen gemaakt heeft.

Tegelijk waarschuwt de tekst zelf, drie keer in het boek: wek de liefde niet voordat het tijd is. Liefde, ook de romantische, is geen speelgoed. Ze heeft haar eigen tempo en haar eigen tijd. Wie haar forceert, beschadigt zichzelf en de ander.

De Rode Draad

Mag je dit dan ook lezen als beeld van God en zijn volk? Ja, en niet omdat we een ongemakkelijke tekst willen vergeestelijken, maar omdat de Bijbel zelf die taal gebruikt. De profeten noemen Israël Gods bruid. Paulus noemt de kerk de bruid van Christus. Het laatste boek van de Bijbel eindigt met een bruiloft.

God heeft kennelijk geen probleem met de taal van verlangen om uit te leggen wie Hij is voor zijn mensen. Hij is geen afstandelijke werkgever die prestaties beoordeelt. Hij verlangt naar jou met de intensiteit van een geliefde. Hij roept: "Sta op, kom mee." Hij toont zich. Hij wacht achter de muur en kijkt door het venster.

En Jezus is degene die deze taal helemaal waarmaakt. Hij zegt: "Ik heb u liefgehad zoals de Vader Mij heeft liefgehad." Hij sterft niet uit plicht, maar uit liefde. De winter, de dood, de kou, dat alles ligt achter Hem op Paasmorgen. "De winter is voorbij, de regen is over, de bloemen laten zich zien." Dat is paastaal, ook al staat het hier eeuwen voor Pasen geschreven.

Voor Jou

Je leeft in een tijd waarin liefde meestal twee dingen wordt: prestatie of consumptie. Iets dat je moet verdienen door er goed genoeg uit te zien, of iets dat je swipet als je er zin in hebt. Hooglied 2 wijst een derde weg: liefde als wederzijds verlangen, met geduld, met tijd, met respect voor het ritme van een ander.

Dat heeft consequenties voor hoe je naar relaties kijkt, ja. Maar ook voor hoe je naar God kijkt. Want als jouw beeld van God is dat Hij streng controleert of je voldoende presteert, dan lees je dit hoofdstuk verkeerd. De God van de Bijbel zegt over jou, met al je puinhoop, je twijfel, je gedoe: "Als een lelie tussen de distels, zo ben jij voor Mij." Niet omdat je zo geweldig bent, maar omdat Hij zo kijkt.

Misschien is de moeilijkste oefening niet om meer voor God te doen, maar om te geloven dat Hij je zo ziet. Sta op, zegt Hij. Kom naar buiten. De winter is voorbij.

Praat mee

Hooglied gebruikt de taal van verlangen om over God te spreken. Wat doet het met je als je God niet eerst als rechter of werkgever ziet, maar als iemand die naar jou verlangt? Geloof je dat, of voelt het te groot?

Het boek waarschuwt drie keer: wek de liefde niet voor het tijd is. Wat betekent die regel in een tijd waarin alles altijd direct beschikbaar lijkt te zijn?

Samen Bidden

Heer, U bent geen vreemde achter een gesloten deur. U roept, U zoekt, U wacht. Leer mij geloven dat U naar mij verlangt, ook op de dagen dat ik mezelf niet uithoud. Leer mij geduld met de liefde, die van U en die van anderen. Doe in mij de winter wijken. Amen.