1 Korinthe 1:1

De Tekst

Een briefopening, niets meer en niets minder. Paulus stelt zichzelf voor als geroepen apostel van Christus Jezus, door de wil van God, samen met Sosthenes, de broeder. Eén zin. Een naam, een titel, een herkomst, en een metgezel. Zo begint een brief die later zal donderen over kruis, opstanding, liefde en lichaam, maar die hier nog ingehouden ademt, als iemand die op de drempel staat voordat hij binnenstapt.

De Kern

Drie keer wordt in deze ene zin gewezen naar iets buiten Paulus zelf. Geroepen, niet zelfbenoemd. Van Christus Jezus, niet van zichzelf. Door de wil van God, niet door eigen ambitie. Wie deze brief leest, leest niet de mening van een religieuze persoonlijkheid, maar de stem van iemand die zelf gegrepen is. Dat is de kern: gezag in het Koninkrijk is altijd afgeleid gezag. Het komt van elders. Wie spreekt zonder geroepen te zijn, spreekt in het luchtledige; wie geroepen is, draagt iets wat groter is dan hijzelf. En precies dat zal Korinthe, waar mensen elkaar de loef afsteken met welsprekendheid en partijgeest, hard nodig hebben om te horen.

De Rode Draad

Geroepen door de wil van God. Het is de taal van de profeten. Jeremia, gekend voor hij gevormd werd; Jesaja, met gloeiende kool aan de lippen; Mozes, bij de brandende struik. Telkens diezelfde beweging: God die initiatief neemt, een mens die zich omdraait. Paulus plaatst zich in die lijn, maar niet als zoveelste schakel; hij doet het in de naam van Christus Jezus. Daar wordt de rode draad zichtbaar. De roeping die ooit Israël gold, die door profeten klonk, komt nu door de Opgestane heen tot een man die ooit christenen vervolgde. De wil van God is niet veranderd, maar heeft een gezicht gekregen.

De Spiegel

Hoeveel van wat wij doen, doen we omdat we geroepen zijn, en hoeveel omdat we onszelf hebben aangewezen? De vraag schuurt. We kiezen ons werk, ons huwelijk, onze kerk, onze taken; allemaal binnen marges die we zelf bepalen. Paulus schrijft niet dat hij koos voor het apostelschap omdat het bij hem paste. Het overkwam hem, en hij ging staan. In een cultuur waar zelfontplooiing heilig is, is dat bijna onverteerbaar. Wat als iets jou geroepen heeft waar je niet voor gekozen had? Een ziek kind, een schoonmoeder in huis, een baan die niet bij je dromen past. Roeping is zelden romantisch. Soms is het simpelweg: hier sta ik, want hier ben ik neergezet.

De Vraag

Waarom noemt Paulus Sosthenes erbij, en wie was hij eigenlijk? In Handelingen 18 lezen we van een Sosthenes die voorganger was van de synagoge in Korinthe en die afgetuigd werd toen Paulus voor de rechter werd gesleept. Of dit dezelfde is, weten we niet zeker. Maar stel dat het zo is: dan staat hier naast Paulus iemand die ooit aan de andere kant stond, en die nu broeder heet. De tekst zegt het niet hardop. Hij laat de mogelijkheid liggen als een steen waarover je struikelt. Soms vertelt de Schrift juist door wat ze niet uitspreekt. Wij willen het verhaal afmaken; God laat het open.

Het Detail

Geroepen. Het Griekse woord staat er als een passief deelwoord; iets wat met Paulus gebeurd is. Hij is niet de roeper maar de geroepene. En precies dit woord zal hij in vers 2 doortrekken naar de gemeente: ook zij zijn geroepenen, heiligen. Wat Paulus over zichzelf zegt, blijkt geen uitzonderingsstatus van een apostel, maar het grondpatroon van iedere gelovige. Wij denken vaak dat roeping iets is voor predikanten en zendelingen. Paulus denkt: roeping is wat ons allen tot kerk maakt. Geen prestatie, geen ambitie, maar een stem die jouw naam noemde toen je nog niet wist dat je geroepen kon worden.

De Intertekst

Galaten 1:1 begint vrijwel identiek, maar daar voegt Paulus toe: niet vanwege mensen, ook niet door een mens. Daar moet hij zich verdedigen. Hier in Korinthe nog niet zo scherp, maar de toon ligt al klaar. En denk aan Jezus' eigen woorden in Johannes 15: niet jullie hebben Mij uitgekozen, maar Ik heb jullie uitgekozen. Het is dezelfde grammatica van genade. De geroepene staat altijd achteraan in de zin; eerst komt de Roepende. Wie dit eenmaal hoort, hoort het overal in de Schrift terug, als een grondtoon waar de hele symfonie op rust.

Reflectie

Waar in mijn leven ben ik gaan staan omdat ik mezelf had aangewezen, en waar omdat ik geroepen was? Kan ik het verschil nog voelen?

Als roeping het grondpatroon van elke gelovige is, hoe zou ik dan vandaag anders door mijn werk, mijn relaties, mijn taken lopen?