Jeremia 23

De Uitleg

Jeremia 23 begint met een aanklacht die hard binnenkomt. God spreekt over "herders" die zijn schapen laten omkomen en verstrooien. Met die herders bedoelt Hij geen schaapsboeren, maar koningen, priesters en profeten van Juda. De mensen die verantwoordelijk waren voor het volk, hebben gefaald. Ze hebben niet omgezien naar de mensen die aan hen waren toevertrouwd. Sterker nog, ze hebben hen kwijtgemaakt. En God zegt: Ik zal naar júllie omzien, en niet op een prettige manier.

Maar dan draait de toon. God belooft zelf een nieuwe Herder te sturen. Een rechtvaardige Spruit uit het geslacht van David, een Koning die zal regeren met verstand, recht en gerechtigheid. Onder Hem zal Juda verlost worden en Israël veilig wonen. Zijn naam wordt genoemd: "De HEERE onze Gerechtigheid."

Daarna verandert Jeremia van onderwerp, of liever, hij gaat dieper. Hij richt zich op de profeten van zijn tijd. Mensen die in Gods naam spraken, maar leugens vertelden. Ze zeiden tegen iedereen: "Vrede, vrede," terwijl er geen vrede was. Ze stelden mensen die God verachtten gerust en zeiden: "Geen onheil zal over u komen." Jeremia is woedend, en God ook. "Mijn hart is in mijn binnenste gebroken," zegt Jeremia (vers 9), "al mijn beenderen beven."

God vraagt: Wie van die profeten heeft werkelijk in mijn raad gestaan? Wie heeft mijn woord echt gehoord? Ze dromen dromen en noemen die God. Ze stelen elkaars boodschappen. Maar wat heeft stro met koren te maken? Gods Woord is als vuur, als een hamer die rotsen verbrijzelt. En dat herken je. Het is niet hetzelfde als wat een mens zelf bedenkt.

Het hoofdstuk eindigt met een soort woordgrap. Het Hebreeuwse woord massa kan zowel "last" als "godsspraak" betekenen. Mensen vragen Jeremia spottend: "Wat is de last van de HEERE vandaag?" alsof Gods woorden zwaar en vervelend zijn. God antwoordt: júllie zijn de last. En Hij zal die last afwerpen.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk gaat over leiderschap en waarheid. Twee dingen die in elke tijd onder druk staan, ook in die van jou. God neemt het persoonlijk op wanneer mensen die in Zijn naam spreken, mensen beschadigen of misleiden. Hij is niet onverschillig. Hij ziet wie er klein gemaakt worden, wie er verstrooid raken, wie er met mooie praatjes in slaap gesust worden terwijl het hele huis in brand staat.

De valse profeten in Jeremia's tijd waren niet per se slechte mensen op het eerste gezicht. Ze waren populair. Ze zeiden wat mensen wilden horen. Ze waren geruststellend. Maar precies dát was het probleem. Een boodschap die nooit schuurt, die nooit oproept tot bekering, die altijd bevestigt wat je toch al dacht, is verdacht. Gods Woord is geen wellness-product. Het is vuur. Het is een hamer.

Tegelijk is dit hoofdstuk geen tirade. Het hart ervan is een belofte: er komt een Herder die het wél goed doet. Een Koning die recht spreekt. Iemand die niet wegloopt, niet misleidt, niet zichzelf zoekt.

De Rode Draad

Die rechtvaardige Spruit, dat is Jezus. Het Nieuwe Testament pakt dit beeld op. Jezus zegt over zichzelf: "Ik ben de goede Herder. De goede Herder geeft zijn leven voor de schapen" (Johannes 10). Hij is de Koning uit Davids geslacht. En Zijn naam, "De HEERE onze Gerechtigheid," wordt waarheid in wat Paulus later schrijft: door Jezus worden wij rechtvaardig voor God. Niet omdat wij het op orde hebben, maar omdat Hij Zijn gerechtigheid aan ons geeft.

Het verschil tussen Jezus en alle andere herders is precies dit: Hij zoekt niet zijn eigen ding. Hij vertelt niet wat populair is. Hij vlucht niet als het moeilijk wordt. Hij gaf Zijn leven. Dat is geen slogan, dat is het hart van het evangelie.

Voor Jou

Je leeft in een tijd waarin iedereen iets roept. Influencers, podcasts, leraren, vrienden, je tijdlijn. Iedereen heeft een mening over wie je moet zijn, wat je moet voelen, wat waarheid is. Veel van die stemmen voelen geruststellend. "Doe gewoon waar je je goed bij voelt." "Jij bent genoeg zoals je bent." "Volg je hart." Het klinkt vriendelijk. Maar Jeremia zou ernaar luisteren en vragen: is dit vuur? Is dit hamer? Of is dit stro?

De toets is niet of een boodschap aardig klinkt, maar of ze waar is. En waarheid herken je vaak omdat ze iets in je raakt of breekt voordat ze je opbouwt.

Tegelijk: wees niet bang voor de echte Herder. Misschien ben je opgegroeid met het beeld van een God die vooral boos is, of een kerk waar mensen je beschadigd hebben. Jeremia 23 zegt: God heeft die slechte herders gezien. Hij is er kwaad over. Hij komt zelf. En Hij komt niet als rechter eerst, maar als Herder.

Vraag jezelf af: naar wiens stem luister ik eigenlijk? En kies bewust voor momenten waarop je niet door anderen wordt volgepraat, maar waarop je luistert naar wat Gód zegt, in Zijn Woord.

Praat mee

Welke stemmen bepalen op dit moment het meest wat jij gelooft over jezelf en de wereld? En hoe verhouden die zich tot wat God zegt?

Wanneer heb jij voor het laatst iets in de Bijbel gelezen dat schuurde? Wat deed je ermee?

Samen Bidden

Heer, U bent de echte Herder. Dank U dat U Jezus stuurde, niet om ons te misleiden, maar om Zijn leven voor ons te geven. Leer me onderscheiden welke stemmen waar zijn en welke niet. Geef me de moed om naar U te luisteren, ook als Uw Woord schuurt. En dank U dat U mij ziet, zelfs als ik verstrooid ben geraakt. Amen.