1 Korinthe 1:10

De Tekst

Paulus roept de gemeente in Korinthe op, en hij doet dat niet vanuit zijn eigen gezag maar "door de Naam van onze Heere Jezus Christus": wees allen eensgezind in uw spreken, laat er geen scheuringen onder u zijn, wees hecht aaneengesmeed in één denken en één gezindheid. Het is de openingszet van de hele brief, en meteen ligt de kwestie op tafel: een gemeente die uiteenvalt.

De Kern

Wat Paulus vraagt is groter dan het lijkt. Hij vraagt niet om beleefdheid of om conflictvermijding, maar om een eenheid die uit hetzelfde denken voortkomt. Het Griekse werkwoord dat met "aaneengesmeed" vertaald wordt (katartizō) werd gebruikt voor het lijmen van gebroken potten, het zetten van botten, het herstellen van visnetten. Het is werk aan iets dat kapot is. Paulus doet dus geen oproep tot harmonie in het algemeen, maar tot herstel. En hij bezweert dit bij de Naam van Jezus, alsof hij zeggen wil: je verhouding tot deze Naam en je verhouding tot elkaar zijn niet te scheiden.

De Rode Draad

Deze roep om eenheid staat niet los, hij loopt door heel de Schrift. Van Genesis 11, waar de mensheid uiteenvalt bij Babel, tot Handelingen 2, waar de Geest talen samenbrengt zonder ze uit te wissen. Jezus zelf bidt in Johannes 17:21 "dat zij allen één zullen zijn", en hij verbindt die eenheid direct aan de geloofwaardigheid van zijn zending: "opdat de wereld zal geloven dat U Mij gezonden hebt". Paulus staat in die lijn. De eenheid van de kerk is geen organisatorische wens maar een christologische noodzaak: als Christus één is, kan zijn lichaam niet versplinterd zijn zonder de boodschap zelf te ondermijnen.

De Spiegel

Deze tekst schuurt, want partijzucht is comfortabel. Het voelt goed om te weten wie "ons soort mensen" zijn in de gemeente, welke dominee wél de juiste toon vindt, welke kring geestelijk verder is, welk gezin het "eigenlijk" beter doet. Paulus noemt dat scheuringen. Niet pas als je de deur uitloopt, maar al in de manier waarop je over de ander praat aan de keukentafel, in de appgroep, na de dienst bij de koffie. De vraag is niet of je van iedereen houdt in je gemeente, dat is meestal niet realistisch. De vraag is of je bereid bent hetzelfde te denken over wat centraal staat: het kruis. Alle andere verschillen worden daaronder relatief.

Context

Korinthe was een havenstad, kosmopolitisch, statusgericht, vol retorische cultuur waarin je jezelf profileerde door je aan een leraar te binden. Precies dat gebeurde in de gemeente: "ik ben van Paulus, ik van Apollos, ik van Kefas, ik van Christus" (1:12). Het waren geen leerstellige scheuringen zoals wij die kennen, maar sociale allianties rond charismatische figuren. De gemeente had de cultuur van de stad naar binnen gedragen. Daar komt bij dat Korinthe hiërarchisch dacht: rijk boven arm, vrij boven slaaf, welsprekend boven eenvoudig. Al die breuklijnen liepen dwars door de gemeente. Paulus' oproep is dus geen abstract ideaal, maar een frontale confrontatie met de sociale reflexen van deze concrete groep mensen.

De Intertekst

Twee verbindingen worden hier scherp. De eerste is Efeze 4:3, waar Paulus schrijft dat we ons moeten beijveren "om de eenheid van de Geest te bewaren door de band van de vrede". Bewaren, niet maken. De eenheid ligt er al, in Christus; onze taak is haar niet te breken. De tweede is Filippenzen 2:2, waar hij bijna hetzelfde vraagt: "wees eensgezind, heb dezelfde liefde, wees één van ziel, één van gevoelen". En daar geeft hij het fundament: de gezindheid van Christus die zichzelf ontledigde. De eenheid van de kerk vraagt dus altijd om zelfverlaging, niet om overwinning van de ene partij op de andere.

Het Detail

Let op de aanspraak: "broeders". Vier keer in dit korte hoofdstuk gebruikt Paulus dat woord, en hier staat het pal voor de oproep. Voordat hij een probleem benoemt, benoemt hij de verhouding. Ze zijn familie, of ze het willen of niet. In een gemeente waar mensen zich groepeerden rond status en voorkeur, is dit woord subversief. Je kiest je broers en zussen niet. Je krijgt ze. En Paulus laat door zijn woordkeus voelen: de eenheid waar hij om vraagt is geen ideaal dat we moeten construeren, maar een werkelijkheid die we onder ogen moeten zien. Ze zijn al broeders. De vraag is of ze zich zo gaan gedragen.

Reflectie

Welke scheuring in jouw gemeente of kring is voor jou zo vertrouwd geworden dat je haar niet meer als scheuring herkent?

Waar loopt in jouw denken de grens tussen "hetzelfde denken" over het evangelie en "hetzelfde denken" over alles wat jij belangrijk vindt?